بهترین راه خداشناسى، فكر در آفرینش خود و جهان است. حضرت ابراهیم علیه السلام در مقام اثبات خداوند به دیگران فرمود: «ربّى الّذى یحیى و یمیت» ²⁵⁰ پروردگار من كسى است كه زنده مى‌كند ومى‌میراند. تفكّر در پدیده‌ى حیات واندیشیدن در مسئله مرگ، انسان را متوجه مى‌كند كه اگر حیات از خود انسان بود، باید همیشگى باشد. چرا قبلاً نبود، بعداً پیدا شد و سپس گرفته مى‌شود؟! خداوند مى‌فرماید: اكنون كه دیدید چگونه موجود بى‌جان، جاندار مى‌شود، پس بدانید كه زنده شدن مجدّد شما در روز قیامت نیز همینطور است.

مسئله حیات، حقیقتش مجهول، ولى آثارش در وجود انسان مشهود است. خالق این حیات نیز حقیقتش قابل درك نیست، ولى آثارش در هر چیز روشن است.

---

250) بقره، 258. سؤال از عقل وفطرت، یكى از شیوه‌هاى تبلیغ وارشاد است. «كیف تكفرون...»

تفكّر در تحولات مرگ و حیات، بهترین دلیل بر اثبات وجود خداوند است. «كنتم امواتاً» خودشناسى مقدّمه خداشناسى است.

در بینش الهى، هدف از حیات ومرگ، تكامل وبازگشت به منبع كمال است. «ثم الیه ترجعون» مولوى در دفتر سوّم مثنوى مى‌گوید:

از جمادى مُردم و نامى شدم‌ از نما مُردم ز حیوان سر زدم

مُردم از حیوانى و انسان شدم‌ پس چه ترسم كِى زمردن كم شدم

بار دیگر از ملك پرّان شوم‌ آنچه در وَهم ناید آن شوم