«ذلكم»، اشاره به وضع مسلمانان و كفّار در جنگ بدر دارد و یادآور امدادهاى الهى از آسمان و زمین و شكست دشمن است. گویا چنین گفته است: «ذلكم لطف اللّه علیكم»

سست شدن نقشه‌هاى دشمن، با ایجاد رعب و ترس در دل آنان، تزلزل و تفرقه، افشاى اسرار، طوفان و رعد و برق بود.

خداوند، نقشه‌هاى دشمنان علیه مؤمنان را خنثى مى‌كند. «انّ اللّه موهن كید الكافرین» (اگر روحیّات ایمانى حفظ شود، خداوند حتّى امور مخفى و غیر محسوس دشمنان بر علیه ما را خنثى مى‌كند و درهم مى‌شكند، چنانكه در دوران ما واقعه‌ى طبس رخ مى‌دهد، در حالى كه ما خواب بودیم و یا حتّى تصوّر آن را نمى‌كردیم.)

ایمان، شرط دریافت حمایت الهى و كفر، زمینه‌ى سستى و نابودى انسان است. «ذلكم و انّ اللّه موهن كید الكافرین»

در هر شرایطى توكّل بر خدا كنیم و از دشمنان و توطئه‌هاى آنان هراسى نداشته باشیم. «انّ اللّه موهن كید الكافرین»