- قَالَا رَبَّنَا ظَلَمۡنَآ أَنفُسَنَا وَإِن لَّمۡ تَغۡفِرۡ لَنَا وَتَرۡحَمۡنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡخَـٰسِرِينَ23
تفسیر نور
(آدم و حوّا) گفتند: پروردگارا! ما بر خویشتن ستم كردیم و اگر ما را نبخشایى و رحم نكنى، قطعاً از زیانكاران خواهیم بود.
نکتهها
شیطان و آدم هر دو نافرمانى كردند، امّا شیطان نسبت به نافرمانى خود (ترك سجده)، به عدل و حكمت الهى اعتراض كرده و استكبار نمود و برترى نژاد خود را مطرح ساخت و پشیمان هم نشد، امّا حضرت آدم و حوّا، به كار خلاف خود اعتراف كردند و از خداوند تقاضاى بخشش نمودند. 5454) تفسیر نمونه
پیامها
در برابر ستمهایى كه به خود روا مىداریم باید از خداوند استمداد كنیم و آنها را جبران كنیم. «قالا ربّنا ظلمنا...» آدم و حوّا، هم در تخلّف شریك بودند، هم در جبران گذشته و عذرخواهى. «ذاقا، قالا ربّنا»
هرگونه خلافى، ظلم به خویش است، چون مخالفت با فرمان خدا مخالفت با تكامل و سعادت واقعى خود است. «ظلمنا أنفسنا»
از آداب دعا و استغفار، ابتدا اعتراف به گناه است. «قالا ربّنا ظلمنا أنفسنا»
نخستین خواستهى بشر از خدا، تقاضاى عفو ورحمت بود. «وان لمتغفرلنا»
مهمترین مسأله براى گناهكار، مغفرت الهى است، سپس درخواستهاى دیگر. «ان لم تغفر لنا و ترحمنا»
عنایت و لطف و مهربانى خدا، جلوى خسارت ابدى را مىگیرد. «ان لمتغفر لنا... لنكوننّ من الخاسرین»