- ۞ لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ ٱلنَّاسِ عَدَٰوَةً لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱلۡيَهُودَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ وَلَتَجِدَنَّ أَقۡرَبَهُم مَّوَدَّةً لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّا نَصَـٰرَىٰۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّ مِنۡهُمۡ قِسِّيسِينَ وَرُهۡبَانًا وَأَنَّهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ82
شأن نزول این آیه تا آیهى 85، خوشرفتارى نجاشى، پادشاه حبشه و مسیحیان آن كشور را با مسلمانان مهاجرى گفتهاند كه به ریاست جعفربن ابىطالبعلیهما السلام در سال پنجم بعثت از مكّه به آن دیار هجرت كردند و در حمایت نجاشى، از تعرّض مشركان و فرستادگانشان به حبشه مصون ماندند. در همان حال كه یهودیان مدینه با دیدن معجزات واخلاق والاى پیامبر، ایمان نمىآوردند و در توطئهها علیه مسلمانان شركت مىكردند، پیمان مىشكستند و فتنه بر مىانگیختند، روحانیون مسیحى در حبشه، با شنیدن آیات سورهى مریم، گریستند و از مسلمانان جانبدارى كردند. 162
امام صادقعلیه السلام پس از تلاوت این آیه فرمود: «اولئك كانوا قوما بین عیسى و محمّد و ینتظرون محمّدصلى الله علیه وآله» این علماى مسیحى و راهبان گروهى بودند كه در زمانى میان حضرت عیسىعلیه السلام و حضرت محمّدصلى الله علیه وآله زندگى مىكردند و منتظر آمدن پیامبر اسلام بودند. 163
162) تفسیر مجمعالبیان.
163) تفاسیر نورالثقلین وعیّاشى.
دشمنى یهود با مسلمانان، تاریخى و ریشهدار است. «لتجدنّ اشدّ النّاس عداوة... الیهود» با دشمنان اسلام و غیر مسلمانان، باید با هر یك برخوردى مناسب با رفتار خودشان شود. «اشدّ النّاس عداوة... اقربهم مودّة»
دوستان و دشمنان خود را همراه با تحلیل صحیح و عوامل روحى و اجتماعى آنان بشناسیم. «اشدّ الناس عداوة... اقربهم مودةّ...»
زمینههاى رشد در جامعه، سه چیز است: دانشمند بودن، خداترسى و نداشتن روحیّهى استكبارى. «قسّیسین و رهباناً و انّهم لایستكبرون»
عالمان دینى و عابدان خداترس در اصلاح عقائد و اخلاق جامعه، نقش مؤثر دارند. «ذلك بان منهم قسیسین و رهباناً و انّهم لایستكبرون»
اگر علم و عبادت و اخلاق به هم پیوند خورد انسان حقّگرا مىشود و تعصب را كنار مىگذارد. «ذلك بانّ منهم قسیسین و رهبانا و انّهم لایستكبرون»
اسلام تعصّب نابجا ندارد واز علماى سایر ادیان كه خدا ترس و با انصاف باشند، منصفانه تمجید مىكند. «ذلك بانّ منهم قسیسین و رهبانا و انّهم لایستكبرون»
تبلیغ اسلام در بین مسیحیان مؤثّرتر است. «انّهم لایستكبرون»
(با آنكه مسیحیان، عقیدهى انحرافى «تثلیث» دارند، ولى به خاطر روحیه سالمتر، آمادگى بیشترى براى حقّ پذیرى دارند.)