فَرِحَ ٱلۡمُخَلَّفُونَ بِمَقۡعَدِهِمۡ خِلَـٰفَ رَسُولِ ٱللَّهِ وَكَرِهُوٓاْ أَن يُجَـٰهِدُواْ بِأَمۡوَٰلِهِمۡ وَأَنفُسِهِمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَقَالُواْ لَا تَنفِرُواْ فِي ٱلۡحَرِّ قُلۡ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّاۚ لَّوۡ كَانُواْ يَفۡقَهُونَ
81
طبق آیات گذشته، منافقان مانع كمك مالى دیگران مىشدند، مطابق این آیه نیز از حضور در جبهه، تخلّف مىكنند و دیگران را هم دلسرد مىكنند.
شادى به خاطر نرفتن به جبهه و تخلّف از فرمان پیامبر، نشانهى نفاق است. «فرح المخلّفون»
بدتر از جبهه نرفتن، شكستن قداستِ رهبرى و تخلّف از فرمان اوست. «بمقعدهم خلاف رسول اللَّه»، نفرمود: «بمقعدهم عن الجهاد»
اطاعت بىچون و چرا از رسول خدا لازم است. «بمقعدهم خلاف رسول اللَّه»
مؤمنِ ترسو، از منافق جداست. ترسو كمك مالى مىكند، میل قلبى براى جهاد هم دارد. امّا منافقان، نه كمك مىكنند و نه میل كمك دارند.«كرهوا ان یجاهدوا»
منافقان براى باز داشتن مردم از جهاد، با تبلیغ دلسرد كننده و اخلالگرى، مشكلاتى چون گرم بودن هوا را بهانه قرار مىدهند. «قالوا لاتنفروا فى الحرّ»
در آستانهى جنگ باید آماده باشیم تا شایعات و سخنان دلسرد كنندهى منافقان را به سرعت خنثى كنیم. «قالوا، قل»
در پاسخگویى به تبلیغات دشمن، از اصطلاحاتِ خودش استفاده كنیم. «الحرّ، اشد حرّاً»
یاد معاد، عامل حركت به سوى جبهه است، «قل نار جهنم» مؤمنان واقعى هرگز گرمى هوا را مانع جهاد نمىدانند.
منافقان، ظاهربیناند و شناخت عمیق ندارند. «لو كانوا یفقهون»