۞ وَلَوۡ بَسَطَ ٱللَّهُ ٱلرِّزۡقَ لِعِبَادِهِۦ لَبَغَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَـٰكِن يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَّا يَشَآءُۚ إِنَّهُۥ بِعِبَادِهِۦ خَبِيرُۢ بَصِيرٌ
27
تفسیر نور
و اگر خداوند براى بندگانش رزق را توسعه مىداد در زمین طغیان مىكردند ولكن آنچه را مىخواهد به اندازهاى (معیّن) نازل مىكند. زیرا كه او به بندگانش آگاه و بیناست.
نکتهها
در آیه قبل خداوند وعده استجابت به مؤمنان داد، حال این سؤال مطرح مىشود كه چرا برخى دعاهاى مؤمنان براى توسعه رزق مستجاب نمىشود؟در پاسخ باید گفت: استجابت دعا در چارچوب حكمت الهى است. گاهى توسعه رزق عامل غفلت از خدا و موجب طغیان و تجاوز است و چه بسیارند كسانى كه ثروت سبب هلاكت آنان شده است.
سؤال: دیگر اینكه: اگر توسعه رزق سبب طغیان است، پس چرا به گروهى توسعه داد و طغیان هم كردند؟
در پاسخ مىگوییم: برنامهها و سنّتهاى الهى متعدّد و داراى مراحلى است. همان گونه كه كنترل رزق براى جلوگیرى از فساد یك سنّت عمومى است، توسعه رزق و مهلت دادن به مرفّهان نیز یك سنّت است كه براى آزمایش بكار مىرود. پس قانون عمومى و كلى، كنترل رزق است ولى گاهى براى آزمایش مردم توسعهاى داده مىشود.33
ناگفته نماند كه گاهى كمبود رزق بدلیل تن پرورى انسان است كه حسابش جداگانه است.
33) تفسیر المیزان.
پیامها
همان گونه كه عطاهاى الهى لطف است، گاهى محرومیّتها نیز لطف است. «لو بسط اللّه الرزق لعباده لبغوا» فضل الهى بر اساس مصلحت و حكمت تقسیم مىشود نه بر اساس تمایلات انسان. «و لو بسط اللّه...»
روابط اجتماعى سالم در گرو زندگى معتدل و در حدّ نیاز است. «لو بسط... لبغوا»
مؤمنان نباید به خاطر تنگناى معیشت به خداوند سوءظن داشته باشند. «و لو بسط اللّه»
رفاه بیش از حد زمینهى طغیان است. «لو بسط... لبغوا»
مشیّت الهى بر اساس حكمت است. «ما یشاء انه بعباده خبیر بصیر»
رزق مردم حساب و كتاب دارد. «ینزّل بقدر»