خداوند، منافق را به اشخاصِ در باران مانده‌اى تشبیه كرده كه مشكلات بارانِ تند، شب تاریك، غرّش گوش خراش رعد، نور خیره كننده‌ى برق، و هراس و خوف مرگ، او را فرا گرفته است، امّا او نه براى حفظ خود از باران پناهگاهى دارد و نه براى تاریكى، نورى و نه گوشى آسوده از رعد و نه روحى آرام از مرگ. منافقان غرق در مشكلات و نگرانى‌ها مى‌شوند، و در همین دنیا نیز دلهره و اضطراب و رسوایى و ذلّت دامن گیرشان مى‌شود. «ظلمات و رعد و برق»

منافقان از مرگ مى‌ترسند. «حذر الموت»

منافقان بدانند كه خداوند بر آنها احاطه دارد و هر لحظه اراده فرماید، اسرار و توطئه‌هاى آنها را افشا مى‌كند. «و اللّه محیط بالكافرین» ²⁰¹

سرانجام نفاق، به كفر منتهى مى‌شود. «و اللّه محیط بالكافرین» لذا در جاى دیگر قرآن مى‌فرماید: «ان اللَّه جامع المنافقین و الكافرین فى جهنم جمیعاً» ²⁰²

---

201) نگاهى به عملكرد و سرنوشت منافقان در جریان انقلاب اسلامى ایران، نشانه‌اى روشن براى این آیه است. دلهره، تفرقه، شكست، آوارگى، غربت، بى‌آبرویى، پناهندگى به كفّار و طاغوت‌ها و جاسوسى، نتیجه‌ى اعمالشان بود. آنان با استفاده از شعارها و شخصیت‌هاى مذهبى، خیال پیروزى داشتند؛ »استوقد نارا« ولى با خنثى شدن توطئه‌ها و آگاه شدن مردم از سوء نیت آنان، خداوند آنان را گرفتار سر درگمى وتفرقه و بى‌خبرى از واقعیت‌ها و حقایق نمود. »ذهب اللّه بنورهم« آنان چون شنیدن اخبار و سخن حقّ را از علما تحریم مى‌كنند به منزله كران هستند، و چون دریافت‌هاى درونى خود و حقایق را بازگو نمى‌نمایند مانند افراد لالند، و چون چشم دیدن پیشرفت و پیروزى اسلام را ندارند، كورند. و در اثر لجاجت و تعصّب مصداق »لایرجعون« مى‌باشند. ولى پیروزى‌ها مثل برق و نهیب مردم و آیات افشاگر همانند رعد و صاعقه، آنان را به وحشت واضطراب انداخته است.

202) نساء، 140.