قُلۡ مَن يُنَجِّيكُم مِّن ظُلُمَـٰتِ ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ تَدۡعُونَهُۥ تَضَرُّعًا وَخُفۡيَةً لَّئِنۡ أَنجَىٰنَا مِنۡ هَـٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّـٰكِرِينَ
63
قُلِ ٱللَّهُ يُنَجِّيكُم مِّنۡهَا وَمِن كُلِّ كَرۡبٍ ثُمَّ أَنتُمۡ تُشۡرِكُونَ
64
تفسیر نور
بگو: چه كسى شمارا از تاریكىهاى خشكى و دریا (به هنگام درماندگى) نجات مىدهد؟ وقتى كه او را آشكارا و پنهان مىخوانید (و مىگویید:) اگر خداوند از این ظلمت ما را رهایى دهد، از شكرگزاران خواهیم بود.
بگو: خداوند شما را از این ظلمتها و از هر ناگوارى دیگر نجات مىدهد، باز شما (به جاى سپاس)، شرك مىورزید.
نکتهها
كلمهى «تَضرُّع» به معناى دعاى آشكار و كلمهى «خُفیة» به معناى دعاى پنهان است.پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله فرمودند: بهترین دعا، دعاى با صداى آهسته و خُفیه است و از جمعى كه با صداى بلند دعا مىخواندند، انتقاد كرد و فرمود: خداوند شنوا و نزدیك است. 366
در آیه 12 سورهى یونس نیز آمده است: انسان هنگام خطر، به یاد خدا مىافتد و او را مىخواند، امّا «فلمّا كشفنا عنه ضرّه مَرّ كأن لم یَدْعُنا الى ضُرٍّ مَسَّه» همین كه مشكلش حل شد، سرش را پایین انداخته و مىرود، گویا ما را اصلاً صدا نزده است.
شداید براى انسان، چهار حالت به وجود مىآورد: احساس نیاز، تضرّع، اخلاص و التزام به شكرگزارى. آرى، شداید و سختىها و قطع شدن اسباب مادّى، روح خداجویى را شكوفا مىكند و انسان در مشكلات، دست خدا را مىبیند.
366) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
یكى از شیوههاى تبلیغ و موعظه، سؤال از وجدان مردم است. «مَن یُنَجّیكم» یادآورى و توجّهدادن انسان به خلوص او در دعا به هنگام شداید، از بهترین روشهاى خداشناسى است. «تدعونه تضرّعاً و خفیة»
انسان در سختىها و شداید، دست از كفر و شرك برداشته و موحّد مىشود. «تدعونه تضرّعاً و خفیة»
براى هر كس، مشكل خودش، بزرگترین مشكل است. «أنجانا مِن هذه»
انسان به تعهّدات خود در برابر خدا بىوفاست. «ثمّ أنتم تشركون»
بدترین نوع ناسپاسى، شرك است. «لنكوننّ من الشاكرین... ثمّ انتم تشركون»
راحتّى و احساس رهایى وبىنیازى، زمینهى غفلت از خدا و شرك به اوست. «قل اللَّه ینجّیكم منها و من كلّ كرب ثمّ انتم تُشركون»