وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ فَإِذَآ أُوذِيَ فِي ٱللَّهِ جَعَلَ فِتۡنَةَ ٱلنَّاسِ كَعَذَابِ ٱللَّهِ وَلَئِن جَآءَ نَصۡرٌ مِّن رَّبِّكَ لَيَقُولُنَّ إِنَّا كُنَّا مَعَكُمۡۚ أَوَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِأَعۡلَمَ بِمَا فِي صُدُورِ ٱلۡعَـٰلَمِينَ
10
در اوّلین آیهى این سوره خواندیم كه گمان نكنید بدون آزمایش، اظهار ایمان شما را مىپذیریم. «أحسب النّاس أن یتركوا ...» این آیه یكى از نمونههاى آزمایش را بیان مىكند.
اظهار ایمان برخى از مردم، زبانى است، نه قلبى. «و مِن الناس مَن یقول آمنّا» گاهى ایمان، اذیّت و آزار مردم را بدنبال دارد كه باید تحمّل كرد. «آمنّا - اوذى فى اللَّه»
مؤمن، مقاوم است. «ولنصبرنّ على ما اذیتمونا»113 ولى منافق، ناپایدار است. «فاذا اوذى ... جعل...»
ایمان واقعى در هنگام سختىها روشن مىشود. «فاذا اوذى فى اللَّه» حضرت علىعلیه السلام مىفرماید: «فى تقلّب الاحوال علم جواهر الرّجال»114 در فراز و نشیبها و حالات گوناگون، جوهرهى انسان آشكار مىشود.
منافق، فرصتطلب است و به هنگام پیروزى خود را مؤمن مىداند، و در گرفتن مزایا، اصرار مىورزد. «لیقولنّ انّا كنّا معكم»
تظاهر و نهانكارى سودى ندارد، خداوند از درون همه آگاه است. «أولیس اللَّه باعلم بما فى صدور العالمین»
114) نهجالبلاغه، حكمت 217.