وَرَفَعَ أَبَوَيۡهِ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ وَخَرُّواْ لَهُۥ سُجَّدࣰاۖ وَقَالَ يَٰٓأَبَتِ هَٰذَا تَأۡوِيلُ رُءۡيَٰيَ مِن قَبۡلُ قَدۡ جَعَلَهَا رَبِّي حَقࣰّاۖ وَقَدۡ أَحۡسَنَ بِيٓ إِذۡ أَخۡرَجَنِي مِنَ ٱلسِّجۡنِ وَجَآءَ بِكُم مِّنَ ٱلۡبَدۡوِ مِنۢ بَعۡدِ أَن نَّزَغَ ٱلشَّيۡطَٰنُ بَيۡنِي وَبَيۡنَ إِخۡوَتِيٓۚ إِنَّ رَبِّي لَطِيفࣱ لِّمَا يَشَآءُۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ
100الصّادق (علیه السلام)- عَنِ ابْنِ‌أَبِی‌عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّه وَ رَفَعَ أَبَوَیْهِ عَلَی الْعَرْشِ قَالَ الْعَرْشُ السَّرِیرُ وَ فِی قَوْلِهِ وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً قَالَ کَانَ سُجُودُهُمْ ذَلِکَ عِبَادَهًًْ لِلَّهِ.
امام صادق (علیه السلام)- ابن‌ابی‌عمیر از بعضی از شیعیان ما از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده است که در توضیح آیه‌ی وَ رَفَعَ أَبَوَیْهِ عَلَی الْعَرْشِ فرمود: «منظور از عرش، همان تخت و سریر است». و در توضیح آیه‌ی وَ خَرُّواْ لَهُ سُجَّدًا فرمود: «سجده‌ی آنان به جهت پرستش و عبادت خدا بوده است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۷۶ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۳۱۹/ مستدرک الوسایل، ج۴، ص۴۷۸/ العیاشی، ج۲، ص۱۹۷/ نورالثقلین/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَیْهِ سَجَدُوا شُکْراً لِلَّهِ وَحْدَهُ حِینَ نَظَرُوا إِلَیْهِ وَ کَانَ ذَلِکَ السُّجُودُ لِلَّه.
امام باقر (علیه السلام)- آنگاه که یعقوب (علیه السلام) و خاندانش بر یوسف (علیه السلام) وارد شدند چون نگاهشان به یوسف (علیه السلام) افتاد به شکرانه‌ی الهی به سجده افتادند و سجده‌ی ایشان برای خدا بود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۷۶ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۳۱۷/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- عَنِ ابْنِ‌أَبِی‌عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّه وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً قَالَ کَانَ سُجُودُهُمْ ذَلِکَ عِبَادَهًًْ لِلَّه.
امام صادق (علیه السلام)- ابن‌ابی‌عمیر از بعضی از شیعیان ما از امام صادق (علیه السلام) روایت می‌کند که در معنای جمله‌ی وَ خَرُّواْ لَهُ سُجَّدًا فرمود: «سجده‌ی ایشان به‌عنوان عبادت خدا بود».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۷۶ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۳۱۹
الهادی (علیه السلام)- عَنْ یَحْیَی بْنِ أَکْثَمَ وَ قَالَ سَأَلَ مُوسَی بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی مَسَائِلَ فَعَرَضَهَا عَلَی أَبِی الْحَسَنِ (علیه السلام) فَکَانَتْ إِحْدَاهَا أَخْبِرْنِی عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ وَ رَفَعَ أَبَوَیْهِ عَلَی الْعَرْشِ وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً سَجَدَ یَعْقُوبُ وَ وُلْدُهُ لِیُوسُفَ وَ هُمْ أَنْبِیَاءُ، فَأَجَابَ أَبُو الْحَسَنِ (علیه السلام) أَمَّا سُجُودُ یَعْقُوبَ وَ وُلْدِهِ لِیُوسُفَ فَإِنَّهُ لَمْ یَکُنْ لِیُوسُفَ وَ إِنَّمَا کَانَ ذَلِکَ مِنْ یَعْقُوبَ وَ وُلْدِهِ طَاعَهًًْ لِلَّهِ وَ تَحِیَّهًًْ لِیُوسُفَ کَمَا کَانَ السُّجُودُ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ لِآدَمَ وَ لَمْ یَکُنْ لِآدَمَ إِنَّمَا کَانَ ذَلِکَ مِنْهُمْ طَاعَهًًْ لِلَّهِ وَ تَحِیَّهًًْ لِآدَمَ فَسَجَدَ یَعْقُوبُ وَ وُلْدُهُ وَ سَجَدَ یُوسُفُ مَعَهُمْ شُکْراً لِلَّهِ لِاجْتِمَاعِ شَمْلِهِمْ أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُ یَقُولُ فِی شُکْرِهِ ذَلِکَ الْوَقْتَ رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ وَ عَلَّمْتَنِی مِنْ تَأْوِیلِ الْأَحادِیثِ فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَنْتَ وَلِیِّی فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ تَوَفَّنِی مُسْلِماً وَ أَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ فَنَزَلَ جَبْرَئِیلُ فَقَالَ لَهُ یَا یُوسُفُ أَخْرِجْ یَدَکَ فَأَخْرَجَهَا فَخَرَجَ مِنْ بَیْنِ أَصَابِعِهِ نُورٌ فَقَالَ مَا هَذَا النُّورٌ یَا جَبْرَئِیلُ فَقَالَ هَذِهِ النُّبُوَّهًُْ أَخْرَجَهَا اللَّهُ مِنْ صُلْبِکَ لِأَنَّکَ لَمْ تَقُمْ لِأَبِیکَ فَحَطَّ اللَّهُ نُورَهُ وَ مَحَا النُّبُوَّهًَْ مِنْ صُلْبِهِ وَ جَعَلَهَا فِی وُلْدِ لَاوَی أَخِی یُوسُفَ وَ ذَلِکَ لِأَنَّهُمْ لَمَّا أَرَادُوا قَتْلَ یُوسُفَ قَالَ لا تَقْتُلُوا یُوسُفَ وَ أَلْقُوهُ فِی غَیابَتِ الْجُبِ فَشَکَرَ اللَّهُ لَهُ ذَلِکَ وَ لَمَّا أَرَادُوا أَنْ یَرْجِعُوا إِلَی أَبِیهِمْ مِنْ مِصْرَ وَ قَدْ حَبَسَ یُوسُفُ أَخَاهُ قَالَ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّی یَأْذَنَ لِی أَبِی أَوْ یَحْکُمَ اللهُ لِی وَ هُوَ خَیْرُ الْحاکِمِینَ فَشَکَرَ اللَّهُ لَهُ ذَلِکَ فَکَانَ أَنْبِیَاءُ بَنِی إِسْرَائِیلَ مِنْ وُلْدِ لَاوَی وَ کَانَ مُوسَی مِنْ وُلْدِ لَاوَی هُوَ مُوسَی بْنُ عِمْرَانَ بْنِ یَهْصِرَ بْنِ وَاهِثِ {وَاهِبِ} بْنِ لَاوَی بْنِ یَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِیمَ (علیه السلام).
امام هادی (علیه السلام)- یحیی‌بن‌اکثم گوید: موسی‌بن‌محمّد در مورد موضوعاتی سؤال داشت که آن‌ها را به امام هادی (علیه السلام) عرضه کرد. یکی از آن‌ها این بود پیرامون آیه: وَ رَفَعَ أَبَوَیْهِ عَلَی الْعَرْشِ وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً از امام هادی (علیه السلام) پرسید: «آیا یعقوب (علیه السلام) و فرزندانش با اینکه از پیامبران بودند برای یوسف (علیه السلام) سجده کردند»؟! امام (علیه السلام) در جواب فرمود: «سجده‌ی یعقوب (علیه السلام) و فرزندانش برای یوسف (علیه السلام) نبود بلکه سجده‌ی ایشان، به‌عنوان عبادت خدا و [درعین‌حال] تحیّت و درودی برای یوسف (علیه السلام) بود، همچنان که فرشتگان در مقابل آدم (علیه السلام) سجده کردند ولی این سجده به خاطر او نبود بلکه به‌عنوان طاعت خدا بود و تحیّتی برای آدم (علیه السلام). یعقوب (علیه السلام) و فرزندانش و خود یوسف (علیه السلام) همه به‌عنوان شکر الهی، برای خدا سجده کردند چراکه خداوند، آن‌ها را گرد هم جمع نموده بود، مگر نمی‌بینی که یوسف (علیه السلام) در مقام شکر الهی عرض کرد: پروردگارا! بخشی [عظیم] از حکومت به من بخشیدی، و مرا از علم تعبیر خواب‌ها آگاه ساختی! ای آفریننده‌ی آسمان‌ها و زمین! تو ولیّ و سرپرست من در دنیا و آخرت هستی، مرا مسلمان بمیران و به صالحان ملحق فرما!. (یوسف/۱۰۱) دراین‌هنگام، جبرئیل بر یوسف (علیه السلام) نازل شد و خطاب به او گفت: «ای یوسف (علیه السلام)! دست خود را بیرون بیاور»، وقتی یوسف (علیه السلام) دست خود را بیرون آورد از میان انگشتانش نوری خارج گردید، یوسف (علیه السلام) گفت: «ای جبرئیل! این نور چه بود»؟ جبرئیل (علیه السلام) گفت: «این (نورِ) نبوّت است که خداوند آن را از نسل تو بیرون آورد، چراکه به احترام پدرت از جای خود برنخاستی». بدین‌ترتیب، خداوند نورش را زدوده و نبوّت را از نسل یوسف (علیه السلام) محو نمود و آن را در نسل لاوی برادر یوسف (علیه السلام) قرار داد و این بدان‌جهت بود که چون برادران، قصد کشتن یوسف (علیه السلام) را نمودند، لاوی گفت: یوسف را نکشید! و اگر می‌خواهید کاری انجام دهید، او را در نهانگاه چاه بیفکنید. (یوسف/۱۰) بدین‌خاطر خداوند از کار او تقدیر نمود؛ و زمانی هم که بنیامین به دستور یوسف (علیه السلام) در مصر نگه داشته شد و برادران قصد بازگشتن به نزد یعقوب (علیه السلام) راداشتند، لاوی گفت: من از این سرزمین حرکت نمی‌کنم، تا پدرم به من اجازه دهد یا خدا درباره‌ی من داوری کند، که او بهترین حکم‌کنندگان است! (یوسف/۸۰) بدین‌خاطر خداوند از کار او تقدیر نمود، در نتیجه همه‌ی پیامبرانِ بنی‌اسرائیل از فرزندان لاوی پسر یعقوب‌بن‌اسحاق بن‌ابراهیم (علیه السلام) بودند و موسی (علیه السلام) نیز از فرزندان او بود، بدین‌صورت که او موسی‌بن‌عمران بن‌یهصربن واهث‌بن‌لاوی بن‌یعقوب‌بن‌إسحاق بن‌ابراهیم (علیه السلام) می‌باشد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۷۶ القمی، ج۱، ص۳۵۶/ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۲۵۱/ تحف العقول، ص۴۷۶/ وسایل الشیعهًْ، ج۶، ص۳۸۷/ قصص الأنبیاءللجزایری، ص۱۷۱/ الاختصاص، ص۹۰/ المناقب، ج۴، ص۴۰۳/ نورالثقلین
الباقر (علیه السلام)- عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) أَخْبِرْنِی عَنْ یَعْقُوبَ (علیه السلام) کَمْ عَاشَ مَعَ یُوسُفَ بِمِصْرَ بَعْدَ مَا جَمَعَ اللَّهُ لِیَعْقُوبَ شَمْلَهُ وَ أَرَاهُ تَأْوِیلَ رُؤْیَا یُوسُفَ الصَّادِقَهًِْ قَالَ عَاشَ حَوْلَیْنِ قُلْتُ فَمَنْ کَانَ الْحُجَّهًَْ فِی الْأَرْضِ یَعْقُوبُ أَمْ یُوسُفُ قَالَ کَانَ یَعْقُوبُ الْحُجَّهًَْ وَ کَانَ الْمُلْکُ لِیُوسُفَ فَلَمَّا مَاتَ یَعْقُوبُ (علیه السلام) حَمَلَهُ یُوسُفُ فِی تَابُوتٍ إِلَی أَرْضِ الشَّامِ فَدَفَنَهُ فِی بَیْتِ الْمَقْدِسِ فَکَانَ یُوسُفُ بَعْدَ یَعْقُوبَ الْحُجَّهًَْ قُلْتُ فَکَانَ یُوسُفُ رَسُولًا نَبِیّاً قَالَ نَعَمْ أَ مَا تَسْمَعُ قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَی وَ لَقَدْ جاءَکُمْ یُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَیِّناتِ.
امام باقر (علیه السلام)- محمّد گوید: از امام باقر (علیه السلام) پرسیدم: «یعقوب (علیه السلام) چند سال در مصر با یوسف (علیه السلام) زندگی نمود»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «دو سال». پرسیدم: «در آن مدّت حجّت خدا بر روی زمین چه کسی بود، یعقوب (علیه السلام) یا یوسف (علیه السلام)»؟ فرمود: «یعقوب (علیه السلام) حجّت خدا بود و سلطنت، برای یوسف (علیه السلام) بود. هنگامی‌که یعقوب (علیه السلام) از دنیا رفت یوسف (علیه السلام) او را در تابوتی نهاده و به سرزمین شام آورد و در بیت المقدس دفن نمود و از آن پس، یوسف (علیه السلام) حجّت خدا بود. عرض کردم: «پس یوسف (علیه السلام) هم رسول بود هم نبیّ»؟ امام (علیه السلام) فرمود: «آری! آیا نشنیدی گه خداوند متعال فرمود: پیش از این یوسف دلایل روشن برای شما آورد. (غافر/۳۴)
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۷۸ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۲۹۵/ نورالثقلین
الکاظم (علیه السلام)- وَ لَمَّا مَاتَ الْعَزِیزُ فِی السِّنِینَ الْجَدْبَهًِْ افْتَقَرَتِ امْرَأَهًُْ الْعَزِیزِ وَ احْتَاجَتْ حَتَّی سَأَلَتْ. فَقَالُوا لَهَا: لَوْ قَعَدْتِ لِلْعَزِیزِ. وَ کَانَ یُوسُفُ (علیه السلام) سُمِّیَ الْعَزِیزَ وَ کُلُّ مَلِکٍ کَانَ لَهُمْ سُمِّیَ بِهَذَا الِاسْمِ. فَقَالَتْ: أَسْتَحْیِی مِنْهُ. فَلَمْ یَزَالُوا بِهَا حَتَّی قَعَدَتْ لَهُ فَأَقْبَلَ یُوسُفُ (علیه السلام) فِی مَوْکِبِهِ فَقَامَتْ إِلَیْهِ وَ قَالَتْ: سُبْحَانَ الَّذِی جَعَلَ الْمُلُوکَ بِالْمَعْصِیَهًِْ عَبِیداً وَ جَعَلَ الْعَبِیدَ بِالطَّاعَهًِْ مُلُوکاً. فَقَالَ لَهَا یُوسُفُ (علیه السلام): أَنْتِ تِیکِ؟ فَقَالَتْ: نَعَمْ. وَ کَانَتِ اسْمُهَا زَلِیخَا. فَقَالَ لَهَا: هَلْ لَکِ فِیَّ؟ قَالَتْ: دَعْنِی بَعْدَ مَا کَبِرْتُ أَ تَهْزَأُ بِی؟ قَالَ: لَا. قَالَتْ: نَعَمْ. فَأَمَرَ بِهَا فَحُوِّلَتْ إِلَی مَنْزِلِهِ وَ کَانَتْ هَرِمَهًًْ. فَقَالَ لَهَا: أَ لَسْتِ فَعَلْتِ بِی کَذَا وَ کَذَا؟ فَقَالَتْ: یَا نَبِیَّ اللَّهِ لَا تَلُمْنِی فَإِنِّی بُلِیتُ بِبَلِیَّهًٍْ لَمْ یُبْلَ بِهَا أَحَدٌ. قَالَ: وَ مَا هِیَ؟ قَالَتْ: بُلِیتُ بِحُبِّکَ وَ لَمْ یَخْلُقِ اللَّهُ لَکَ فِی الدُّنْیَا نَظِیراً وَ بُلِیتُ بِحُسْنِی بِأَنَّهُ لَمْ تَکُنْ بِمِصْرَ امْرَأَهًٌْ أَجْمَلُ مِنِّی وَ لَا أَکْثَرُ مَالًا مِنِّی فَنُزِعَا مِنِّی وَ بُلِیتُ بِزَوْجٍ عِنِّینٍ. فَقَالَ لَهَا یُوسُفُ (علیه السلام): فَمَا تُرِیدِینَ؟ فَقَالَتْ: تَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ یَرُدَّ عَلَیَّ شَبَابِی. فَسَأَلَ اللَّهَ فَرَدَّ عَلَیْهَا شَبَابَهَا فَتَزَوَّجَهَا وَ هِیَ بِکْرٌ.
امام کاظم (علیه السلام)- وقتی عزیز مصر در آن سال‌های قحطی فوت کرد، همسرش به فقر گرفتار آمد و چنان محتاج گشت که از مردم گدایی می‌کرد. به او گفتند: «تو را چه باک از اینکه به محلّ گذر عزیز یوسف (علیه السلام) در آن هنگام، عزیز نامیده می‌شد بنشینی»؟ وی گفت: «از روی وی شرم دارم. امّا آنان آنقدر به او اصرار کردند که بر سر راه یوسف نشست. چون یوسف (علیه السلام) در جمع همراهانش از راه رسید، از جایش برخاسته و گفت: پاک و منزّه است آن خدایی که پادشاهان را به دلیل ارتکاب معصیت و گناه، به بردگی می‌کشاند و بردگان را به دلیل اطاعت به پادشاهی می‌رساند». یوسف (علیه السلام) به او گفت: «تو همانی»؟ گفت: «بلی، منم نام وی زلیخا بود » یوسف (علیه السلام) به او گفت: «از من توقعی داری»؟ گفت: «اکنون که پیر شده‌ام، مرا به تمسخر می‌گیری»؟ یوسف (علیه السلام) گفت: «خیر، قصدم این نبود». یوسف (علیه السلام) دستور داد که از وی مراقبت کنند. آن زن را که اکنون پیرزنی بود، به خانه یوسف (علیه السلام) بردند. یوسف (علیه السلام) از او پرسید: «آیا تو همان کس نبودی که با من چنین‌وچنان کردی»؟ گفت: «ای پیامبر خدا (علیه السلام)! مرا سرزنش نکن؛ به مصیبتی مبتلا گشته‌ام که کسی تاکنون به آن گرفتار نیامده است». پرسید: «چه مصیبتی»؟ گفت: «به درد عشق تو مبتلا شده‌ام، تو آن کسی هستی که خداوند، برای تو همتا و نظیری نیافریده است و نیز به این بلا مبتلا گشته‌ام که در مصر زنی به زیبایی من و ثروتمندتر از من یافت نشده بود. ثروتم را از دست داده و زیبایی‌ام از دست رفت و به همسری که در زناشویی ناتوان بود گرفتار شدم». یوسف (علیه السلام) به او گفت: «چه درخواستی از من داری»؟ گفت: «از خدا بخواه که جوانی مرا به من بازگرداند»؛ و یوسف (علیه السلام) از خداوند درخواست نمود و خداوند جوانی او را به وی بازگرداند. یوسف (علیه السلام) نیز با وی که باکره بود ازدواج کرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۸۰ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- اسْتَأْذَنَتْ زَلِیخَا عَلَی یُوسُفَ فَقِیلَ لَهَا یَا زَلِیخَا إِنَّا نَکْرَهُ أَنْ نُقَدِّمَ بِکِ عَلَیْهِ لِمَا کَانَ مِنْکِ إِلَیْهِ قَالَتْ إِنِّی لَا أَخَافُ مَنْ یَخَافُ اللَّهَ فَلَمَّا دَخَلَتْ قَالَ لَهَا یَا زَلِیخَا مَا لِی‌أَرَاکِ قَدْ تَغَیَّرَ لَوْنُکِ قَالَتِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَ الْمُلُوکَ بِمَعْصِیَتِهِمْ عَبِیداً وَ جَعَلَ الْعَبِیدَ بِطَاعَتِهِمْ مُلُوکاً قَالَ لَهَا یَا زَلِیخَا مَا الَّذِی دَعَاکِ إِلَی مَا کَانَ مِنْکِ قَالَتْ حُسْنُ وَجْهِکَ یَا یُوسُفُ فَقَالَ کَیْفَ لَوْ رَأَیْتِ نَبِیّاً یُقَالُ لَهُ مُحَمَّدٌ یَکُونُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ أَحْسَنَ مِنِّی وَجْهاً وَ أَحْسَنَ مِنِّی خُلُقاً وَ أَسْمَحَ مِنِّی کَفّاً قَالَتْ صَدَقْتَ قَالَ وَ کَیْفَ عَلِمْتِ أَنِّی صَدَقْتُ قَالَتْ لِأَنَّکَ حِینَ ذَکَرْتَهُ وَقَعَ حُبُّهُ فِی قَلْبِی فَأَوْحَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَی یُوسُفَ أَنَّهَا قَدْ صَدَقَتْ وَ أَنِّی قَدْ أَحْبَبْتُهَا لِحُبِّهَا مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) فَأَمَرَهُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَنْ یَتَزَوَّجَهَا.
امام صادق (علیه السلام)- زلیخا خواست که با یوسف (علیه السلام) دیدار کند. برخی به او گفتند: ما دوست نداریم به خاطر رفتاری که قبلاً با یوسف (علیه السلام) داشتی، تو را نزد او ببریم. زلیخا گفت: «من از کسی که از خدا می‌ترسد، نمی‌ترسم». زمانی‌که زلیخا نزد یوسف (علیه السلام) حاضر شد، یوسف (علیه السلام) به او گفت: «تو را چه شده است؟ چرا رنگ چهره‌ات دگرگون شده»؟ گفت: «پاک و منزّه است آن خدایی که پادشاهان را به خاطر ارتکاب معصیت به بردگی کشاند و بردگان را به دلیل طاعت، به پادشاهی رساند». یوسف (علیه السلام) به زلیخا گفت: «ای زلیخا! چرا با من چنان کردی که می‌دانی»؟ گفت: «زیبایی چهره‌ات، ای یوسف»! یوسف (علیه السلام) به او گفت: «اگر پیامبر آخر الزمان حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) که زیباتر و خوش اخلاق‌تر و سخاوتمندتر است را ببینی، چه می‌کنی»؟ زلیخا گفت: «راست گفتی». یوسف (علیه السلام) پرسید: «چگونه دریافتی که من راست می‌گویم»؟ گفت: «زیرا وقتی تو نام او را بردی، محبّتش در دل من افتاد». خداوند متعال به او وحی کرد: «او راست می‌گوید، و من او را به خاطر محبّت به محمّد (صلی الله علیه و آله)، دوست می‌دارم». پس خداوند متعال به او فرمان داد که با زلیخا ازدواج کند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۸۰ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۲۸۱/ نورالثقلین/ البرهان
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ یَهُودِیّاً مِنْ یَهُودِ الشَّامِ وَ أَحْبارِهِمْ قَالَ لِأَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام): فَإِنَّ هَذَا یُوسُفُ (علیه السلام) قَاسَی مَرَارَهًَْ الْفُرْقَهًِْ وَ حُبِسَ فِی السِّجْنِ تَوَقِّیاً لِلْمَعْصِیَهًِْ وَ أُلْقِیَ فِی الْجُبِ وَحِیداً. قَالَ لَهُ عَلِیٌّ (علیه السلام): لَقَدْ کَانَ کَذَلِکَ وَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) قَاسَی مَرَارَهًَْ الْغُرْبَهًِْ وَ فِرَاقِ الْأَهْلِ وَ الْأَوْلَادِ وَ الْمَالِ مُهَاجِراً مِنْ حَرَمِ اللَّهِ تَعَالَی وَ أَمْنِهِ فَلَمَّا رَأَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ کَآبَتَهُ وَ اسْتِشْعَارَهُ و الْحُزْنَ أَرَاهُ تَبَارَکَ اسْمُهُ رُؤْیَا تُوَازِی رُؤْیَا یُوسُفَ (علیه السلام) فِی تَأْوِیلِهَا وَ أَبَانَ لِلْعَالَمِینَ صِدْقَ تَحْقِیقِهَا فَقَالَ لَقَدْ صَدَقَ اللهُ رَسُولَهُ الرُّؤْیا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ إِنْ شاءَ اللهُ آمِنِینَ مُحَلِّقِینَ رُؤُسَکُمْ وَ مُقَصِّرِینَ لا تَخافُونَ وَ لَئِنْ کَانَ یُوسُفُ (علیه السلام) حُبِسَ فِی السِّجْنِ فَلَقَدْ حَبَسَ رَسُولُ اللَّهِ نَفْسَهُ فِی الشِّعْبِ ثَلَاثَ سِنِینَ وَ قَطَعَ مِنْهُ أَقَارِبُهُ وَ ذَوُو الرَّحِمِ وَ أَلْجَئُوهُ إِلَی أَضْیَقِ الْمَضِیقِ وَ لَقَدْ کَادَهُمُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ کَیْداً مُسْتَبِیناً إِذْ بَعَثَ أَضْعَفَ خَلْقِهِ فَأَکَلَ عَهْدَهُمُ الَّذِی کَتَبُوهُ بَیْنَهُمْ فِی قَطِیعَهًِْ رَحِمِهِ وَ لَئِنْ کَانَ یُوسُفُ (علیه السلام) أُلْقِیَ فِی الْجُبِّ فَلَقَدْ حَبَسَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) نَفْسَهُ مَخَافَهًَْ عَدُوِّهِ فِی الْغَارِ حَتَّی قَالَ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللهَ مَعَنا وَ مَدَحَهُ إِلَیْهِ بِذَلِکَ فِی کِتَابِهِ.
امام علی (علیه السلام)- از امام حسین (علیه السلام) روایت است: عالمی از یهودیان شام به امام علی (علیه السلام) گفت: این حضرت یوسف (علیه السلام) است که سختی دوری و فراق پدر چشید، و برای پرهیز از گناه گوشه زندان را برگزید، و تک و تنها در چاه انداخته شد. حضرت (علیه السلام) فرمود: همین طور است، و حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) سختی و مرارت غربت و فراق و دوری اهل و اولاد و مال را چشید، و از حرم امن الهی مهاجرت نمود، و هنگامی که خداوند این حال او را مشاهده فرمود، خوابی را همچون خواب یوسف به او نمایاند و راستی و صدق آن را برای جهانیان نمایاند و فرمود: خداوند آنچه را به پیامبرش در عالم خواب نشان داد راست گفت بطور قطع همه شما بخواست خدا وارد مسجد الحرام می‌شوید در نهایت امنیّت و درحالی‌که سرهای خود را تراشیده یا کوتاه کرده‌اید و از هیچ کس ترس و وحشتی ندارید ولی خداوند چیزهایی را می‌دانست که شما نمی‌دانستید [و در این تأخیر حکمتی بود] و قبل از آن، فتح نزدیکی [برای شما] قرار داده است. (فتح/۲۷) و اگر یوسف در زندان محبوس شد، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) خود را در شعب ابی طالب به مدّت سه سال محبوس نمود، درحالی‌که تمام اقارب و فامیل با او قطع رابطه نمودند، و کفّار او را به شدّت در تنگنا قرار دادند. در این میان خداوند ضعیف‌ترین خلق خود را امر فرمود تا آن عهد مکتوب ایشان را در قطع رحم با آن حضرت بخورد. و اگر یوسف (علیه السلام) در چاه انداخته شد، حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) از ترس دشمنش در غار مخفی شد، تا اینکه به همراه خود فرمود: «غم مخور، خدا با ماست!» (توبه/۴۰) و خداوند با این کلام وی را در قرآن مدح فرموده است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۸۰ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- إِنَّ یَعْقُوبَ قَالَ لِیُوسُفَ حَیْثُ الْتَقَیَا أَخْبِرْنِی یَا بُنَیَّ کَیْفَ صُنِعَ بِکَ فَقَالَ لَهُ یُوسُفُ انْطَلِقْ بِی فَأُقْعِدْتُ عَلَی رَأْسِ الْجُبِ فَقِیلَ لِیَ انْزِعِ الْقَمِیصَ فَقُلْتُ لَهُمْ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِوَجْهِ أَبِیَ الصِّدِّیقِ یَعْقُوبَ أَنْ لَا تُبْدُوا عَوْرَتِی وَ لَا تَسْلُبُونِی قَمِیصِی قَالَ فَأَخْرَجَ عَلَیَّ فُلَانٌ السِّکِّینَ فَغُشِیَ عَلَی یَعْقُوبَ فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ لَهُ یَعْقُوبُ حَدِّثْنِی کَیْفَ صُنِعَ بِکَ فَقَالَ لَهُ یُوسُفُ إِنِّی أُطَالَبُ یَا أَبَتَاهْ لَمَّا کَفَفْتَ فَکَف.
امام صادق (علیه السلام)- زمانی‌که یعقوب و یوسف (علیها السلام) با هم دیدار کردند یعقوب (علیه السلام) به یوسف (علیه السلام) گفت: «فرزندم! بگو با تو چه کردند»؟ یوسف (علیه السلام) در جواب پدر گفت: «مرا برده و سر چاه نشاندند». و به من گفتند: «لباست را بیرون بیاور»! به آن‌ها گفتم: «شما را به آبروی پدرم یعقوب (علیه السلام) قسم می‌دهم عورت و زشتی مرا آشکار نسازید و لباسم را از من نگیرید. دراین‌هنگام فلانی [یکی از برادران] بر روی من چاقو کشید»! تا یوسف (علیه السلام) این جمله را گفت، یعقوب (علیه السلام) از هوش رفت. هنگامی‌که به هوش آمد باز به یوسف (علیه السلام) گفت: «بگو با تو چه کردند»؟ یوسف (علیه السلام) به پدر گفت: «پدر جان! از تو می‌خواهم مرا [از بیان ادامه جریان] معذور داری»؛ یعقوب (علیه السلام) نیز او را رها کرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۸۲ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۳۱۹/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- فَصَارُوا تِسْعَهًَْ أَیَّامٍ إِلَی مِصْرَ فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَی یُوسُفَ (علیه السلام) فِی دَارِ الْمَلِکِ اعْتَنَقَ أَبَاهُ فَقَبَّلَهُ وَ بَکَی وَ رَفَعَهُ وَ رَفَعَ خَالَتَهُ عَلَی سَرِیرِ الْمُلْکِ ثُمَّ دَخَلَ مَنْزِلَهُ فَادَّهَنَ وَ اکْتَحَلَ وَ لَبِسَ ثِیَابَ الْعِزِّ وَ الْمُلْکِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَیْهِمْ فَلَمَّا رَأَوْهُ سَجَدُوا جَمِیعاً لَهُ إِعْظَاماً لَهُ وَ شُکْراً لِلَّهِ فَعِنْدَ ذَلِکَ قَالَ یا أَبَتِ هذا تَأْوِیلُ رُءْیایَ مِنْ قَبْلُ إِلَی قَوْلِهِ بَیْنِی وَ بَیْنَ إِخْوَتِی قَالَ وَ لَمْ یَکُنْ یُوسُفُ (علیه السلام) فِی تِلْکَ الْعِشْرِینَ السَّنَهًَْ {سَنَهًًْ} یَدَّهِنُ وَ لَا یَکْتَحِلُ وَ لَا یَتَطَیَّبُ وَ لَا یَضْحَکُ وَ لَا یَمَسُّ النِّسَاءَ حَتَّی جَمَعَ اللَّهُ یَعْقُوبَ (علیه السلام) شَمْلَهُ وَ جَمَعَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ یَعْقُوبَ (علیه السلام) وَ إِخْوَتِهِ.
امام باقر (علیه السلام)- آنان نه روز در راه بودند تا اینکه به مصر رسیدند. زمانی‌که در کاخ عزیز مصر، بر یوسف (علیه السلام) وارد شدند، یوسف (علیه السلام) در گردن پدر دست انداخته و او را بوسید و گریست و او و خاله‌اش را بر تخت پادشاهی نشاند؛ سپس وارد اتاق خود شد و سر خود را به روغن اندود و بر چشمان خود سرمه کشید و لباس فاخر عزّت و حکومت را پوشید و نزد پدر و خانواده‌اش برگشت. وقتی یعقوب (علیه السلام) و پسرانش او را مشاهده کردند، همگی به‌خاطر بزرگداشت حضرت باری‌تعالی و سپاس به درگاه خداوند، سجده کردند. آنگاه، یوسف (علیه السلام) گفت: یَا أَبَتِ هَذَا تَأْوِیلُ رُؤْیَایَ مِن قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّی حَقًّا وَ قَدْ أَحْسَنَ بَی إِذْ أَخْرَجَنِی مِنَ السِّجْنِ وَ جَاء بِکُم مِّنَ الْبَدْوِ مِن بَعْدِ أَن نَّزغَ الشَّیْطَانُ بَیْنِی وَ بَیْنَ إِخْوَتِی امام (علیه السلام) می‌فرماید: «یوسف (علیه السلام) در آن بیست سالی که از پدر جدا بود، سر خویش را روغن اندود نکرده و به چشمانش سرمه نکشیده بود و بوی خوش، استعمال نکرده و نخندیده بود و به سراغ زنان نرفته بود، تا آن زمان که خداوند خانواده آنان را گرد آورده و آنان را به هم رساند و یوسف (علیه السلام) را در کنار یعقوب (علیه السلام) و برادران خویش قرارداد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۸۲ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۳۱۸/ العیاشی، ج۲، ص۱۹۷، فیه: «فساروا» بدل «فصاروا» / نورالثقلین، فیه: «فصاروا تسعه ایام الی مصر» و «فقبلّه» محذوفتان/ البرهان، فیه: «فساروا» بدل «فصاروا»
علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- فَلَمَّا وَافَی یَعْقُوبُ (علیه السلام) وَ أَهْلُهُ وَ وُلْدُهُ مِصْرَ قَعَدَ یُوسُفُ (علیه السلام) عَلَی سَرِیرِهِ وَ وَضَعَ تَاجَ الْمُلْکِ عَلَی رَأْسِهِ فَأَرَادَ أَنْ یَرَاهُ أَبُوهُ عَلَی تِلْکَ الْحَالَهًِْ فَلَمَّا دَخَلَ أَبُوهُ لَمْ یَقُمْ لَهُ فَخَرُّوا کُلُّهُمْ لَهُ سُجَّداً فَقَالَ یُوسُفُ (علیه السلام) یا أَبَتِ هذا تَأْوِیلُ رُءْیایَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَها رَبِّی حَقًّا وَ قَدْ أَحْسَنَ بِی إِذْ أَخْرَجَنِی مِنَ السِّجْنِ وَ جاءَ بِکُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّیْطانُ بَیْنِی وَ بَیْنَ إِخْوَتِی إِنَّ رَبِّی لَطِیفٌ لِما یَشاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِیمُ الْحَکِیمُ.
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- زمانی‌که یعقوب (علیه السلام) و خاندان و فرزندانش به مصر رسیدند، یوسف (علیه السلام) بر تختش نشسته و تاج فرمانروایی بر سر گذاشت چراکه می‌خواست پدرش، او را دراین حالت مشاهده کند؛ و هنگامی‌که پدرش [بر او] وارد شد یوسف (علیه السلام) به احترام او از جای برنخاست و همگی به خاطر یوسف (علیه السلام) به سجده افتادند و یوسف (علیه السلام) گفت: یا أَبَتِ هذا تَأْوِیلُ رُءْیایَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَها رَبِّی حَقًّا وَ قَدْ أَحْسَنَ بِی إِذْ أَخْرَجَنِی مِنَ السِّجْنِ وَ جاءَ بِکُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّیْطانُ بَیْنِی وَ بَیْنَ إِخْوَتِی إِنَّ رَبِّی لَطِیفٌ لِما یَشاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِیمُ الحَکِیمُ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۱۸۴ بحارالأنوار، ج۱۲، ص۲۵۰/ القمی، ج۱، ص۳۵۵/ نورالثقلین