يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ حَسۡبُكَ ٱللَّهُ وَمَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
64
تفسیر نور
اى پیامبر! براى تو (حمایت) خداوند و پیروان با ایمانت كافى است (و نیازى به حمایت گرفتن از دیگران ندارى).
نکتهها
ممكن است آیه را این گونه نیز بتوان معنا كرد: اى پیامبر! براى تو و پیروان با ایمانت، تنها حمایت خدا كافى است. یعنى خداوند، هم تو و هم پیروانت را یارى مىكند.برطبق معناى اوّل، مؤمنان در سایهى خداوند، حامى پیامبرند و بر طبق معناى دوّم، مؤمنین در كنار پیامبر، تحت حمایت الهى هستند.
گروهى از یهودیانِ بنىقریظه و بنىنضیر، به دروغ به پیامبر صلى الله علیه وآله پیشنهاد یارى دادند، آیه نازل شد كه مؤمنان براى تو كافى هستند. در ضمن این آیه مقدّمهى فرمان جهاد در آیهى بعد است.
در كتاب «فضائل الصحابه» از حافظ ابونعیم، از علماى اهلسنّت آمده است: مراد از «مؤمنین» در این آیه، علىابنابىطالب علیهما السلام است. 561
اگر استمداد از مردم و دلگرمى به حمایتشان با توجّه به خواست خدا باشد، منافاتى با توحید ندارد. شرك آنجاست كه در برابر قدرت و خواست خدا، تكیه به دیگران شود. امّا تا وقتى دلها و اندیشهها و حمایتها را شعاعى از ارادهى الهى بدانیم، در مدار توحید قرار داریم. «حسبك اللّه و من اتّبعك»
561) الغدیر، ج2، ص51
پیامها
پیروى همراه با ایمان ارزش است، نه پیروى بدون ایمان و نه ایمان منهاى تبعیّت. «اتّبعك من المؤمنین» حمایت خداوند از مؤمنان، مشروط به پیروى آنان از پیامبر است. «حسبك اللّه و من اتّبعك من المؤمنین»
برخى از مسلمانان، مطیع و پیرو پیامبر نبودند. «من المؤمنین» (در صورتى كه مراد از «مِن»، (بعضیّه) یعنى بعضى باشد، نه (بیانیّه) و بیان كلمهى «اتّبعك»)