إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلۡغَيۡثَ وَيَعۡلَمُ مَا فِي ٱلۡأَرۡحَامِ وَمَا تَدۡرِي نَفۡسٌ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدًا وَمَا تَدۡرِي نَفۡسُۢ بِأَيِّ أَرۡضٍ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرُۢ
34
تفسیر نور
بىگمان آگاهى از زمان (برپایى قیامت) مخصوص خداست، و اوست كه باران را نازل مىكند، و آنچه را در رحمهاست مىداند، و هیچ كس نمىداند كه فردا چه به دست مىآورد، و هیچ كس نمىداند كه در چه سرزمینى مىمیرد، همانا خداوند علیم و خبیر است.
نکتهها
علم به زمان وقوع مرگ و قیامت، مخصوص خداست. اگر انسانها بدانند كه مرگ آنها دور است و قیامت به این زودى برپا نمىشود، مغرور شده و بیشتر به گناه آلوده مىشوند و اگر بدانند كه قیامت به زودى برپا مىشود، وحشت كرده و دست از كار و فعالیّت بر مىدارند، بنابراین ما كه زمان مرگ و قیامت را نمىدانیم باید همواره آماده باشیم.علم به نوزادنِ در رحمِ مادران، مخصوص خداست. گرچه دستگاهها و آزمایشهاى علمى امروز نشان مىدهند كه جنین پسر است یا دختر؛ امّا علم خداوند ازلى و نامحدود است؛ علاوه بر این، علم به «ما فى الارحام» تنها مربوط به پسر یا دختر بودن جنین نیست، بلكه استعدادها، حالات، روحیّات، و صدها دانستنى دیگر را نیز شامل مىشود كه با هیچ دستگاه و آزمایش و امكانات بشرى، قابل دستیابى نیست.
حضرت علىعلیه السلام مىفرماید: «عرفتُ اللّه بِفَسخِ العَزائم و حلّ العقود»343، خدا را با شكسته شدن ارادهها و تغییر تصمیمها شناختم.
حضرت علىعلیه السلام ذیل آیه فرمودند: «مِن قَدَم الى قَدَم»344، یعنى انسان یك گام كه بر مىدارد، از گام آیندهى خود خبر ندارد.
343) نهجالبلاغه، حكمت 250.
344) منلایحضر، ج1، ص139.
پیامها
علم بشر محدود است و قابل مقایسه با علم بىنهایت خداوند نیست. «یعلم... ما تدرى نفس» برنامهریزى، تدبیر و تنظیم امور لازم است؛ امّا قدرتى مافوق در كار است كه انسان نمىداند فردا چه مىشود. «و ما تدرى نفس ماذا تكسب غداً»
هیچ كس به زمان و مكان مرگ خویش آگاه نیست. «و ما تدرى نفس بأى ارض تموت» (اگر در روایات مىخوانیم كه فلان ولىّ خدا، مكان یا زمانِ فوت یا شهادت خود را مىدانست، آگاهى و علمى است كه از طرف خداوند به او عطا شده است، وگرنه به طور استقلالى هیچ كس خبر ندارد.)
به گفتهى كاهنان، فال بینان، كف بینان و پیشگویان در مورد آیندهى خود اعتماد نكنیم. «و ما تدرى نفس ماذا تكسب غداً»
انسانى كه نه از مرگ خود خبر دارد، نه از موقعیّت فرداى خود، چرا مغرور است؟ «ما تدرى نفس...»
انسان باید همواره آمادهى حضور در صحنه و پاسخگویى باشد. «و ما تدرى نفس باىّ ارض تموت»
پروردگار!
قرآن را نور ما، قانون ما، امید ما، منطق ما، مایهى تعقّل و تفكّر ما، موعظهى ما، شفاى ما، آرامش ما و نجات ما قرار بده.