أَلَهُمۡ أَرۡجُلٌ يَمۡشُونَ بِهَآ أَمۡ لَهُمۡ أَيۡدٍ يَبۡطِشُونَ بِهَآ أَمۡ لَهُمۡ أَعۡيُنٌ يُبۡصِرُونَ بِهَآ أَمۡ لَهُمۡ ءَاذَانٌ يَسۡمَعُونَ بِهَا قُلِ ٱدۡعُواْ شُرَكَآءَكُمۡ ثُمَّ كِيدُونِ فَلَا تُنظِرُونِ
195
تفسیر نور
آیا آنان (معبودها)، پاهایى دارند كه با آن راه بروند، یا دستهایى دارند كه با آن قدرتنمایى كنند، یا چشمهایى دارند كه با آنها ببینند، یا گوشهایى دارند كه با آنها بشنوند؟ (اى پیامبر!) بگو: شریكهاى (خیالى) خودتان را بخوانید و علیه من نقشه بكشید و هیچ مهلت هم به من ندهید! (تا بدانید كارى از آنها ساخته نیست).
نکتهها
«یَبطِشون» از «بَطش»، به معناى گرفتنِ با قدرت و صولت است.این آیه توبیخ كسانى است كه براى خدا شریكانى قرار مىدهند كه از خودشان عاجزترند، چون خودشان قدرت راه رفتن، دیدن، شنیدن و عمل كردن دارند، ولى آن مجسّمههاى بىروح، حتّى این قدرت را هم ندارند و اگر از آن معبودها نیز خواسته شود دست به كارى بزنند، هیچ قدرتى ندارند وناتوانند، پس چرا همچنان آنان را مىپرستند؟
پیامها
رهبر الهى باید قدرت و جرأت تحدّى و دعوت به مباهله را داشته باشد و ادّعا كند كه قدرتهاى باطل، هر طرح خطرناكى هم دارند، اعمال كنند، تا عجز آنها ثابت شود. «قل ادعوا ...» دست و پا دارها، قدرت بر یارى مشركان ندارند، تا چه رسد به شریكهاى بىدست و پایى كه در حدّ و اندازه خودتان هم نیستند. «ألهم ارجل یمشون بها...»
مشركان زیر بار اطاعت از پیامبر نمىروند، چون مىگویند: بشرى مثل ماست. ولى زیر بار پرستش بتهایى مىروند كه حتّى مثل خودشان هم نیستند و كمترند. «قل ادعوا شركائكم...»
شیوهى احتجاج و طرح سؤال همراه با انتقاد، توبیخ، تحدّى و مبارزهخواهى، از بهترین شیوههاى تبلیغى و تربیتى است. (با توجّه به این آیه و آیات قبل)