إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغۡفِرُ أَن يُشۡرَكَ بِهِۦ وَيَغۡفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱفۡتَرَىٰٓ إِثۡمًا عَظِيمًا
48
تفسیر نور
همانا خداوند، این كه به او شرك ورزیده شود نمىبخشد، ولى هر چه پایینتر باشد، براى هر كه بخواهد مىبخشد. و هر كس به خداوند شرك ورزد به تحقیق گناهى بزرگ بر ساخته است.
نکتهها
موضوع شرك، بیش از دویست بار در قرآن مطرح شده و از هر گونه توجّه به غیرخدا، تحت هر عنوان (بتپرستى، ریاكارى، گرایشهاى غیر الهى، مادّهگرایى و...) انتقاد شده است. مضمون این آیه، عیناً در آیه 116 همین سوره تكرار شده است و تكرار، عامل هدایت است.از آنجا كه شرك، خروج از مدار حقّ و بریدن از خدا و پیوستن به دیگرى است، بدون توبه آمرزیده نمىشود، ولى اگر مشرك، دست از شرك بردارد و توبهى واقعى كند، خداوند مىآمرزد. در آیه 54 سورهى زمر، مىفرماید: خداوند، همه گناهان را مىآمرزد، پس از رحمت او مأیوس نباشید و به درگاهش توبه كنید.
چون هیچ كس نمىداند نظر رحمت حكیمانهى خدا متوجه چه كسى خواهد شد، پس جایى براى غرور و جرأت به گناه، باقى نمىماند.
عوامل بخشش چند چیز است: 1- توبه. 2- انجام نیكىها. 3- دورى از گناهانكبیره. 4- شفاعت. 5 - عفو الهى. (تمام موارد در این آیه مطرح است)
امام صادقعلیه السلام دربارهى «یغفر ما دون ذلك» فرمود: مقصود گناهان كبیره وگناهان دیگر است، (كه خداوند اگر بخواهد بدون توبه نیز مىبخشد).301
301) كافى، ج2، ص 284.
پیامها
شرك، منفورترین گناه و مانع بخشایش الهى است. «لایغفر ان یشرك به» بخشایش گناهان، مربوط به ارادهى حكیمانه خداست. «لمن یشاء»
شرك، ادّعایى بىدلیل و دروغى بزرگ است. «فقد افترى اثماً عظیما»