أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَكۡثَرَ مِنۡهُمۡ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَءَاثَارًا فِي ٱلۡأَرۡضِ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ
82
تفسیر نور
پس آیا در زمین سیر نكردند تا ببینند عاقبت كسانى كه پیش از آنان بودهاند چه شد (و چگونه نابود شدند؟ آنان) تعدادشان از اینان بیشتر و قدرت و آثارشان در زمین سختتر (و فزونتر) بود، امّا آن چه را به دست آورده بودند به كارشان نیامد.
پیامها
جهانگردى هدفدار مورد ستایش است. «افلم یسیروا... فینظروا» یكى از انتقادهاى قرآن هجرت نكردن براى كسب تجربه و عبرت و معارف است. «افلم یسیروا... فینظروا»
تاریخ، از منابع معرفت و شناخت حقایق است. «فینظروا كیف كان... من قبلهم»
مخالفت كفّار با پیامبر به خاطر مغرور شدن به قدرت و جمعیّت بود، لذا قرآن مىفرماید: ما قوىتر از آنان را نابود كردیم. «كانوا اكثر... و اشدّ»
از عوامل سقوط و زوال تمدّنها، مخالفت با انبیا و ترك سنّتهاى الهى است. «افلم یسیروا...»
هر تمدن و پیشرفتى ملاك رستگارى و سعادت نیست. «قوّةً و آثاراً فى الارض فما اغنى عنهم...»
حفظ آثار اقوام گذشته، براى عبرت آیندگان لازم است. «فینظروا»
در محاسبات خود امروزِ افراد و جوامع را نبینیم، عاقبت بین باشیم. «كیف كان عاقبة...»
جمعیّت و قدرت، مانع قهر الهى نیست. «اكثر منهم و اشدّ قوةً»
تمدن بشرى دائماً رو به پیشرفت نیست، برخى اقوام گذشته متمدنتر بودند. «قبلهم كانوا اشدّ منهم قوّةً و آثاراً»
هر چه به دست آوریم در برابر قهر الهى پوچ است. «فما اغنى عنهم ما كانوا یكسبون»