وَإِذۡ وَٰعَدۡنَا مُوسَىٰٓ أَرۡبَعِينَ لَيۡلَةً ثُمَّ ٱتَّخَذۡتُمُ ٱلۡعِجۡلَ مِنۢ بَعۡدِهِۦ وَأَنتُمۡ ظَـٰلِمُونَ
51
تفسیر نور
و (به خاطر بیاورید) هنگامى كه با موسى چهل شب وعده گذاردیم وشما پس از (آمدن) او (به میقات،) گوساله را (معبود خود) گرفتید، در حالى كه ستمكار بودید.
نکتهها
نام حضرت موسى علیه السلام در سى و چهار سوره قرآن و 136 مرتبه آمده است. ماجراى میعاد حضرت موسى، در سورههاى اعراف و طه نیز آمده است. 338محلّ وعده، كوه طور و مدّت آن ابتدا سى شب معیّن شده بود و در وعدهگاه، ده شب دیگر به آن اضافه شد كه این مدّت براى دریافت كتاب تورات بود، ولى بنىاسرائیل علیرغم اینكه رهبرى همچون هارون، برادر حضرت موسى را در میان خود داشتند، همهى نعمتها و الطاف الهى را فراموش كرده و به سراغ گوساله پرستى رفتند. گوسالهاى از طلا كه بدست مجسمه سازى هنرمند به نام سامرى، در غیاب موسى ساخته شده بود.از آیات قرآن استفاده مىشود كه در این وعده، سه مسئله مورد نظر بوده است: گرفتن تورات، اثبات مقام خلافت براى هارون، آزمایش بنىاسرائیل.
در سقوط جامعهى بنىاسرائیل به دامن شرك، چند عامل نقش داشت:
الف: حضور نداشتن رهبرى چون حضرت موسى.
ب: حضور منحرفین هنرمندى مانند سامرى.
ج: استفاده از طلا و زیور آلاتى كه جاذبه داشت.
د: بوقهاى پر سر وصداى تبلیغاتى. زیرا گوساله سامرى صدا مىكرد.
ه : مردم ساده و زود باور و نبود ایمان عمیق.
و: زمینهى مساعد و سابقهى گاو پرستى.
338) اعراف، 142 ؛ طه، 86.
پیامها
كنارهگیرى رهبران الهى از جامعه براى مدّت محدود به منظور عبادت خدا، كارى شایسته و نیكو است. 339 «واعدنا موسى اربعین لیلة» عبادت در چهل شب وبه دور از مردم، داراى آثار خاصّى است. «اربعین لیلة»
عدد چهل، در دریافت وحى و الهامات روحانى نقش دارد. «اربعین لیلة»
شرك، ظلم به انسانیّت است. زیرا كه انسان دست خود را از دست خداوند برمىدارد و در دست نااهلان عاجز مىگذارد. «و انتم ظالمون»
339) تفسیر راهنما.