وَكَمۡ أَهۡلَكۡنَا مِن قَرۡيَةِۭ بَطِرَتۡ مَعِيشَتَهَا فَتِلۡكَ مَسَـٰكِنُهُمۡ لَمۡ تُسۡكَن مِّنۢ بَعۡدِهِمۡ إِلَّا قَلِيلًا وَكُنَّا نَحۡنُ ٱلۡوَٰرِثِينَ
58
تفسیر نور
و چه بسیار مناطقى كه ما (آنها را) به خاطر طغیان در زندگى، هلاك كردیم، این خانههاى آنهاست كه بعد از آنان جز اندكى (از انسانها در آن) سكونت نكردند و ما وارث آنان هستیم.
نکتهها
كلمهى «بَطِر» به معناى طغیان و سرمستى بر اثر فزونى ثروت و رفاه است.در آیهى قبل خواندیم كه گروهى به پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله گفتند: اگر ما به تو ایمان بیاوریم، كفّار مكّه ما را آواره خواهند كرد، و خداوند فرمود: همان قدرتى كه مكّه را محل امن و رزق فراوان براى شما قرار داد، بعد از ایمان نیز مىتواند نعمتهایش را براى شما حفظ نماید. در این آیه خداوند مىفرماید: فراموش نكنید كه ما بسیارى از شهرها را كه سرمست از نعمتها و غرق در رفاه بودند نابود كردیم، شما نیز كه به خاطر حفظ رفاه و اموال خود ایمان نمىآورید، با قهر الهى چه مىكنید؟!
منظور از «تلك مساكنهم»، مساكن مخروبهى قوم عاد در منطقه احقاف (میان یمن و شام)، یا قوم ثمود در منطقه سَدوم است كه مردم حجاز در مسافرتهاى تجارى از كنار آنها عبور مىكردند و با چشم خود مىدیدند.
پیامها
گاه ثروت و رفاه نه تنها مایهى سعادت نیست كه باعث غرور، طغیان و هلاكت است. «كم اهلكنا... بطرت معیشتها» سرنوشت افراد و جوامع، در گرو اعمال خود آنهاست. «كم اهلكنا... بطرت معیشتها»
سنّت الهى، هلاكت مرفّهان بىایمان است. «اهلكنا من قریة بطرت»
خرابهها وبقایاى تمدّنهاى گذشته، بهترین پندآموز نسلهاى بعدى است. «تلك مساكنهم» (از جمله برنامههاى تربیتى، بازدید از همین اماكن است.)
مرفّهان، اموال خود را رها كرده و خواهند رفت. پس هدایت وسعادت ابدى را با رفاه زودگذر دنیوى معامله نكنیم. «نحن الوارثین»