سوره توبه - آیه 54 جزء 10 - صفحه 195
  • وَمَا مَنَعَهُمۡ أَن تُقۡبَلَ مِنۡهُمۡ نَفَقَـٰتُهُمۡ إِلَّآ أَنَّهُمۡ كَفَرُواْ بِٱللَّهِ وَبِرَسُولِهِۦ وَلَا يَأۡتُونَ ٱلصَّلَوٰةَ إِلَّا وَهُمۡ كُسَالَىٰ وَلَا يُنفِقُونَ إِلَّا وَهُمۡ كَـٰرِهُونَ
    54
تفسیر نور
و چیزى منافقان را از پذیرفته شدن انفاقشان منع نكرد، جز اینكه به خدا و پیامبرش كافر شدند و نماز را جز از روى كسالت و بى‌حالى به جا نمى‌آورند و جز از روى كراهت و بى‌میلى انفاق نمى‌كنند.

نکته‌ها
در آیه‌ى قبل، به صورت فرض بیان شد كه منافقان، چه با علاقه و چه از روى بى‌میلى اگر انفاق كنند، پذیرفته نیست. اینجا صورت واقعى و وجود خارجى را بیان مى‌كند كه انفاقشان از روى كراهت است، نه علاقه.

از امتیازات درآمدهاى دولت اسلامى از قبیل خمس، زكات، صدقات و انفاقات بر دیگر درآمدهاى دولتى، موارد ذیل است:

افراد، با اراده و انتخاب و بر اساس وجدان دینى مى‌پردازند.

بدون ترس و با قصد قربت مى‌پردازند.

پرداخت‌هاى مالى را غنیمت و ذخیره‌ى قیامت مى‌دانند.

گیرنده‌ى مال را عالِم عادل انتخاب مى‌كنند.

مورد مصرف را مى‌دانند و زیر نظر دارند.

ساده‌زیستى را شرط گیرنده مى‌دانند و خدا را شكر مى‌كنند.

پیام‌ها
با كفر، كسالت و كراهت، اعمال خیر پذیرفته نیست. «ما منعهم ان تقبل منهم نفقاتهم...»

خداوند در قرآن، بارها منافق را كافر دانسته است. «انّهم كفروا»

متخلّفان از جنگ تبوك، به ظاهر مسلمان ولى در باطن كافرند. «انّهم كفروا»

ارزش‌دهنده به كارها، نیّت و نشاط و عشق است. آرى انگیزه مهّم است، نه حركات فیزیكى! 81 «كُسالى‌، كارهون»

هدف اسلام از انفاق، رشد انتخابى ومعنوى است، نه تنها سیر كردن شكم. زیرا با كمك منافقین شكم‌هایى سیر مى‌شود، امّا رشد معنوى براى كمك كننده حاصل نمى‌شود. «كفروا باللّه... و هم كارهون»

از نشانه‌هاى نفاق، نماز با كسالت، «كُسالى‌» وانفاق با كراهت است. «كارهون»


81) در داستان یوسف، زلیخا تمام درها را با دست خود بست و از یوسف كام خواست. اما یوسف‌علیه السلام به سوى در فرار كرد و زن هم به دنبال او مى‌دوید. در این صحنه یوسف و زلیخا از نظر ظاهر و حركات فیزیكى، هردو مى‌دویدند، امّا انگیزه‌ى یكى فرار از گناه و انگیزه‌ى دیگرى گناه كردن بود. و این است معناى نقش نیّت و انگیزه در اعمال انسان.