وَلَن يُؤَخِّرَ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِذَا جَآءَ أَجَلُهَاۚ وَٱللَّهُ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ
11
تفسیر نور
و هرگز خداوند مرگ كسى را كه اجلش فرارسیده، به تأخیر نمىاندازد و خداوند به آنچه عمل مىكنید آگاه است.
نکتهها
در آیه هفتم، منافقان مىگفتند: به یاران پیامبر كمك نكنید تا دور او را خلوت كنند. شاید این آیه براى خنثى كردن طرح آنان، به مؤمنان مىگوید: شما كه ایمان دارید به مؤمنان كمك كنید تا دور حضرت خالى نشود.اگر انسان، مرگ و قیامت را باور كند، خیلى راحت انفاق مىكند. قرآن، چندین بار براى ایجاد انگیزه انفاق، مسئله معاد و قیامت را مطرح كرده است، از جمله در سوره بقره آیه 254 مىفرماید: «انفقوا مما رزقناكم من قبل ان یأتى یوم لا بیع فیه ولا خلّة ولا شفاعة» از آنچه به شما دادهایم پیش از آن كه قیامت فرارسد كه دوستى و داد و ستد و شفاعتى در كار نیست، انفاق كنید.
ابن عباس مىگوید: این درخواستِ فرصت در لحظه مرگ، براى كسانى است كه زكات مال خود را ندادهاند یا مستطیع بوده، ولى حج انجام ندادهاند.52
تقاضاى مهلت و بازگشت به دنیا پذیرفته نیست، نه در آستانه مرگ، كه آیه 100 سوره مؤمنون و این آیه مىفرماید و نه در قیامت كه دوزخیان مىگوید: «ربنا اخرجنا منها فان عدنا فانا ظالمون»53
امام باقرعلیه السلام با استناد به آیه «و لن یُوخر اللّه نفساً»، فرمود: هر سال در شب قدر تمام امور تا شب قدر بعدى، ثبت و حتمى شده و نازل مىشود و تغییر و تأخیرى در آن صورت نمىدهد.54
52) تفسیر نورالثقلین.
54) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
براى دعوت مردم به كار خیر، بسترسازى كنید. «انفقوا... من قبل أن یأتى احدكم الموت» (فرا رسیدن مرگ و نداشتن فرصت بازگشت و التماس براى تأخیر مرگ را یادآورى كنید). آنچه داریم از خداست نه از خودمان. «رزقناكم»
علاج واقعه قبل از وقوع باید كرد. «من قبل ان یأتى» (با فرا رسیدن مرگ راه عمل بسته مىشود)
مرگ، بىخبر مىرسد و قابل تأخیر نیست. «یأتى احدكم الموت... لولا اخّرتنى»
ثروتمندانى كه در زمان حیات خود، اهل انفاق نبودهاند، به هنگام مرگ، تأسف بسیار خواهند خورد. «ربّ لولا اخرتنى... فاصّدّق»
نشانه شایستگى و صالح بودن، انفاق به محرومان است. «اكن من الصّالحین»