وَلِكُلٍّ وِجۡهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا فَٱسۡتَبِقُواْ ٱلۡخَيۡرَٰتِۚ أَيۡنَ مَا تَكُونُواْ يَأۡتِ بِكُمُ ٱللَّهُ جَمِيعًاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ قَدِيرٌ
148
تفسیر نور
و براى هر كس قبلهاى است كه به آن سوى رو مىكند. (بنابراین دربارهى جهتِ قبله گفتگو نكنید و به جاى آن) در نیكىها و اعمال خیر بر یكدیگر سبقت جویید. (و بدانید) هر جا كه باشید، خداوند همه شما را (در محشر) حاضر مىكند، همانا خداوند بر هر كارى تواناست.
نکتهها
براى كلمه «وجهةٌ» دو معناست: قبله و طریقه. اگر این كلمه را همانند اكثر مفسّران به معناى قبله بگیریم، معناى آیه همان است كه ترجمه كردهایم. امّا اگر كلمه «وجهةٌ» را به معناى طریقه و شیوه بگیریم، معناى آیه این است: براى هر انسان یا گروهى، راه و طریقى است كه به سوى همان راه كشیده مىشود و هر كس راهى را سپرى مىكند. و این معنا نظیر آیهى 84 سورهى اسراء است كه فرمود: «كلٌّ یعمل على شاكلته»بعضى مفسّران، مراد از «هو» در «هو مولّیها» را خدا دانستهاند كه در این صورت معناى آیه چنین مىشود: هر كس قبلهاى دارد كه خداوند آنرا تعیین كرده است.
سبقت در كار خیر، ارزش آن را افزایش مىدهد. در قرآن با واژههاى «سارعوا»، «سابقوا» و «فاستبقوا» در مورد كار خیر بكار رفته است. و در ستایش انبیا مىفرماید: «یسارعون فى الخیرات» 443 آنها در نیكىها، شتاب و سرعت مىگیرند.
در برخى روایات ذیل این آیه آمده: در زمان ظهور امام زمان علیه السلام علاقمندان آن حضرت، از اطراف و اكناف جهان یكجا در حضور ایشان جمع خواهند شد. 444
443) انبیا، 90.
444) تفسیر نورالثقلین، ج1 ص 139.
پیامها
هر امتّى قبلهاى داشته ومسئله قبله، مخصوص مسلمانان نیست.«لكلّ وجهة» بحثهاى بیهوده را رها كنید و توجّه و عنایت شما به انجام كارهاى خیر باشد. «فاستبقوا الخیرات»
به جاى رقابت و سبقت در امور مادّى، باید در كارهاى خیر از دیگران سبقت گرفت. «فاستبقوا الخیرات»
روز قیامت، خداوند همه را یكجا جمع خواهد كرد و این نمونهاى از مظهر قدرت الهى است. «یأت بكم الله جمیعاً»