مَا كَانَ لِأَهۡلِ ٱلۡمَدِينَةِ وَمَنۡ حَوۡلَهُم مِّنَ ٱلۡأَعۡرَابِ أَن يَتَخَلَّفُواْ عَن رَّسُولِ ٱللَّهِ وَلَا يَرۡغَبُواْ بِأَنفُسِهِمۡ عَن نَّفۡسِهِۦۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ لَا يُصِيبُهُمۡ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخۡمَصَةٌ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا يَطَـُٔونَ مَوۡطِئًا يَغِيظُ ٱلۡكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنۡ عَدُوٍّ نَّيۡلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُم بِهِۦ عَمَلٌ صَـٰلِحٌۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ
120
ایمان به اینكه همه سختىهاى جنگ، عملصالح وموجب رضاى الهى است.
حفاظت از فرمانده.
مقاومت و تحمّل در برابر سختىها.
خوار و عصبانى كردن دشمن.
اصحاب و اطرافیان رهبر كه از علم و امكانات بیشترى برخوردارند، مسئولیّت بیشترى دارند. «ما كان لاهل المدینة... ان یتخلّفوا» در دفاع از اسلام، شهر و روستا مطرح نیست. «اهل المدینة و من حولهم»
اطاعت بىچون و چرا از پیامبر لازم است و كسى حقّ تخلّف از فرمانِ حكومتى رسول خداصلى الله علیه وآله را ندارد. «ما كان لاهل المدینة... ان یتخلّفوا»
یكى از شئون رسالت، فرماندهىِ كلّ قوا در جنگ است. «یتخلّفواعنرسولاللَّه»
حفظ جان پیامبر، ضرورىتر از حفظ جان مسلمانان است. مسلمانان باید پیشمرگ رهبر آسمانى باشند. «لایرغبوا...»
مسلمان باید در راه عقیده، آمادهى تحمّل هر سختى و فشارى باشند. «ظمأ، نصب، مخمصة...»
جامعهى اسلامى باید كفرستیز باشد. «یغیظ الكفّار»
راهپیمایىها و حركات دسته جمعى مسلمانان كه موجب خشم و هراس كفّار مىگردد، در نزد خدا پاداش دارد. «موطئاً یغیظ الكفّار»
نه تنها دفاع ورزم، بلكه همهى حركات، تلاشها ورنجهاى جبهه نزد خدا ثبت شده وموجب اَجر است. «لایصیبهم ظمأ ولانصب ولامخمصة... عمل صالح»
مقدّمات جهاد و آمادگى رزمى نیز عمل صالح و عبادت است. «لا یطئون موطئاً... عمل صالح»
نیكوكار واقعى، انقلابى و اهل جبهه است. «اجر المحسنین» (جان فشانى، نشانهى كمال نیكوكارى است)
دریافت اجر الهى، در سایهى تحمّل رنجهاست. نابرده رنج، گنج میسّر نمىشود. «ظمأ، نصب، مخمصة، ...اجر المحسنین»
ایمان به رضایت وپاداش الهى، مشكلات را آسان مىكند. «ان اللّه لا یضیع اجر المحسنین»