- وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُضِلَّ قَوۡمَۢا بَعۡدَ إِذۡ هَدَىٰهُمۡ حَتَّىٰ يُبَيِّنَ لَهُم مَّا يَتَّقُونَۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٌ115
تفسیر نور
خداوند بر آن نیست كه قومى را بعد از آنكه هدایتشان نمود، بىراه بگذارد تا آنچه را (كه باید از آن ) پرهیز كنند، برایشان بیان كند. قطعاً خداوند به هر چیزى داناست.
نکتهها
آیه، یا بیانگر حال آنان است كه مسلمان شده بودند، ولى پیش از آگاهى از وظایف خود از دنیا رفتند. 176 یا اشاره به آیهى قبل و لزوم تبرّى از دشمن خداست كه اگر پس از این هشدار، بىتفاوت باشید، خودتان هم گمراه شده به دشمنان خدا ملحق مىشوید، و ممكن است آیه براى رفع نگرانى كسانى باشد كه قبل از علم به حرمت استغفار براى مشركان، براى آنان استغفار مىكردند.امام رضاعلیه السلام فرمود: خداوند بر امام واجب كرده است كه هر گاه نگران مرگ خود شد، امام معصوم بعدى را براى مردم معرّفى كند، سپس این آیه را تلاوت كرد. 177
176) تفسیر مجمعالبیان.
177) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
اگر حدود الهى را رعایت نكنیم، خطر گمراهى در پیش است. «لیضلّ قوماً... حتى یُبیّن لهم»
اضلال خدا، كیفر بىاعتنایى به هدایت اوست. مخالفت آگاهانه با رهنمودهاى الهى، زمینهى سلب هدایت خداوند است. «ماكان اللَّه لیضلّ ... حتّى یُبیّن»
كیفر الهى، پس از تبیین و روشنگرى و اتمام حجّت است. «حتى یُبیّن»
هدایت الهى كامل است و علاوه بر بیان اسبابِ سعادت، عوامل خطر را نیز هشدار مىدهد.«یُبیّن لهم ما یتّقون» امام صادقعلیه السلام فرمود: خداوند اسباب رضایت و غضب خود را به مردم مىشناساند. 178
دستور الهى بر پرهیز از چیزى، از علم و حكمت او سرچشمه مىگیرد. «إنَّ اللَّه بكلِّ شىءٍ علیم»
178) كافى، ج1، ص163.