- ۞ لَّا يُحِبُّ ٱللَّهُ ٱلۡجَهۡرَ بِٱلسُّوٓءِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ إِلَّا مَن ظُلِمَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا148
افشاى زشتىها را بارها قرآن منع كرده واز گناهان كبیره شمرده و وعده عذاب داده است. از جمله آیه 19 سوره نور كه علاقه به افشاى زشتىهاى مؤمنان را گناه مىداند: «انّ الذین یحبّون انتشیع الفاحشة فىالّذین آمنوالهم عذابالیم فىالدنیا والاخرة»
در تعبیر «من ظُلم» چند احتمال است:
به معناى «ممن ظلم» باشد، یعنى فریاد كسىكه مورد ظلم قرارگرفته، جایز است.
به معناى «لمن ظلم»، یعنى فریاد به نفع مظلوم، هر چند خودش مظلوم نباشد.
به معناى «على من ظلم»، یعنى فریاد اعتراضآمیز به مظلومى كه ساكت نشسته و ذلّت مىپذیرد. البتّه احتمال اوّل، نزدیكترین وجوه است.
آنچه حرام است، افشاى عیوب مردم در برابر دیگران است، نه بازگویى عیوب افراد به خود آنان. چون پیامبر خدا فرموده است: مؤمن، آیینهى مؤمن است.407
امام صادقعلیه السلام دربارهى این آیه فرمودند: كسى كه افرادى را مهمان كند، ولى از آنان به صورت ناشایست پذیرائى كند، از كسانى است كه ستم كرده و بر مهمان باكى نیست كه درباره او چیزى بگویند.408
407) بحار، ج74، ص233.
408) وسائل، ج12، ص 289.
قانون كلّى و اصلى، حرمت افشاگرى و بیان عیوب مردم است، مگر در موارد خاص. «لایحبّ اللّه الجهر بالسوء» افشاى عیوب مردم، به هر نحو باشد حرام است. (با شعر، طنز، تصریح، تلویح، حكایت، شكایت و ...) «لایحب الله الجهر بالسوء من القول»
نشانهى جامعه اسلامى آن است كه مظلوم بتواند با آزادى كامل، علیه ظالم فریاد بزند. «الجهر بالسوء من القول الا من ظُلم»
غیبت مظلوم از ظالم جایز است. «الجهر بالسوء من القول الا من ظُلم»
اسلام، حامى ستمدیدگان است. «الاّ من ظُلم»
سوء استفاده از قانون ممنوع است. ستمگران بدانند كه حرمت غیبت، راه ستمگرى را برایشان نمىگشاید. «الا من ظُلم»
تنها مظلوم، اجازهى غیبت از ظالم را دارد، آن هم در مورد ظلم او، نه عیوب دیگرش.409 «الاّ من ظُلم»
ظالم، در جامعهى اسلامى احترام ندارد، باید محكوم و به مردم معرفى شود. «لایحبّ الله الجهر بالسوء... الا من ظُلم»
در تزاحم ارزشهاى انسانى، باید اهم و مهم رعایت شود. ارزش دفاع از مظلوم، بیش از ارزش حیا وسكوت است. «لایحبّاللهالجهربالسوء... الاّ من ظُلم»
در موارد جواز افشاى عیوب، از مرز حقّ تجاوز نكنید، چون خداوند شنوا و داناست. «سمیعاً علیماً»
409) تفسیر المیزان.