سوره نساء - آیه 33 جزء 5 - صفحه 83
  • وَلِكُلٍّ جَعَلۡنَا مَوَٰلِيَ مِمَّا تَرَكَ ٱلۡوَٰلِدَانِ وَٱلۡأَقۡرَبُونَ‌ۚ وَٱلَّذِينَ عَقَدَتۡ أَيۡمَـٰنُكُمۡ فَـَٔاتُوهُمۡ نَصِيبَهُمۡ‌ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ شَهِيدًا
    33
تفسیر نور
و از آنچه پدر و مادر و خویشاوندان و كسانى كه با آنان پیمان بسته‌اید، برجا گذاشته‌اند، براى هر یك وارثانى قرار داده‌ایم، پس سهم آنان را (از ارث) بپردازید، زیرا كه خداوند بر هر چیز، شاهد و ناظر است.

نکته‌ها
«مَوالى» جمع «مولى» داراى معانى مختلفى است، ولى‌دراینجا مراد وارثان است.

جمله‌ى «عقدت ایمانكم» اشاره به قراردادهاى است كه پیش از اسلام، میان دو نفر برقرار مى‌شد و اسلام، با اندكى تغییر، آن را پذیرفت و نامش در كتب فقهى، «ضمان جریره» است. متن قرارداد به این صورت بوده كه دو نفر پیمان ببندند در زندگى، همدیگر را یارى كنند و در پرداخت غرامت‌ها، كمك هم باشند و از هم ارث برند. (چیزى شبیه قرارداد بیمه در امروز)، كه اگر خسارتى بر یكى وارد شد، هم‌پیمان او، دیه‌ى آنرا بپردازد. اسلام این قرارداد را پذیرفت، ولى ارث بردن از دیگرى را مشروط به آن كرد كه انسان وارثى نداشته باشد.

امام رضاعلیه السلام درباره‌ى معناى «و الذین عقدت ایمانكم» فرمودند: مقصود پیمانى است كه مردم با رهبران الهى و معصوم بسته‌اند.270


270) وسائل، ج‌12، ص 241.
پیام‌ها
تعیین میزان ارث، به فرمان خداست. «لكل جعلنا موالى»

خویشان نزدیك‌تر، در ارث بردن اولویّت دارند. «الاقربون»

انسان حقّ دارد در شرایطى مالكیّت خود را از طریق پیمان و قرارداد به دیگرى واگذار كند. «عقدت ایمانكم»

تعهّدات انسان در زمان حیاتش، پس از مرگ، محترم است. «والّذین عقدت ایمانكم فآتوهم نصیبهم»

وفاى به پیمان و عهد، واجب است. «آتوهم نصیبهم»

بدهكاران باید براى پرداخت بدهى، به سراغ طلبكاران بروند. «آتوهم‌نصیبهم»

ایمان به حضور خداوند، رمز تقوى و هشدار به كسانى است كه وفادار به پیمان‌هاى خود نیستند. «ان‌اللّه كان على كل شى‌ء شهیدا»