يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَا تَوَلَّوۡاْ عَنۡهُ وَأَنتُمۡ تَسۡمَعُونَ
20
وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ قَالُواْ سَمِعۡنَا وَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ
21
تفسیر نور
اى كسانى كه ایمان آوردهاید! از خدا و فرستادهى او اطاعت كنید و در حالى كه (سخنان او را) مىشنوید، از وى سرپیچى نكنید.
و مثل كسانى نباشید كه گفتند: «شنیدیم»، ولى (در حقیقت) آنها نمىشنیدند.
نکتهها
در سراسر قرآن، پس از اطاعت خداوند، اطاعت از رسول خدا ذكر شده است، و در یازده مورد، بعد از عبارت «اتّقوا اللّه» جملهى «أطیعون» آمده است، یعنى لازمهى تقواى الهى، اطاعت از رسول اوست.با اینكه اطاعت از خدا و رسول هر دو لازم است، ولى در این آیه تنها از سرپیچى از رسول نهى شده است كه معلوم مىشود مشكل آنان در اطاعت از رسول بوده است، به خصوص در جنگ بدر ونسبت به فرمانهاى پیامبر صلى الله علیه وآله در مسائل نظامى.
مراد از شنیدن سخنان پیامبر صلى الله علیه وآله «و انتم تسمعون»، به دلیل آیهى بعد، فهمیدن سخنان او و درك حقّانیّت اوست.
پیامها
مؤمنین، در معرض تخلّف از دستورات خدا و رسول هستند و به هشدار نیاز دارند. «یا ایّها الّذین آمنوا أطیعوا...» نافرمانى پیامبر، نافرمانى خداست. «و لا تولّوا عنه» و نفرمود: «عنهما».
(آرى، فرمان خدا و رسول داراى هویّتى واحد است واطاعت از خداوند در گرو اطاعت از رسول او مىباشد.)
شنیدن و فهمیدن، مسئولیّتآور است. «و لا تولَّوا عنه و انتم تسمعون»
آگاه شدن از تاریخ و اخبار گذشتگان متخلّف، مایهى عبرت است. «ولاتكونوا كالّذین...»
در اطاعت از رهبرى، صداقت داشته و به تعهّدات خود پایبند باشیم و بدون عمل ادّعاى ایمان نكنیم. «و لا تكونوا كالّذین قالوا سمعنا و هم لایسمعون»