فَإِذَا قَضَيۡتُم مَّنَـٰسِكَكُمۡ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَذِكۡرِكُمۡ ءَابَآءَكُمۡ أَوۡ أَشَدَّ ذِكۡرًا فَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِي ٱلدُّنۡيَا وَمَا لَهُۥ فِي ٱلۡـَٔاخِرَةِ مِنۡ خَلَـٰقٍ
200
تفسیر نور
پس چون مناسك (حج) خود را انجام دادید، خدا را یاد كنید، همانگونه كه پدران خویش را یاد مىكنید، بلكه بیشتر و بهتر از آن. پس بعضى از مردم كسانى هستند كه مىگویند: خداوندا! به ما در دنیا عطا كن. آنان در آخرت بهرهاى ندارند.
نکتهها
گروهى از اهل مكّه، بعد از پایان مراسم حج در محلّى اجتماع كرده و با یاد كردن پدران و نیاكان خود به آنان افتخار و مباهات مىكردند. قرآن دستور مىدهد به جاى تفاخر به پدران و نیاكان، خدا را یاد كنید 588 و از نعمتها و توفیقات او سخن بگویید و در این كار جدّىتر باشید.یاد هر كس یا هر چیز، نشانهى حاكمیّت آن بر فكر انسان است. كسى كه یاد نیاكان را دارد و به آنان افتخار مىكند، فكر و فرهنگ آنان را پذیرفته است و این یادكرد مىتواند فرهنگ جاهلى را بر جامعه حاكم كند. به همین دلیل حضرت موسى گفت: من گوساله طلائى و پر قیمت سامرى را آتش مىزنم و خاكسترش را به دریا مىریزم. زیرا تماشاى آن، فرهنگ و تفكّر شرك را در انسان زنده مىكند.
588) تفسیر مجمعالبیان، ج2، ص529 ؛ نورالثقلین، ج1، ص198.
پیامها
جهتدهى به ایام فراغت، یكى از وظایف مربّى است. «فاذا قضیتم...فاذكروا اللَّه» یاد خدا، هم از نظر كمّیت باید كثیر باشد؛ «واذكروا اللّه كثیراً» و هم از نظر كیفیّت، عاشقانه و خالصانه. «اشدّ ذكراً»
سطحىنگر نباشیم. گروهى در بهترین زمانها و مكانها، تنها دعاى آنها رسیدن به زندگى كوتاه مادّى است. «ربّنا اتنا فى الدنیا وما له فى الاخرة من خلاق»