سوره عنکبوت - آیات 21 تا 22 جزء 20 - صفحه 398

    يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَيَرۡحَمُ مَن يَشَآءُ‌ وَإِلَيۡهِ تُقۡلَبُونَ

    21

    وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ‌ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

    22

تفسیر نور
(خداوند،) هر كه را بخواهد عذاب و هر كه را بخواهد رحمت مى‌كند، و به سوى او بازگردانده مى‌شوید. و شما هرگز نمى‌توانید خدا را عاجز كنید، نه در زمین و نه در آسمان، و براى شما جز خداوند، ولىّ و یاورى نیست.

نکته‌ها
شیوه‌ى تربیتى قرآن چنان است كه هرگاه مِهر و قهر خداوند را بیان مى‌كند، ابتدا از مهر و رحمت و سپس از قهر و عذاب سخن مى‌گوید، ولى چون این آیه، دنباله‌ى تكذیب كفّار است، ابتدا درباره‌ى عذاب و سپس درباره‌ى رحمت سخن گفته است.

در قرآن كریم، هر جا كه جمله‌ى «مَن یشاء» و سخن از اراده و خواست خداوند آمده است، مشیّت با توجّه به حكمت و عدل است، زیرا اراده‌ى الهى بدون حكمت نیست.

در مجمع‌البیان مى‌خوانیم: «ولىّ» كسى است كه بدون درخواست، كمك كند و «نصیر» كسى است كه با درخواست فرد، او را یارى نماید و كفّار از هر دو محرومند.

پیام‌ها
دشمنان دین، با هرگونه تدبیر و تلاش و توطئه‌اى نمى‌توانند بر اراده‌ى الهى چیره شوند و از مدار قهر او خارج گردند. «و ما انتم بمعجزین»

براى شرك زدایى، باید انواع موهومات را نفى كرد. «ما انتم - و لا فى السماء - و لانصیر» به كفّار و دشمنان دین مى‌فرماید: نه شما به تنهایى كارائى دارید، «ما انتم بمعجزین» و نه از دیگران كارى ساخته است. «ما لكم... من ولىّ ولانصیر»