وَفِي خَلۡقِكُمۡ وَمَا يَبُثُّ مِن دَآبَّةٍ ءَايَـٰتٌ لِّقَوۡمٍ يُوقِنُونَ
4
وَٱخۡتِلَـٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن رِّزۡقٍ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَا وَتَصۡرِيفِ ٱلرِّيَـٰحِ ءَايَـٰتٌ لِّقَوۡمٍ يَعۡقِلُونَ
5
تفسیر نور
و در آفرینش شما و آنچه از جنبدهها كه (در هستى) پراكنده نموده، براى اهل یقین، نشانههایى (از قدرت الهى) است.
و شب و روز كه در پى یكدیگرند و آنچه از روزى كه خداوند از آسمان فرو فرستاده و زمین را به واسطهى آن بعد از پژمردگىاش سبز و زنده نموده است و گردش بادها، براى كسانى كه تعقّل كنند نشانههایى (از قدرت الهى است.
نکتهها
آیات 3 تا 5 كه نشانههاى آفرینش را مطرح مىكند، در پایان هر كدام از آیات، یك دسته مورد خطاب قرار گرفتهاند؛ یك بار اهل ایمان، یك بار اهل یقین و بار دیگر اهل تعقّل، شاید بدان جهت كه راه ایمان از راه عقل جدا نیست و هردو انسان را به یقین مىرساند. البتّه در آفرینش انسان و جنبندگان مسئله دقیقتر و گستردهتر است و دقّت و تأمل در آن سبب یقین مىشود.تنظیم گردش زمین و پى در پى آمدن شب و روز یكى دیگر از نشانههاى قدرت و حكمت الهى است، اگر این گردش نبود یا كند و یا تند بود زندگى فلج مىشد، لذا زمانى اهمیّت این نعمتها روشنتر مىشود كه از انسان گرفته شود.
باد و باران و شب و روز، نقش مهمى در حیات موجودات زمینى دارند كه در یك آیه در كنار هم مطرح شدهاند.
آفرینش یك مسئله است و اداره كردن و روزى دادن مسئله دیگر، روزى هر آفریدهاى از ابتداى آفرینش تنظیم شده است.
خداوند، كتاب را براى زنده شدن دلها و باران را براى زنده شدن گِلها نازل كرده است.
مراد از اختلاف شب و روز یا پیدا شدن یكى خلف دیگرى است و یا تفاوت ساعات شب و روز است كه گاهى روز بلند و شب كوتاه و گاهى بر عكس است.
در باد سه نعمت مهم وجود دارد: جا به جا كردن ابرها، تلقیح گیاهان و تصفیهى هوا.
در تمام قرآن، هرگاه سخن از آفرینش شب و روز است، نام شب مقدّم است. «الیل والنهار»
پیامها
همه هستى كتاب شناخت خداوند است. آسمان، انسان و جانوران، همه ما را به یك هدف مىرساند. «و فى خلقكم و مایبثّ من دابّة» یكى از نعمتهاى الهى پراكنده بودن جنبندههاست كه در غیر این صورت زندگى انسان فلج مىشد. «یبثّ من دابّة»
آفرینش آسمانها و زمین یك طرف، آفرینش تمام جنبندهها یك طرف و آفرینش انسان نیز یك طرف. «خلقكم و ما یبث» (نام انسان قبل از سایر جنبدهها و به صورت جداگانه برده شده كه نشانه اهمیّت است)
مطالعه در نظام هستى راه رسیدن به یقین است. «لقوم یوقنون»
آسمان، منشأ رزق بشر است. «من السماء من رزق»
زمین، مرگ و حیات دارد و همواره (با پائیز و بهار) تكرار مىشود. «فاحیا به الارض بعد موتها»
حركت بادها، امرى تصادفى نیست، بلكه بر اساس برنامه الهى است. «تصریف الریاح»
كتاب هستى، پر است از آیات گوناگون، كه درك آن نیاز به تفكّر و اندیشه دارد. «آیات لقوم یعقلون»