إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ جَنَّـٰتٍ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَـٰرُ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يَتَمَتَّعُونَ وَيَأۡكُلُونَ كَمَا تَأۡكُلُ ٱلۡأَنۡعَـٰمُ وَٱلنَّارُ مَثۡوًى لَّهُمۡ
12
تفسیر نور
همانا خداوند كسانى را كه ایمان آورده و كارهاى شایسته انجام دادهاند، به باغهایى (از بهشت) كه نهرها از زیر (درختان) آن جارى است داخل مىكند. و كسانى كه كفر ورزیدند (از زندگى دنیا) بهره مىگیرند و همانند كه چهارپایان مىخورند و (سرانجام،) آتش جایگاه آنهاست.
نکتهها
در این آیه، خوردن كفّار به خوردن چهارپایان تشبیه شده است و این شباهت مىتواند از چند جهت باشد، از جمله:الف) تمام همّت حیوانات رسیدن به غذاست. چنانكه حضرت علىعلیه السلام مىفرماید: «همّها علفها»28 همّ و غمّ حیوانات رسیدن به خوراك است. كفّار نیز جز كامیابى ارادهاى ندارند. «ولم یرد الاّ الحیاة الدنیا»29
ب) چهارپایان غافلند، كفّار نیز از قیامت و مسئولیّت غافلند. «أولئك كالانعام بل هم أضل أولئك هم الغافلون»30
ج) حیوانات، سرچشمه غذا را كه از حلال است یا حرام نمىدانند. بعضى انسانها نیز فكر حلال و حرام نیستند و به گفته قرآن همین كه به ارث و مال بى زحمتى رسیدند، بدون توجّه به حقوق دیگران در آن تصرّف مىكنند. «و تأكلون التراث أكلاً لمّا»31
حضرت علىعلیه السلام مىفرماید: كسى كه تمام توانش را در راه شكمش قرار داده، ارزشش همان چیزى است كه از او خارج مىشود.32
28) نهجالبلاغه، نامه 45.
32) غررالحكم.
پیامها
وارد ساختن مؤمنان به بهشت، جلوهاى از ولایت الهى است. «بانّ اللّه مولى الّذین آمنوا... ان اللّه یدخل» اهل ایمان و عمل صالح در مقامى هستند كه خداوند خود عهدهدار وارد ساختن آنان به بهشت است. «ان اللّه یدخل...»
ملاك، پایان كار است وگرنه بهرهگیرىهاى مادّى، كم و بیش براى همه هست. «جنّات تجرى... یأكل كما تأكل الانعام»
براى تشویق به حقّ، از تمایلات طبیعى مردم استفاده كنید. (انسان به طور طبیعى از باغ و نهر لذّت مىبرد) «جنّات تجرى»
بهرهگیرى و كامیابى در چهارچوب مقرّرات الهى جایز است. (آنچه مورد انتقاد قرآن است، كامیابىهاى حیوانگونه است) «یأكلون كما تأكل الانعام»
شكمپرستى، برجستهترین نفسانیّات انسان است، زیرا مقام، مال و شهوت، هر چند صباحى به سراغ انسان مىآید، ولى شكم دائماً مزاحم است. (قرآن در كنار عنوان كامیابى، نام خوردن را جداگانه آورده است.) «یتمتّعون و یأكلون»
زندگى كفّار، از نظر ماهیّت حیوانى است و از نظر پایان و فرجام، دوزخى. «كما تأكل الانعام و النار مثوى لهم»
در ارزیابىها، عاقبتكار را هم به حساب آورید. «النار مثوى لهم»