ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَجَعَلَ ٱلظُّلُمَـٰتِ وَٱلنُّورَ ثُمَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡ يَعۡدِلُونَ
1
تفسیر نور
ستایش مخصوص خداوندى است كه آسمانها و زمین را آفرید و تاریكىها و روشنى را قرار داد، امّا كافران (دیگران را) با پروردگارشان برابر و همتا مىگیرند.
نکتهها
در تمام قرآن، واژهى «نور» مفرد و واژهى «ظلمات» به صورت جمع آمده است. اصولاً حقّ، یكى و راههاى باطل بسیار است. آرى نور، نشانهى وحدت و ظلمات، نشانهى پراكندگى است. «یعدلون» از «عدل»، به معناى همتاست.اوّلین آیهى این سوره، به «آفرینش نظام هستى»، دوّمین آیه به «آفرینش انسان» و سوّمین آیه به نظارت بر «اعمال و رفتار انسان» اشاره دارد.
به فرمودهى حضرت على علیه السلام: این آیه، پاسخ به سه گروه از منحرفان است:
الف: «مادّیون» كه منكر آفرینش الهى و حدوث خلقتند. «خلق السماوات ...»
ب: «دوگانه پرستان» كه براى نور و ظلمت دو مبدأ قائلند. «جعل الظّلمات والنّور» 230
ج: «مشركین» كه براى خداوند، شریك وشبیه قائلند. «ثمّ الّذین كفروا بربّهم یعدلون» 231
امام موسىبن جعفرعلیهما السلام دربارهى «...بربّهم یعدلون» فرمودند: یعنى كافران، ظلمات و نور و جور و عدل را یكسان مىشمارند. 232
230) اَوِستا«ى فعلى، اهریمن را خداى ظلمات و اهورا مزدا را خداى نور دانسته و میان آن دو تضادّ قائل است. تفسیر الكاشف.
231) تفسیر نورالثقلین.
232) تفسیر عیّاشى ؛ بحار، ج9، ص355.
پیامها
خداوند هم از عدم به وجود آورده است، هم در موجودها، كیفیّات جدید و نوآورىهایى قرار مىدهد. (آفرینش ابتدائى «خَلَق» آفرینش تَبَعى «جَعَل») شریك دانستن براى خدا، نوعى انكار خدا وكفر به اوست. «الّذین كفروا بربّهم یعدلون»