أَمۡ يَحۡسُدُونَ ٱلنَّاسَ عَلَىٰ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ فَقَدۡ ءَاتَيۡنَآ ءَالَ إِبۡرَٰهِيمَ ٱلۡكِتَـٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَءَاتَيۡنَـٰهُم مُّلۡكًا عَظِيمًا
54
تفسیر نور
یا اینكه (یهودیان) نسبت به مردم (مسلمان) به خاطر آنچه كه خداوند از فضل خویش به آنان داده است، حسد مىورزند. همانا ما قبلاً به آل ابراهیم (كه شما از نسل او هستید نیز) كتاب آسمانى و حكمت و سلطنت بزرگى دادیم. (چرا اكنون به آلمحمّدعلیهم السلام ندهیم؟)
نکتهها
آیهى قبل اشاره به بخل یهود بود و در این آیه به حسادتشان اشاره شده است و حسد از بخل بدتر است. چون در بخل مال خود را نمىبخشد، ولى در حسد از بخششِ دیگرى هم ناراحت است.یهود كه پیشتر مورد لطف و نعمت خدا قرار گرفتهاند، چرا از اینكه دیگران به نعمت و قدرتى برسند، از روى حسد، ناراحت مىشوند؟ چرا آلابراهیم برخوردار باشند و آلمحمّد و بنىهاشم، محروم؟ در روایات، اهلبیت فرمودهاند: آنان كه مورد حسادت قرار گرفتهاند، ماییم.304
در حدیث از امام صادقعلیه السلام مىخوانیم كه فرمود: مراد از «كتاب»، نبوّت و مراد از «حكمت»، فهم و قضاوت و مراد از «ملك عظیم»، اطاعت مردم است.305 امام باقرعلیه السلام در تفسیر «ملك عظیم» فرمود: مراد آن است كه خداوند در میان آنان امامان بر حقّ قرار داد.306 در حدیث دیگر از حضرت علىعلیه السلام مىخوانیم كه فرمود: مراد از آلابراهیم ما اهلبیت پیامبریم.307
304) كافى، ج1، ص186.
305) كافى، ج1، ص306.
306) كافى، ج1، ص306.
307) بحار، ج28، ص275.
پیامها
حسود، در مقابل ارادهى خدا قد علم مىكند. «یحسدون الناس على ما آتاهماللّه» منشأ همهى نعمتها و بهرهگیرىها فضل خداست. «من فضله» به جاى آرزوى زوال نعمت دیگران، از خداوند آرزوى فضل او را داشته باشید.
همسویى اهل كتاب با مشركان و قضاوت بر اینكه شرك شما بهتر از توحید مسلمانان است، به خاطر حسادت است. در آیات قبل خواندیم كه یهودیان به مشركان گفتند: «هولاء اهدى...» در این آیه مىخوانیم: «ام یحسدون»
همهى الطاف از اوست. (سه بار كلمه «آتینا» تكرار شده است)
حكومت الهى باید بدست كسانى باشد كه قبل از حكومت، داراى مقام معنوى و علمى و بینش بالایى باشند. نام كتاب و حكمت قبل از ملك عظیم آمده است. (آرى نعمتهاى معنوى بر مادّى مقدّم است.) «آتینا... الكتاب و الحكمة و آتیناهم مُلكاً عظیماً»