- قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَخَذَ ٱللَّهُ سَمۡعَكُمۡ وَأَبۡصَـٰرَكُمۡ وَخَتَمَ عَلَىٰ قُلُوبِكُم مَّنۡ إِلَـٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِ يَأۡتِيكُم بِهِ ٱنظُرۡ كَيۡفَ نُصَرِّفُ ٱلۡـَٔايَـٰتِ ثُمَّ هُمۡ يَصۡدِفُونَ46
اگر درختان سبز نشوند، «لو نشاء لجعلناه حطاماً» 338
اگر آبها تلخ و شور شوند، «لو نشاء جعلناه اُجاجاً» 339
اگر آبها به زمین فرو روند، «إن أصبح ماءكم غوراً» 340
اگر شب یا روز، همیشگى باشد، «إن جعل اللَّه علیكم اللیل سرمداً... ان جعل اللَّه علیكم النّهار سرمداً» 341
و اگر چشم و گوش و عقل انسان از كار بیفتد، «إن اخذ اللَّه سمعكم و ابصاركم و...» 342
امام باقر علیه السلام فرمود: اگر خداوند هدایت شما را بگیرد، كیست كه دوباره شما را هدایت كند؟ و سپس این آیه را تلاوت فرمود. 343
338) واقعه، 65.
343) تفسیر نورالثقلین.
یكى از روشهاى تبلیغى و تربیتى قرآن، سؤال از وجدانهاست. «أرأیتم ان اخذ اللَّه... مَن اله» براى خداوند، پس گرفتن نعمتهایى كه داده آسان است، پس بهوش باشیم. «أخذ اللَّه سمعكم...»
هم آفرینش از آنِ خداوند است، هم كارآیى لحظه به لحظهى آنها نعمت پروردگار است. «أخذ اللَّه سمعكم»
گوش وچشم و عقل، ابزار شناخت انسان و از مهمترین نعمتهاى الهى است. «سمعكم و ابصاركم... قلوبكم»
معبودهاى خیالى، نه توان آفریدن و نه توان برگرداندن نعمتهاى از دست رفته را دارند «من اله غیر اللَّه یأتیكم» (آرى، كسى لایق پرسش است كه هم بتواند نعمتى را بدهد و هم بتواند بازستاند)
با آن همه تنوّع در استدلال، توجّه مشركان به غیر خداوند، شگفتآور است. «اُنظر كیف...»
براى انسانهاى لجوج، هرنوع بیانى بىاثر است. «نُصرّف الآیات ثمّ همیصدفون»