وَكَتَبۡنَا عَلَيۡهِمۡ فِيهَآ أَنَّ ٱلنَّفۡسَ بِٱلنَّفۡسِ وَٱلۡعَيۡنَ بِٱلۡعَيۡنِ وَٱلۡأَنفَ بِٱلۡأَنفِ وَٱلۡأُذُنَ بِٱلۡأُذُنِ وَٱلسِّنَّ بِٱلسِّنِّ وَٱلۡجُرُوحَ قِصَاصٌۚ فَمَن تَصَدَّقَ بِهِۦ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَّهُۥۚ وَمَن لَّمۡ يَحۡكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُوْلَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ
45
نام بردن از چشم وگوش در قانون قصاص از باب نمونه است وگرنه آسیب به هر عضوى قصاص دارد. 106
امام صادقعلیه السلام دربارهى این آیه فرمود: خداوند به اندازه آنچه از قصاص عفو شود، از گناهان او مىبخشد. 107
در تورات، «دیه» نیست، مجرم یا قصاص مىشود یا عفو. امّا در اسلام، دیه به عنوان راه سوّم مطرح است. 108
106) تفسیر اطیبالبیان.
107) كافى، ج7، ص 358.
108) تفسیر قرطبى.
همهى انسانها، از هر نژاد و قبیله، فقیر و غنى، در مقابل قانون یكسانند، و خون كسى رنگینتر از دیگرى نیست. 109 «النّفس بالنفس» قصاص، در ادیان پیشین هم بوده است. 110 «كتبنا علیهم فیها» (اسلام و ادیان دیگر، قوانین مشابهى دارند.)
صدقه، تنها انفاق مالى نیست، عفو و گذشت از مجرم هم نوعى صدقه است. «فمن تصدّق به»
عفو ما از مجرم، عفو الهى را بدنبال دارد. «فهو كفّارة له» (شاید هم مراد این باشد كه عفو ما، كفاره گناه مجرم باشد و او در قیامت، به خاطر عفو ما گرفتار عذاب نشود) 111
در اسلام همراه مسائل كیفرى، مسائل اخلاقى هم مطرح است. «وكتبنا علیهم فیها... قصاص فمن تصدّق به»
جریمهى مالى و حبس، به تنهایى نمىتواند عاملى براى بازداشتن مجرم از جرم باشد. «النّفس بالنّفس»
اگر حكم خدا جارى نشود، ظلم جامعه را فرا مىگیرد. «و من لم یحكم بما انزل اللّه فأولئك هم الظالمون»
110) تورات، سِفر خروج، فصل 21، 23 و 26.
111) تفسیر المیزان.