وَلَوۡ قَـٰتَلَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوَلَّوُاْ ٱلۡأَدۡبَـٰرَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا
22
تفسیر نور
و اگر كسانى كه كفر ورزیدند با شما كارزار كنند، (توان مبارزه با شما را ندارند و) عقبنشینى و پشت كرده و آنگاه هیچ سرپرست و یاورى نخواهند یافت.
نکتهها
اگر این آیات را مربوط به ادامه ماجراى صلح حدیبیّه بدانیم، معناى آیه چنین مىشود كه صلح حدیبیّه بر اساس ناتوانى و ضعف رزمى شما نبود، بلكه به خاطر مصلحت نظام بود، شما در حدیبیّه نیز اگر دست به جنگ مىزدید، پیروز بودید و دشمنانتان فرار مىكردند.در قیامت مشخص مىشود كه كافران هیچ ندارند و كسى ولایت و نصرت آنها را نمىپذیرد، اما در مقابل مؤمنان همه چیز دارند، گرچه در دنیا چیزى نداشتهاند.
امام حسینعلیه السلام در دعاى عرفه به خداوند مىگوید: «ماذا فَقَد مَن وَجدك و ماذا وَجد مَن فقدك» هر كس تو را دارد چه ندارد و هر كس تو را ندارد چه دارد؟
پیامها
مسلمانانِ ضعیف، به عزّتى رسیدند كه دشمنان، تاب درگیرى با آنان را نداشتند. «ولو قاتلكم... لولّوا» هر كس خدا ندارد، هیچ یاورى ندارد. «لا یجدون ولیاً ولا نصیرا»