اسلام، همواره مردم را به بهره‌بردن از نعمت‌هاى پاك وحلالِ خداوند، سفارش نموده و با هرگونه رهبانیّت و زهد بى‌جا مبارزه مى‌نماید. لذا هم خوردنى‌هاى ناسالم را از شیطان مى‌داند؛ «انّما الخمر... رجس من عمل الشّیطان» ⁵⁰⁰ و هم نخوردن نابجا را گام شیطان مى‌داند؛ «كلوا... و لا تتّبعوا خطوات الشیطان» زیرا در برخى از نقل‌هاى تاریخى آمده است كه بعضى از طوائف عرب، قسمتى از زراعت و حیوانات را بدون دلیل برخود حرام كرده بودند و گاهى نیز این تحریم‌ها را به خداوند نسبت مى‌دادند. آیه نازل شد تا رفع ابهام شود.

اسلام، به زندگى مادّى انسان توجّه كامل دارد و در رأس آنها نیازهاى غذایى است كه در این مورد، دهها آیه و صدها حدیث آمده است. یكى از وظایف انبیا نیز بیان خوردنى‌ها و آشامیدنى‌هاى حلال وحرام براى مردم است.

معمولاً قرآن در كنار اجازه مصرف، شرطى را بیان كرده است. مثلاً در اینجا مى‌فرماید: «كلوا... حلالاً طیباً» همچنین مى‌فرماید: «كلوا و اشربوا... و لا تعثوا فى الارض مفسدین» ⁵⁰¹ بخورید و بیاشامید... ولى در زمین فساد نكنید. در آیه دیگر مى‌فرماید: «كلوا واشربوا ولاتسرفوا» ⁵⁰² بخورید و بیاشامید، ولى اسراف نكنید. و در جاى دیگر مى‌فرماید: «كلوا و اطعموا» ⁵⁰³ بخورید و اطعام كنید.

در تفسیر برهان از امام صادق علیه السلام نقل شده است كه شخصى به نام طارق، تصمیم گرفته بود تا از همسرش جدا شده و زندگى راهبانه‌اى داشته باشد. حضرت فرمود: «انّ هذا من خطوات الشیطان» این از گام‌هاى شیطان است.

---

500) مائده، 90.

501) بقره، 60.

502) اعراف، 31.

503) حج، 28.

شرط اساسى در مصرف، دو چیز است: حلال بودن، پاكیزه و دل‌پسند بودن. «كلوا حلالاً طیّباً»

اسلام با بعضى ریاضت‌ها مخالف است. «كلوا»

بهره‌گیرى از محرّمات و چیزهاى پلید و ناپاك، پیروى كردن از شیطان است. «كلوا... حلالا طیباً ولا تتبعوا خطوات الشیطان»

نیازهاى طبیعى بشر، زمینه‌اى براى انحراف و تسلّط شیطان است. باید ضمن تأمین نیاز، به لغزش‌هاى آن توجّه داشت. «كلوا... ولاتتبعوا خطوات...»

شیطان، انسان را قدم به قدم منحرف مى‌كند. باید از همان قدم اوّل مواظبت كرد. «خطوات الشیطان»

شیطان براى انحراف مردم، از راههاى گوناگونى وارد مى‌شود. «خطوات»

وادار نمودن مردم به استفاده از حرام‌ها و بازداشتن آنان از نعمت‌هاى حلال، نمودى از دشمنى آشكار شیطان است. «كلوا... حلالا طیباً... انّه لكم عدو مبین»