وَٱذۡكُر رَّبَّكَ فِي نَفۡسِكَ تَضَرُّعًا وَخِيفَةً وَدُونَ ٱلۡجَهۡرِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡـَٔاصَالِ وَلَا تَكُن مِّنَ ٱلۡغَـٰفِلِينَ
205
تفسیر نور
و پروردگارت را از روى خوف وتضرّع، آهسته و آرام در دل خود و در هر صبح و شام یاد كن و از غافلان مباش.
نکتهها
در آیهى قبل، آداب تلاوت قرآن بیان شد و این آیه آداب ذكر و دعا مىباشد كه باید با تضرّع و خشوع و بیم و امید همراه باشد.كلمهى «آصال» جمع «اصیل»، به معناى نزدیك غروب و شامگاهان و كلمهى «غُدوّ» جمع «غدوة»، به طلوع فجر تا طلوع خورشید گفته مىشود.
بعضى گفتهاند مراد از «ذكر» در این آیه، نمازهاى واجب در شبانه روز است. و از ابنعباس نقل شده كه بر اساس این آیه، امام جماعت باید در نماز صبح و شب قرائتش با صداى بلند باشد به مقدارى كه مأمومین بشنوند، نه زیادتر از آن.
پیامها
پیامبران نیز باید پیوسته به یاد خدا باشند، تا چه رسد به دیگران. «واذكر ربّك» قرآن، علاوه بر ذكر زبانى، ذكر قلبى و یاد درونى را هم مىستاید. «فى نفسك»
یاد خدا وقتى غفلتزدایى مىكند كه بدون تظاهر و سر وصدا باشد، وگرنه خودش نوعى سرگرمى و غفلت مىشود. «تضرّعاً و خیفةً و دونالجهر»
ربوبیّت خداوند دائمى است، پس سزاوار است كه یاد او هم پیوسته باشد. «واذكر ربّك... بالغدوّ و الاصال»
آن ذكر و یادى بیمه كنندهى انسان است كه عاشقانه و سوزناك و پیوسته و در هر صبح و شام باشد. «تضرّعاً... بالغدوّ و الاصال»
در آغاز هر روز و هنگام شروع به كار و تصمیمگیرى و در پایان هر روز و هنگام جمعبندى و نتیجهگیرى باید به یاد خدا بود. «بالغدوّ و الاصال»
آنان كه هر صبح و شام، خدا را یاد نمىكنند، از غافلانند. « واذكر... ولاتكن من الغافلین»