ٱلَّذِينَ يَلۡمِزُونَ ٱلۡمُطَّوِّعِينَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ فِي ٱلصَّدَقَـٰتِ وَٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ إِلَّا جُهۡدَهُمۡ فَيَسۡخَرُونَ مِنۡهُمۡ سَخِرَ ٱللَّهُ مِنۡهُمۡ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ
79
تفسیر نور
منافقان بر مؤمنانى كه (علاوهبر صدقات واجب،) داوطلبانه صدقات مستحب نیز مىدهند و همچنین بر مؤمنانِ (تهى دستى) كه جز به اندازهى توانشان چیزى (براى انفاق وپشتیبانى از جبهه) نمىیابند، عیب مىگیرند و آنان را مسخره مىكنند. (بدانند كه) خداوند آنان را به ریشخند مىگیرد (و كیفر تمسخرشان را خواهد داد) و براى آنان عذابى دردناك است.
نکتهها
رسول خداصلى الله علیه وآله از مردم تقاضاى كمك به جبهه كرد. توانگران كمكهاى شایانى كردند و ناتوانان كمك اندك داشتند. منافقان، كمك توانگران را ریایى دانسته و مورد عیبجویى و طعن قرار مىدادند و كمك بىبضاعتها را مسخره مىكردند. 131 از جمله ابوعقیل انصارى با اضافهكارى، مقدارى خرما براى كمك به جبهه نزد پیامبر آورد، منافقان او را نیز مسخره كردند.مال و ثروت داشتن، شرط انفاق نیست، باید اخلاص، ایمان و سخاوت داشته باشیم. در آیهى 79 خواندیم كه ثعلبه با آن همه ثروت، حقّ واجب الهى را نپرداخت و ابوعقیل كه كارگرى ساده بود، با اخلاص چند عدد خرما را به جبههى اسلام كمك كرد.
امام رضاعلیه السلام فرمودند: مراد از مسخره كردن خداوند، «سخر اللّه منهم»، آن است كه خداوند كیفر استهزاى آنان را مىدهد. 132
131) یَلمِزون» كه به معناى طعنه زدن است، دربارهى مؤمنان توانگر است و «یَسخرون» در مورد مؤمنان تهیدست مىباشد.
132) بحار، ج3، ص 319.
پیامها
مسخره كردن، كار منافقان است. خود كمك نمىكنند، كمكهاى دیگران را نیز زیر سؤال مىبرند.«الذین یلمزون»
مؤمنان با میل وعلاقه انفاق مىكنند. «المطوعین» (یعنى از روى رغبت)
تضعیف روحیّهى كمك كنندگان به جبهه، حرام و كارى منافقانه است. «یلمزون المطوعین ... لهم عذاب الیم»
منافقان مىخواهند با تبلیغات واستهزا، مردم را نسبت به جهاد دلسرد و بىانگیزه كنند. «یلمزون ... فیسخرون » 133
در دید منافقان مقدار مال مهّم است، نه انگیزهها و خصلتها، لذا انفاقِ اندك را بر فقیرانِ مؤمن، خُرده مىگیرند. «یلمزون ... الذین لایجدون الاّ جُهدهم»
براى برطرف كردن نیاز جامعه، باید از تمام امكانات استفاده كرد. «جهدهم»
مسئولیّت هركس به اندازهى توان اوست. «لایجدون الاّ جهدهم»
به وظیفهى خود عمل كنیم واز استهزاى دشمن نهراسیم.«لایجدون الاّ جهدهم» زیرا خداوند جزاى آنان را مىدهد.«سخراللّه منهم»
كیفر باید متناسب با عملكرد باش.د «یسخرون، سخراللَّه»
133) در آیهى 7 سوره منافقون مىخوانیم: «هم الذین یقولون لاتُنفقوا على مَن عند رسول اللَّه حتّى ینفضّوا» به اطرافیان پیامبر كمك مالى نكنید تا پراكنده شوند.