سوره زمر - آیه 38 جزء 24 - صفحه 462

    وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ‌ۚ قُلۡ أَفَرَءَيۡتُم مَّا تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ إِنۡ أَرَادَنِيَ ٱللَّهُ بِضُرٍّ هَلۡ هُنَّ كَـٰشِفَـٰتُ ضُرِّهِۦٓ أَوۡ أَرَادَنِي بِرَحۡمَةٍ هَلۡ هُنَّ مُمۡسِكَـٰتُ رَحۡمَتِهِۦ‌ۚ قُلۡ حَسۡبِيَ ٱللَّهُ‌ عَلَيۡهِ يَتَوَكَّلُ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ

    38

تفسیر نور
و اگر (از مشركان) سؤال كنى: «چه كسى آسمان‌ها و زمین را آفرید؟» قطعاً خواهند گفت: «خدا» بگو: «پس آیا در آن چه از غیر خدا مى‌خوانید نظر و اندیشه كرده‌اید؟! (راستى) اگر خداوند نسبت به من ضررى را اراده كند آیا این بت‌ها مى‌توانند آن ضرر را برطرف كنند، یا (اگر) خداوند براى من لطف و رحمتى را بخواهد، آیا آنها مى‌توانند مانع آن رحمت شوند؟» بگو: «خداوند براى من كافى است. اهل توكّل تنها بر او توكّل مى‌نمایند.»

نکته‌ها
در قرآن بارها از اعتقاد مشركان به خالق بودن خداوند سخن به میان آمده است. علاوه بر آیه‌ى مورد بحث، بنگرید به: سوره‌ى عنكبوت، آیات 61 تا 63 و سوره‌ى لقمان آیه‌ى 24 و سوره‌ى زخرف آیات 9 و 87.

كلمه‌ى «ضُرٌّ» در برابر رحمت، به معناى هر گونه گرفتارى است.

ضمیر «هُنّ» براى مؤنث است و در این جا براى بت‌ها به كار رفته، زیرا عرب‌ها بت‌هاى بزرگ را به نام مؤنث مى‌خواندند. نظیر: «لات»، «مناة»، «عُزّى‌»

پیام‌ها
بت پرستان خالقیّت خداوند را قبول داشتند. (لكن براى بت‌ها نقش ربوبیّت و شفاعت را قائل بودند). «لیقولنّ اللَّه»

بت‌ها هیچ نقشى در برابر اراده‌ى خداوند ندارند. «هل هنّ كاشفات - هل هنّ مُمسِكات»

كسى لایق پرستش است كه قدرتِ رساندن سود و دفع زیان را داشته باشد. «هل هنّ كاشفات - هل هنّ مُمسِكات»

دفع ضرر مهم‌تر از جلب منفعت است. («كاشفات ضُرّ» قبل از «مُمسِكات رحمته» آمده است).

توكّل تنها بر خداوند جایز است. (كلمه‌ى «علیه» قبل از «یتوكّل» آمده كه بیانگر انحصار است).

خداوند از هر جهت پیامبرش را تكفّل و كفایت مى‌كند. «حَسْبى اللّه»(كلمه «حَسْبى» مطلق آمده كه شامل همه چیز مى‌شود).