وَلَوۡ أَنَّا كَتَبۡنَا عَلَيۡهِمۡ أَنِ ٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ أَوِ ٱخۡرُجُواْ مِن دِيَـٰرِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌ مِّنۡهُمۡ وَلَوۡ أَنَّهُمۡ فَعَلُواْ مَا يُوعَظُونَ بِهِۦ لَكَانَ خَيۡرًا لَّهُمۡ وَأَشَدَّ تَثۡبِيتًا
66
تفسیر نور
و اگر به آنان حكم مىكردیم كه تن به كشتن دهید (ویكدیگر را به فرمان ما بكشید) یا از خانه و سرزمین خود بیرون روید، جز افرادى اندك، این دستور را انجام نمىدادند و اگر آنان به آنچه پند داده مىشوند عمل مىكردند، برایشان بهتر و در پایدارى مؤثرتر بود.
نکتهها
این آیه اشاره دارد به تكلیفهاى سختى كه براى امّتهاى پیشین بوده است، مثلاً خداوند به كیفر گوسالهپرستى بنىاسرائیل، فرمان داد یكدیگر را بكشند. چون براى گناهى بزرگ مثل بت پرستى، جبرانى عظیم مانند كشتن یكدیگر و بیرون رفتن از شهر و دیار خود لازم بود.پیامها
مؤمنان باید خود را بسنجند، كه اگر فرمان سختى صادر شد، در برابر آن چگونه خواهند بود؟ «و لو انّا كتبنا علیهم» هنگام امتحان، افراد كمترى از عهدهى انجام تكلیف و اثبات ادعا برمىآیند. «ما فعلوه الا قلیل»
فرمان كفر به طاغوت و رجوع به پیامبر و تسلیم قضاوتهاى او بودن، موعظه و خیرخواهى الهى است. «ما یوعظون به لكان خیراً لهم»
خیر و سعادت در گرو عمل است «فعلوا - خیراً»
احكام الهى (اوامر و نواهى) مواعظ خداوند است. «فعلوا ما یوعظون به»
هرچه در راه خدا گام برداریم، ثبات قدم وایمان بیشتر مىشود. «فعلوا...اشدّ تثبیتاً»
عمل، در نفس و روح اثر دارد. عمل به احكام، سبب پایدارى ایمان است.«فعلوا... اشدّ تثبیتاً»
تكالیف الهى هرچند به ظاهر ناخوشایند و سخت باشد، ولى به خیر و صلاح انسان است. «و لو انّهم فعلوا... لكان خیراً لهم»