وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦٓ إِنَّنِي بَرَآءٌ مِّمَّا تَعۡبُدُونَ
26
إِلَّا ٱلَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُۥ سَيَهۡدِينِ
27
وَجَعَلَهَا كَلِمَةَۢ بَاقِيَةً فِي عَقِبِهِۦ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ
28
تفسیر نور
و(به یاد آور) زمانى كه ابراهیم به پدر (عمویش آزر) و قوم خود گفت: همانا من از آنچه شما مىپرستید بیزارم.
مگر (پرستش) كسى كه مرا پدید آورد كه البتّه او هدایتم خواهد كرد.
و آن (كلمه توحید) را در میان نسلش كلمه ماندنى قرار داد. باشد كه آنان (به توحید) بازگردند.
نکتهها
در آیات قبل منطق بت پرستان پیروى از نیاكان بود، این آیات مىفرماید: ابراهیم با راه سرپرست خود كه عمویش بود، به شدّت مخالفت كرد.در اینكه فاعل «جعل» در «و جعلها كلمة باقیة» كیست، دو احتمال وجود دارد: خداوند یا ابراهیم. هم مىتوان گفت خدا به پاس ایمان ابراهیم، توحید را در نسل او زنده نگاه داشت و هم مىتوان گفت ابراهیم فریاد توحید و برائت از شرك را در نسل خود به یادگار گذاشت.
حضرت علىعلیه السلام فرمود: رسول خداصلى الله علیه وآله از نسل ابراهیم است و ما اهل بیت نیز از نسل ابراهیم و محمّد هستیم.3
3) تفسیر برهان.
پیامها
یاد بزرگان و كلمات و حركات و موضعگیرىهاى قاطع آنان را فراموش نكنیم. «و اذ قال» وابستگى قومى و قبیلهاى و حزبى نباید در عقیده و تفكّر ما اثر منفى داشته باشد. «قال لابیه و قومه»
انسان در برابر بستگان مسئولیّت ویژه دارد و هدایت آنان در اولویّت است. «قال لابیه»
برائت از شرك یك شعار توحیدى است. «اننى براء مما تعبدون»
آنكه آفرید هدایت هم خواهد كرد. «فطرنى... سیهدین»
تمام مردم حتّى انبیا به هدایت الهى نیازمندند. «سیهدین»
ایمان آغازین كافى نیست، هدایت الهى باید تداوم داشته باشد. «سیهدین»
فریاد توحید در تاریخ مىماند، گرچه مخاطب آن روز گوش ندهد. «كلمة باقیة فى عقبه»
خداوند حافظ و نگاهبان آئین توحید در تاریخ است. «جعلها كلمة باقیة»
نسل حضرت ابراهیم پرچمدار توحید در طول تاریخ است. «جعلها كلمة باقیة فى عقبه»
عملكرد پدران در سرنوشت نسل مؤثّر است. «جعلها كلمة باقیة»