سوره احزاب - آیه 51 جزء 22 - صفحه 425

    ۞ تُرۡجِي مَن تَشَآءُ مِنۡهُنَّ وَتُـٔۡوِيٓ إِلَيۡكَ مَن تَشَآءُ‌ وَمَنِ ٱبۡتَغَيۡتَ مِمَّنۡ عَزَلۡتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكَ‌ۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن تَقَرَّ أَعۡيُنُهُنَّ وَلَا يَحۡزَنَّ وَيَرۡضَيۡنَ بِمَآ ءَاتَيۡتَهُنَّ كُلُّهُنَّ‌ۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا فِي قُلُوبِكُمۡ‌ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَلِيمًا

    51

تفسیر نور
از همسرانت هر كدام را خواستى مى‌توانى (نوبت او را) مؤخّردارى و هر كه را خواهى نزد خود جاى دهى، و بر تو باكى نیست هر كدام را كه (براى مدّتى) ترك كرده‌اى دوباره طلب كنى؛ این (حكم) براى آن كه چشمانشان روشن شود و ناراحت نشوند و همه‌ى آنان به آنچه در اختیارشان مى‌گذارى راضى باشند مناسب‌تر است، و خداوند آنچه را در دل‌هاى شماست مى‌داند، و خداوند دانا و بردبار است.

نکته‌ها
كلمه «تُرجى»، از «ارجاء» به معناى تأخیر انداختن و «تُؤى» از «مأوى‌» به معناى مكان دادن است. این دو كلمه كنایه از طلاق و نگهدارى یا تأخیر و تقدّم در همبسترى است.

اجراى عدالت در میان همسران واجب است، ولیكن پیامبر اكرم‌صلى الله علیه وآله به دلیل مشكلات فراوان و جهاد با دشمنان و تلاش براى جامعه، از طرف خداوند مجاز بود كه موعد همسران خود را تغییر دهد، به جاى این كه هر شب در منزل یكى از آنان باشد، چند شب پیاپى در یك جا بماند، بعد چند شب دیگر منزل دیگرى باشد.424 البتّه بعضى مفسّران این آیه را درباره‌ى اختیار پیامبر در كم و زیاد كردن نفقه همسران یا رد كردن تقاضاى زنان هبه‌اى و بعد پذیرفتن آنها و یا طلاق اولیّه و رجوع ثانوى تفسیر كرده‌اند.


424) مستفاد از حدیثى در كافى، ج‌5، ص‌388.
پیام‌ها
براى افرادى كه مسئولیّت‌هاى سنگین دارند باید اختیاراتى ویژه گذاشت. «ترجى من تشاء» (كسانى كه عدالت و تقوا و عملكردشان براى همه روشن است، مى‌توانند در همان چهار چوب عدل و تقوا در زندگى خود تغییراتى ایجاد كنند. چنانكه همسران پیامبرصلى الله علیه وآله به موضع و تصمیم عادلانه آن حضرت درباره تأخیر و تقدّم همخوابگى با هریك از آنان اطمینان خاطر داشتند.)

اختیارات پیامبر، به معناى نادیده گرفتن حقّ همسران نیست. «تقرّ اعینهنّ - لا یحزنّ - یرضین»

چشم همسر به دو چیز روشن مى‌شود: یكى نداشتن غم و دیگرى رضایت قلبى. «تقرّ اعینهنّ و لایحزنّ و یرضینَ»

راضى كردن همسر نباید مخصوص روزهاى اول زندگى باشد، بلكه باید همواره چنین باشد. «و یرضین»

جلب رضایت صد در صد چند همسر، محال عادّى است، ولى باید چنان برنامه‌ریزى كرد كه به این امر نزدیك باشد. «ادنى ان... یرضین»

مرد باید درصدد راضى كردن تمام همسران خود باشد. «كلّهنّ»

احكام الهى براى برقرارى عدالت و حفظ حقوق خانواده است، گرچه در دلها توقّع چیز دیگرى باشد. «واللّه یعلم ما فى قلوبكم»

احكام خانواده در اسلام، از سرچشمه‌ى علم الهى است. «كان اللّه علیماً»