قُلۡ مَا يَعۡبَؤُاْ بِكُمۡ رَبِّي لَوۡلَا دُعَآؤُكُمۡ فَقَدۡ كَذَّبۡتُمۡ فَسَوۡفَ يَكُونُ لِزَامَۢا
77
تفسیر نور
بگو: اگر دعاى شما نباشد، پروردگار من براى شما وزن و ارزشى قائل نیست (زیرا سابقهى خوبى ندارید). شما حقّ را تكذیب كردهاید و به زودى كیفر تكذیبتان دامن شما را خواهد گرفت.
نکتهها
كلمهى «عَبأ» به معناى وزن و سنگینى است و جملهى «ما یعبأ بكم ربّى» یعنى خداوند براى شما وزن و ارزشى قائل نیست، مگر در سایه دعا و عبادت شما.كلمهى «دعائكم» دو نوع معنا شده است:
الف: دعا كردن شما به درگاه خداوند، كه همین نالهها و تضرّعها و دعاها سبب عنایت خداوند به شماست. چنانكه در حدیث مىخوانیم: كسى كه اهل دعا باشد، هلاك نمىشود. 362 بعد خداوند از گروه مقابل كه اهل دعا نیستند شكایت مىكند كه شماحقّ را تكذیب كردند و به جاى نیایش به سراغ بتها و هوسها و طاغوتها رفتید وحقّ را تكذیب نمودید كه كیفرتان را خواهید دید.
ب: دعوت خداوند از مردم، زیرا سنّت الهى دعوت از مردم براى پذیرفتن حقّ و اتمام حجّت بر آنان است و اگر این دعوت نباشد؛ «لولا دعائكم» مردم ارزشى ندارند. آنچه آنان را موجود برتر و ارزشمند مىكند، همان پذیرش دعوت خداوند مىباشد، ولى شما دعوت الهى را نپذیرفتید و تكذیب نمودید، پس امید خیرى در شما نیست وبه كیفر عملتان مىرسید.
خداوند در یك جا مىفرماید: «و ما خلقتُ الجنّ و الانس الاّ لِیعبدون» 363 بشر را براى عبادت آفریدم و در این آیه مىفرماید: اگر دعاى انسان نبود، او ارزشى نداشت، بنابراین دعا روح و مغز عبادت است. چنانكه در روایت مىخوانیم: «الدعاء مُخّ العبادة» 364
362) كافى، ج4، ص228.
364) غررالحكم.
پیامها
تكذیب دین، باعث سقوط ارزش انسان است. «قل ما یعبؤا بكم... فقد كذّبتم» دعا وسیلهى تحصیل ارزشهاست. «ما یعبؤا بكم... لولا دعاؤكم»
انسان منهاى هدایت و عبادت ناچیز است. «ما یعبؤا بكم... لولا دعائكم»
دعوت به حقّ، از شئون ربوبیّت خداوند است. «ربّى لولا دعائكم»
محور هستى معنویات است. «ما یعبؤا بكم... لولا دعائكم» زیرا هستى براى انسان آفریده شده است و انسان براى پذیرشحقّ و عبادت خداوند.
انسانِ منهاى هدایت وعبادت، در حقیقت انبیا ودستورات آنان را تكذیب نموده است. «لولا دعائكم فقد كذّبتم»