وَوَرِثَ سُلَيۡمَـٰنُ دَاوُۥدَ وَقَالَ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ عُلِّمۡنَا مَنطِقَ ٱلطَّيۡرِ وَأُوتِينَا مِن كُلِّ شَيۡءٍ إِنَّ هَـٰذَا لَهُوَ ٱلۡفَضۡلُ ٱلۡمُبِينُ
16
تفسیر نور
و سلیمان وارث داوود شد و گفت: اى مردم! زبان پرندگان به ما تعلیم داده شده، و از هرچیز بهما عطا گردیده؛ قطعاً این (بخشش) همان برترى و امتیاز روشن است.
نکتهها
مراد از ارث در این آیه، وارث شدن مال و حكومت است نه علم و نبوّت؛ زیرا نبوّت قابل انتقال نیست و علوم انبیا نیز چون اكتسابى نیست، قابل ارث بردن نیست، بنابراین حدیثى كه مىگوید: انبیا ارث نمىگذارند - و به استناد این حدیث فدك را از فاطمهى زهراعلیها السلام گرفتند - با این آیه سازگارى ندارد و باید طرد شود. (حضرت زهراعلیها السلام همین آیه را در دفاع از حقّ خود براى خلیفهى اوّل تلاوت فرمود.31 و در «تفسیر نمونه» از «سیرهى حلبى» نقل شده است كه ابوبكر تحت تأثیر سخنان فاطمهى زهراعلیها السلام قرار گرفت و سند فدك را پس داد و گریه كرد، ولى عمر دوباره سند را گرفت و پاره كرد!)حضرت علىعلیه السلام فرمود: من از طرف خداوند زبان پرندگان و تمام جنبندههاى زمینى و دریایى را مىدانم.32
31) تفسیر نورالثقلین.
32) تفسیر كنزالدقائق.
پیامها
ارث در تاریخ، سابقهاى بس طولانى دارد. «و ورث سلیمان ...» علم انبیا الهى است. «عُلّمنا»
نعمتهاى الهى را ابراز كنید. «علّمنا منطق الطیر» در جاى دیگر مىفرماید: نعمت پروردگارت را بازگو كن. «و امّا بنعمة ربّك فحدّث»33
پرندگان، شعور و قدرت نطق دارند. «منطق الطیر»
علم بر همهى نعمتها مقدّم است. اوّل «علّمنا» بعد «اوتینا من كلّ شىء»
علوم و امكانات خود را از خدا بدانیم، نه از خود. «علّمنا - اوتینا»
ایمان و توكّل، با داشتن امكانات، منافاتى ندارد. «و اوتینا من كل شىء»
نعمتها را از فضل او بدانیم نه از لیاقت خود. «انّ هذا لهوالفضل المبین»
33) ضحى، 11.