طه
1
مَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ لِتَشۡقَىٰٓ
2
إِلَّا تَذۡكِرَةً لِّمَن يَخۡشَىٰ
3
تَنزِيلًا مِّمَّنۡ خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ وَٱلسَّمَـٰوَٰتِ ٱلۡعُلَى
4
تفسیر نور
طاها.
ما قرآن را بر تو نازل نكردیم تا به زحمت و مشقت بیفتى.
مگر آنكه مایهى تذكّر و یادآورى باشد براى كسى كه (از خدا) مىترسد.
از جانب كسى كه زمین و آسمانهاى بلند را آفریده، نازل شده است.
نکتهها
براى حروف مقطّعهى «طه» معانى و تعبیرهاى مختلفى بیان شده است؛ از جمله آن كه نام خدا یا كلمه سوگند و یا نام پیامبر است.2 چنانكه اهلبیت پیامبر را «آل طاها» یا حضرت علىعلیه السلام را «طه»3 و در دعاى ندبه امام زمانعلیه السلام را «یابن طه» مىخوانیم. به هر حال این حروف زاید وبدون معنا نیست، و در طول زمان زیادى كه از نزول قرآن مىگذرد وبا وجود دشمنان زبانشناس بسیار، تاكنون هیچگونه ایراد وخدشه قابل تأمّلى دراین مورد وارد نشده است.4پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله به خاطر عشق و سوز و تعهّد در انجام وظیفه، بىتاب مىشد، «لتشقى» تا جایى كه در انجام تكلیف، پاهاى حضرت متورم و رنگ مباركش زرد شده بود.5
«تنزیل» به معناى نزول تدریجى است، یعنى قرآن در مدّت 23 سال ودر حوادث و مناسبتهاى گوناگون، نازل گردیده است و این با نزول دفعى قرآن در شب قدر بر قلب مبارك پیامبرصلى الله علیه وآله منافاتى ندارد.
2) تفسیر نورالثقلین.
3) بحار، ج97، ص375.
4) تفسیر نمونه.
5) تفسیر صافى.
پیامها
وحى الهى براى ایجاد رنج و زحمت نازل نشده است. «ما انزلنا...لتشقى» در انجام تكالیف دینى، تحمّل مشقّتهاى طاقتفرسا لازم نیست. «ما انزلنا...لتشقى»
انسان فطرتاً داراى باورهایى است، ولى چون از آنها غافل مىشود نیاز به تذكّر دارد. «تَذكرة»
تقوى و علم و خشیت با یكدیگر ملازمند.6 «تَذكرة لمَن یخشى»
براى رشد مناسب، تنها كمال مربّى و مبلّغ كافى نیست، باید زمینهى پذیرش نیز فراهم باشد. «لمَن یخشى» چنانكه براى برداشت محصول خوب، بذر خوب، زمین مناسب و مراقبت لازم است.
احساس مسئولیّت مقدّمه پندپذیرى است. «تَذكرة لمَن یخشى»
وظیفهى پیامبر تذكّر است نه اجبار مردم بر پذیرش. «الاّ تَذكرة لمَن یخشى»
تشریع و تكوین، هر دو از یك منبع هستند و قوانین آنها با یكدیگر مطابقت دارد. «تنزیلاً ممّن خلق»
آفریدگار آسمانهاى با عظمت، اگر سخنى بگوید آن سخن، بسیار مهمّ است. «تنزیلاً ممّن خلق السموات العُلى...» (كلام الامیر امیر الكلام)
6) چنانكه در آیات دیگر مىخوانیم: «تذكرة للمتّقین» حاقّه، 48، «انّما یخشى اللّه من عباده العلماء» فاطر، 28.