لَوۡ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَّٱتَّبَعُوكَ وَلَـٰكِنۢ بَعُدَتۡ عَلَيۡهِمُ ٱلشُّقَّةُۚ وَسَيَحۡلِفُونَ بِٱللَّهِ لَوِ ٱسۡتَطَعۡنَا لَخَرَجۡنَا مَعَكُمۡ يُهۡلِكُونَ أَنفُسَهُمۡ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِنَّهُمۡ لَكَـٰذِبُونَ
42
تفسیر نور
اگر غنیمتى نزدیك و سفرى كوتاه (براى جهاد) بود، قطعاً (منافقان) در پى تو مىآمدند، ولى آن راه بر آنان دور و دشوار آمد (و به این بهانه نمىآیند) و به خدا سوگند خواهند خورد كه اگر مىتوانستیم، با شما (به جنگ) بیرون مىشدیم! آنان (با این روش،) خود را هلاك مىكنند و خداوند مىداند كه آنان دروغگویانند.
نکتهها
این آیه، از اخبار غیبى قرآن است كه قبل از وقوعِ حادثه، از آن خبر مىدهد، و مربوط به جنگ تبوك است، چون منطقهى تبوك تا مدینه فاصلهاى بسیار داشت. اینك تبوك، در مرز حجاز قرار دارد.امام باقرعلیه السلام فرمود: مراد از «عرَضاً قریباً»، غنیمت نزدیك است. 74
74) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
اموال و غنایم دنیوى، كالایى ناپایدار است. «عرضاً» جنگ، معیار خوبى براى آزمودن انسانهاست. «لو كان عرضاً... لاتّبعوك»
افشاگرى روحیّه و باطن منافقین لازم است. «لو كان عرضاً... لاتّبعوك»
منافقین براى دستیابى به منافع مادّى، در بعضى جنگها شركت مىكنند. «لو كان عرضاً... لاتّبعوك»
پذیرفتن كارهاى راحت و پر منفعت، نشانهى رشد و ایثار نیست. «لاتّبعوك»
مسلمانى، با تنپرورى و رفاهطلبى سازگار نیست. «بَعُدَت علیهم الشقه»
دروغ و نفاق، ملازم یكدیگرند و منافقان براى فرار از كار، به دروغ سوگند مىخورند. «سیحلفون»
سوگند دروغ، كارى منافقانه است. «سیحلفون»
آثار ترك جهاد را نمىتوان با توجیه نابجا و دروغ از بین برد، بلكه شقاوت و هلاكت، پیامد قطعى آن است. «یهلكون انفسهم»
پیامدهاى فرار از جبهه، دامنگیر خود فراریان است. «یهلكون انفسهم»