الصّادق (علیه السلام)- مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً أَکْرَمَ مِنْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ لَا خَلَقَ اللَّهُ قَبْلَهُ أَحَداً وَ لَا أَنْذَرَ اللَّهُ خَلْقَهُ بِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِهِ قَبْلَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) فَذَلِکَ قَوْلُهُ تَعَالَی: هذا نَذِیرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولی وَ قَالَ: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَلَمْ یَکُنْ قَبْلَهُ مُطَاعٌ فِی الْخَلْقِ وَ لَا یَکُونُ بَعْدَهُ إِلَی أَنْ تَقُومَ السَّاعَهًُْ فِی کُلِّ قَرْنٍ إِلَی أَنْ یَرِثَ اللَّهُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَیْهَا.

امام صادق (علیه السلام)- خداوند، هیچ پیامبری را گرامی‌تر از محمّد (صلی الله علیه و آله) مبعوث نکرده است و پیش از او کسی را نیافریده و نیز پیش از محمّد (صلی الله علیه و آله)، هیچ‌کس، خلق خدا را بیم نداده است. از همین روست که خداوند، فرموده است: «این [پیامبر] بیم‌دهنده‌ای از بیم‌دهندگان پیشین است!. (نجم/۵۶)». و فرمود: إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ، پیش از محمّد (صلی الله علیه و آله) و پس از او تا قیام قیامت و نیز در هر دوره و زمانی، هیچ‌کس مورد پیروی و اطاعت قرارنگرفته است تا آنکه خداوند، وارث زمین و آنان که بر آن قرار دارند، گردد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۱۸ بحارالأنوار؛ ج۱۶، ص۳۷۱/ الأمالی للطوسی؛ ص۶۶۹/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَن الفُضِیل قال: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ: وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَقَالَ کُلُّ إِمَامٍ هَادٍ لِلْقَرْنِ الَّذِی هُوَ فِیهِمْ.

امام صادق (علیه السلام)- فضیل گوید: از امام صادق (علیه السلام) درباره‌ی مفهوم آیه: لِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ پرسیدم. ایشان فرمود: «یعنی هر امام، هدایتگر مردمان دوره‌ای است که او در آن است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۰ الکافی؛ ج۱، ص۱۹۱/ البرهان/ بحارالأنوار؛ ج۳۵، ص۴۰۴/ العیاشی؛ ج۲، ص۲۰۴/ نورالثقلین

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِهِ تَعَالَی إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله): أَنَا الْمُنْذِرُ وَ فِی کُلِّ زَمَانٍ إِمَامٌ مِنَّا یَهْدِیهِمْ إِلَی مَا جَاءَ بِهِ نَبِیُّ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ الْهُدَاهًُْ مِنْ بَعْدِهِ عَلِیٌّ (علیه السلام) وَ الْأَوْصِیَاءُ مِنْ بَعْدِهِ وَاحِدٌ بَعْدَ وَاحِدٍ أَمَا وَ اللَّهِ مَا ذَهَبَتْ مِنَّا وَ لَا زَالَتْ فِینَا إِلَی السَّاعَهًِْ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الْمُنْذِرُ وَ بِعَلِیٍّ (علیه السلام) یَهْتَدِی الْمُهْتَدُونَ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- از امام باقر (علیه السلام) روایت است: درباره‌ی آیه: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: «من آن بیم‌دهنده‌ام و در هر دورانی امامی از ما در بین مردم حضور دارد که آنان را به‌سوی آنچه که پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) آورده، راهنمایی می‌کند و هادیان بعد از حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) اوّلاً علی (علیه السلام) است و سپس جانشینان او یکی پس از دیگری خواهند بود. قسم به خداوند که امر هدایت از میان ما بیرون‌نرفته و تا روز قیامت در میان ما خواهد بود. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) همان بیم‌دهنده و علی (علیه السلام) کسی است که اهل هدایت به وی اقتدا می‌کنند».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۰ بحارالأنوار؛ ج۳۵، ص۴۰۴/ العیاشی؛ ج۲، ص۲۰۴/ البرهان

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ فقال رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الْمُنْذِرُ وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) الْهَادِی یَا أَبَامُحَمَّدٍ هَلْ مِنْ هَادٍ الْیَوْمَ قُلْتُ بَلَی جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا زَالَ مِنْکُمْ هَادٍ بَعْدَ هَادٍ حَتَّی دُفِعَتْ إِلَیْکَ فَقَالَ رَحِمَکَ اللَّهُ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ لَوْ کَانَتْ إِذَا نَزَلَتْ آیَهًٌْ عَلَی رَجُلٍ ثُمَّ مَاتَ ذَلِکَ الرَّجُلُ مَاتَتِ الْآیَهًُْ مَاتَ الْکِتَابُ وَ لَکِنَّهُ حَیٌّ یَجْرِی فِیمَنْ بَقِیَ کَمَا جَرَی فِیمَنْ مَضَی.

امام صادق (علیه السلام)- ابوبصیر گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «منظور از آیه: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ چیست»؟ فرمود: «رسول خدا (صلی الله علیه و آله) انذاردهنده و علی (علیه السلام) هدایتگر است. امّا ای ابومحمّد! به من بگو آیا هم اکنون هدایتگری هست»؟ عرض کردم: «فدایت شوم، آری! همیشه از میان شما اهل‌بیت (هدایتگری و نوری وجود داشته تا به شما [امام صادق (علیه السلام)] رسیده است». امام (علیه السلام) فرمود: «ای ابومحمّد! خداوند تو را رحمت کند، اگر چنین بود که چون آیه‌ای بر مردی نازل می‌شود، با رخت بربستن آن مرد، آن آیه نیز از میان برود، کتاب [خدا]، از میان می‌رفت. امّا اینک کتاب، زنده است و در میان آنان که پس از این خواهند آمد، جاری خواهد بود، همان‌طور که در میان کسانی که تاکنون بوده‌اند، جاری و نافذ بوده است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۰ الکافی؛ ج۱، ص۱۹۱/ بحارالأنوار؛ ج۲، ص۲۷۹/ بصایرالدرجات؛ ص۳/ تأویل الآیات الظاهرهًْ؛ ص۲۳۶/ نورالثقلین/ البرهان

الحسن (علیه السلام)- عَنِ الْحَسَنِ (علیه السلام) قَالَ: خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) ... قَالَ یَا حَسَنُ (علیه السلام) إِنَّ اللَّهَ یَقُولُ: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَأَنَا الْمُنْذِرُ وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) الْهَادِی قُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَقَوْلُکَ إِنَّ الْأَرْضَ لَا تَخْلُو مِنْ حُجَّهًٍْ. قَالَ: نَعَمْ. عَلِیٌّ (علیه السلام) هُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدِی وَ أَنْتَ الْحُجَّهًُْ وَ الْإِمَامُ بَعْدَهُ وَ الْحُسَیْنُ (علیه السلام) هُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدَکَ وَ لَقَدْ نَبَّأَنِی اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ أَنَّهُ یَخْرُجُ مِنْ صُلْبِ الْحُسَیْنِ (علیه السلام) وَلَدٌ یُقَالُ لَهُ عَلِیٌّ (علیه السلام) سَمِیُّ جَدِّهِ عَلِیٍّ (علیه السلام) فَإِذَا مَضَی الْحُسَیْنُ (علیه السلام) قَامَ بِالْأَمْرِ بَعْدَهُ عَلِیٌّ (علیه السلام) ابْنُهُ وَ هُوَ الْحُجَّهًُْ وَ الْإِمَامُ وَ یُخْرِجُ اللَّهُ مِنْ صُلْبِ عَلِیٍّ وَلَداً سَمِیِّی وَ أَشْبَهُ النَّاسِ بِی عِلْمُهُ عِلْمِی وَ حُکْمُهُ حُکْمِی وَ هُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدَ أَبِیهِ وَ یُخْرِج اللَّهُ مِنْ صُلْبِهِ مَوْلُوداً یُقَالُ لَهُ جَعْفَرٌ (علیه السلام) أَصْدَقُ النَّاسِ قَوْلًا وَ فِعْلًا وَ هُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدَ أَبِیهِ وَ یُخْرِجُ اللَّهُ تَعَالَی مِنْ صُلْبِ جَعْفَرٍ مَوْلُوداً سَمِیُّ مُوسَی‌بْنِ‌عِمْرَانَ (علیه السلام) أَشَدُّ النَّاسِ تَعَبُّداً فَهُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدَ أَبِیهِ وَ یُخْرِجُ اللَّهُ تَعَالَی مِنْ صُلْبِ مُوسَی (علیه السلام) وَلَداً یُقَالُ عَلِیٌّ (علیه السلام) مَعْدِنُ عِلْمِ اللَّهِ وَ مَوْضِعُ حُکْمِهِ فَهُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدَ أَبِیهِ وَ یُخْرِجُ اللَّهُ تَعَالَی مِنْ صُلْبِ عَلِیٍّ (علیه السلام) مَوْلُوداً یُقَالُ لَهُ مُحَمَّدٌ (علیه السلام) فَهُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدَ أَبِیهِ وَ یُخْرِجُ اللَّهُ تَعَالَی مِنْ صُلْبِ مُحَمَّدٍ (علیه السلام) مَوْلُوداً یُقَالُ لَهُ عَلِیٌّ (علیه السلام) فَهُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدَ أَبِیهِ وَ یُخْرِجُ اللَّهُ تَعَالَی مِنْ صُلْبِ عَلِیٍّ (علیه السلام) مَوْلُوداً یُقَالُ لَهُ الْحَسَنُ فَهُوَ الْإِمَامُ وَ الْحُجَّهًُْ بَعْدَ أَبِیهِ وَ یُخْرِجُ اللَّهُ تَعَالَی مِنْ صُلْبِ الْحَسَنِ (علیه السلام) الْحُجَّهًَْ الْقَائِمَ (عجل الله تعالی فرجه الشریف) إِمَامَ زَمَانِهِ وَ مُنْقِذَ أَوْلِیَائِهِ یَغِیبُ حَتَّی لَا یُرَی یَرْجِعُ عَنْ أَمْرِهِ قَوْمٌ وَ یَثْبُتُ عَلَیْهِ آخَرُونَ وَ یَقُولُونَ مَتی هذَا الْوَعْدُ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ وَ لَوْ لَمْ یَبْقَ مِنَ الدُّنْیَا إِلَّا یَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ ذَلِکَ الْیَوْمَ حَتَّی یَخْرُجَ قَائِمُنَا فَیَمْلَؤُهَا قِسْطاً وَ عَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً فَلَا یَخْلُو الْأَرْضُ مِنْکُمْ أَعْطَاکُمُ اللَّهُ عِلْمِی وَ فَهْمِی وَ لَقَدْ دَعَوْتُ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَنْ یَجْعَلَ الْعِلْمَ وَ الْفِقْهَ فِی عَقِبِی وَ عَقِبِ عَقِبِی وَ مِنْ زَرْعِی وَ زَرْع زَرْعِی.

امام باقر (علیه السلام)- از امام حسن (علیه السلام) روایت است: روزی پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای ما خطبه خواند ... فرمود: پروردگار متعال فرموده است: «إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرٌ وَلِکُلِّ قَوْمٍ هَادٍ من انذارکننده هستم و علی (علیه السلام) هادی است». عرض کردم: «ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)! شما فرمودید: «زمین از حجّت خدا خالی نمی‌شود»؟ فرمود: «بله. علی (علیه السلام) بعد از من، امام و حجّت مردم است، و بعد از وی امام و حجّت تو هستی، و حسین (علیه السلام) بعد از تو امام و حجّت و جانشین تو خواهد بود. پروردگار لطیف و خبیر به من خبر داد که از نسل حسین (علیه السلام) پسری به دنیا می‌آید که علی (علیه السلام) نامیده می‌شود که همنام جدّش علی (علیه السلام) است. وقتی حسین (علیه السلام) دعوت حق را لبّیک گوید، امامت به پسرش که علی (علیه السلام) نام دارد، می‌رسد و وی امام و حجّت بعد از حسین (علیه السلام) است. آنگاه، خداوند از نسل علی (علیه السلام) [امام سجّاد (علیه السلام)] پسری را برون می‌آورد که همنام من است و شبیه‌ترین مردمان به من است. علم او علم من و حکم او حکم من است و او پس از پدرش (علیه السلام)، امام و حجّت است. خداوند از نسل محمّد (صلی الله علیه و آله) (امام باقر (علیه السلام)) فرزندی به وجود آورد که جعفر (علیه السلام) نام دارد و در گفتار و کردار، صادق‌ترین مردمان است. او پس از پدرش (علیه السلام)، امام و حجّت است. خداوند متعال از صلب جعفر (علیه السلام)، فرزندی به وجود آورد که موسی (علیه السلام) نامیده می‌شود که همنام موسی‌بن‌عمران (علیه السلام) است. او زاهدترین مردمان است و پس از پدرش، امام و حجّت مردم است. از صلب موسی (علیه السلام) فرزندی پای به عرصه‌ی حیات می‌نهد که علی (علیه السلام) نامیده می‌شود. وی کان دانش و انبان حکمت است. وی بعد از پدرش (علیه السلام)، امام و حجّت است. خداوند از صلب علی (علیه السلام)، مولودی به دنیا می‌آورد که محمّد (علیه السلام) نامیده می‌شود و وی بعد از پدرش امام و حجّت است. از نسل محمّد (علیه السلام)، پسری به دنیا می‌آید که او را علی (علیه السلام) می‌گویند و او پس از پدرش، امام و حجّت است. خداوند از صلب علی (علیه السلام)، پسری به وجود می‌آورد که حسن (علیه السلام) نام دارد. او پس از پدرش، امام و حجّت است. خداوند از صلب حسن (علیه السلام) [عسکری (علیه السلام)] حجّت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، امام شیعیان را به وجود می‌آورد که نجات‌دهنده‌ی دوستان خداست. او به محاق غیبت می‌افتد، به‌طوری که دیده نمی‌شود و از همین روی، گروهی از صف او جدا می‌شوند و گروهی نیز بر دین او ثابت قدم می‌مانند. و می‌گویند: «اگر راست می‌گویی، این وعده [مجازات] کی خواهد بود»؟. (یونس/۴۸) اگر از عمر دنیا فقط یک روز باقیمانده باشد، خداوند، آن روز را آن‌قدر طولانی می‌کند که قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) قیام می‌کند و زمین را بعد از آنکه پر از ظلم و بیداد شده باشد، سرشار از عدالت و انصاف می‌کند. بنابراین زمین از وجود شما خالی نخواهد بود و خداوند، دانش و درک مرا به شما عطا خواهد فرمود. من از خداوند درخواست کرده‌ام که دانش و فقاهت را در نسل من و نسلِ نسلِ من و ذرّیّه‌ی من و ذرّیّه‌ی ذرّیّه‌ی من قرار دهد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۲ بحارالأنوار؛ ج۳۶، ص۳۳۸/ کفایهًْ الأثر؛ ص۱۶۲/ البرهان

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- أَنَا الْمُنْذِرُ وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) الْهَادِی.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- من بیم‌دهنده‌ام و علی (علیه السلام) هدایت‌کننده است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۴ بحارالأنوار؛ ج۳۵، ص۴۰۴/ العیاشی؛ ج۲، ص۲۰۴؛ «الهاد» بدل «الهادی»/ نورالثقلین

الباقر (علیه السلام)- رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الْمُنْذِرُ وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) الْهَادِی أَمَا وَ اللَّهِ مَا ذَهَبَتْ مِنَّا وَ مَا زَالَتْ فِینَا إِلَی السَّاعَهًِْ.

امام باقر (علیه السلام)- بیم‌دهنده رسول خدا (صلی الله علیه و آله) است و هدایت‌کننده علی (علیه السلام) است، بدانید به خدا قسم این سمت از ما بیرون نرفته، و تا روز رستاخیز همواره در میان ما خواهد بود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۴ الکافی؛ ج۱، ص۱۹۲/ بحارالأنوار؛ ج۳۵، ص۴۰۱/ بحارالأنوار؛ ج۲۳، ص۳/ نورالثقلین

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- أمیرالمؤمنین (علیه السلام) أَلَا یَا أَیُّهَا النَّاسُ سَلُونِی قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِی إِنِّی بِطُرُقِ السَّمَاءِ أَعْلَمُ مِنَ الْعَالِمِ بِطُرُقِ الْأَرْضِ أَنَا یَعْسُوبُ الدِّینِ وَ غَایَهًُْ السَّابِقِینَ وَ لِسَانُ الْمُتَّقِینَ وَ خَاتَمُ الْوَصِیِّینَ وَ وَارِثُ النَّبِیِّینَ وَ خَلِیفَهًُْ رَبِّ الْعَالَمِینَ أَنَا قَسِیمُ النَّارِ وَ خَازِنُ الْجِنَانِ وَ صَاحِبُ الْحَوْضِ وَ صَاحِبُ الْأَعْرَافِ وَ لَیْسَ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ إِمَامٌ إِلَّا عَارِفٌ بِجَمِیعِ أَهْلِ وَلَایَتِهِ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ.

امام علی (علیه السلام)- ای مردم! قبل از آنکه مرا از دست بدهید، از من بپرسید؛ چون من به راه‌های آسمان بیش از عالم به راه‌های زمین آگاهم. من امیر دین، نهایت پیشینیان، زبان پرهیزگاران، آخرین اوصیاء پیغمبران (وارث انبیاء (و جانشین پروردگار عالمیان هستم. من تقسیم‌کننده‌ی آتش جهنّم، خزانه‌دار بهشت، مالک حوض [کوثر] و صاحب اعراف هستم. و از ما اهل‌بیت (امامی نیست، مگر آنکه به همه‌ی اهل ولایت خود آگاه است و این است که خدای تبارک‌وتعالی فرمود: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۴ بحارالأنوار؛ ج۵۳، ص۸۱/ کتاب سلیم بن قیس؛ ص۷۱۵؛ بتفاوتٍ

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- رُوِیَ عَنْ مُحَمَّدِ‌بْنِ‌صَدَقَهًَْ أَنَّهُ قَالَ: سَأَلَ أَبُوذَرٍّ الْغِفَارِیُّ (رحمة الله علیه) سَلْمَانَ الْفَارِسِیَّ (رحمة الله علیه) یَا أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) مَا مَعْرِفَهًُْ الْإِمَامِ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) بِالنُّورَانِیَّهًِْ قَالَ یَا جُنْدَبُ فَامْضِ بِنَا حَتَّی نَسْأَلَهُ عَنْ ذَلِکَ قَالَ فَأَتَیْنَاهُ فقَالَا جِئْنَاکَ یَا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) نَسْأَلُکَ عَنْ مَعْرِفَتِکَ بِالنُّورَانِیَّهًِْ قَالَ (علیه السلام) ... یَا سَلْمَانُ (رحمة الله علیه) وَ یَا جُنْدَبُ فَأَنَا وَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) کُنَّا نُوراً وَاحِداً صَارَ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) مُحَمَّدٌ الْمُصْطَفَی وَ صِرْتُ أَنَا وَصِیَّهُ الْمُرْتَضَی (علیه السلام) وَ صَارَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) النَّاطِقَ وَ صِرْتُ أَنَا الصَّامِتَ وَ إِنَّهُ لَا بُدَّ فِی کُلِّ عَصْرٍ مِنَ الْأَعْصَارِ أَنْ یَکُونَ فِیهِ نَاطِقٌ وَ صَامِتٌ یَا سَلْمَانُ (رحمة الله علیه) صَارَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) الْمُنْذِرَ وَ صِرْتُ أَنَا الْهَادِیَ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَرَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الْمُنْذِرُ وَ أَنَا الْهَادِی.

امام علی (علیه السلام)- محمدبن‌صدقه گوید: اباذرغفّاری (رحمة الله علیه) از سلمان فارسی (رحمة الله علیه) پرسید: «معرفت امام امیرالمؤمنین (علیه السلام) به نورانیّت چگونه است»؟ سلمان (رحمة الله علیه) گفت: «با هم برویم از خود مولا (علیه السلام) سؤال کنیم». خدمت امیرالمؤمنین (علیه السلام) آمدیم؛ ایشان را نیافتیم. مدّتی منتظر شدیم تا آمد. فرمود: «برای چه آمده‌اید»؟ گفتیم: «آمده‌ایم بپرسیم شما را چگونه با نورانیّت می‌توان شناخت»؟ فرمود: ... «سلمان، اباذر! من و پیامبر یک نور بودیم او محمّد مصطفی (صلی الله علیه و آله) گردید و من وصیّ او علیّ مرتضی شدم. محمّد (صلی الله علیه و آله) ناطق شد و من صامت. باید در هر زمان ناطق و صامتی باشد. سلمان! محمّد (صلی الله علیه و آله) منذر است و من هادی. این است معنی آیه: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) منذر است و من هادی».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۶ بحارالأنوار؛ ج۲۶، ص۳

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- لَمَّا أُسْرِیَ بِی إِلَی السَّمَاءِ لَمْ یَکُنْ بَیْنِی وَ بَیْنَ رَبِّی مَلَکٌ مُقَرَّبٌ وَ لَا نَبِیٌّ مُرْسَلٌ مَا سَأَلْتُ رَبِّی حَاجَهًًْ إِلَّا أَعْطَانِی خَیْراً مِنْهَا فَوَقَعَ فِی مَسَامِعِی إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَقُلْتُ إِلَهِی أَنَا الْمُنْذِرُ فَمَنِ الْهَادِی. فَقَالَ اللَّهُ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) ذَاکَ علی‌بن‌أبیطالب (علیه السلام) غَایَهًُْ الْمُهْتَدِینَ وَ إِمَامُ الْمُتَّقِینَ وَ قَائِدُ الْغُرِّ الْمُحَجَّلِینَ مِنْ أُمَّتِکَ بِرَحْمَتِی إِلَی الْجَنَّهًِْ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- وقتی مرا شبانگاه به آسمان بردند، بین من و پرورگارم نه فرشته‌ی مقرّبی بود و نه پیامبر مرسلی. حاجتی از پرورگارم نخواستم مگر آنکه بهتر از آن را به من عطا فرمود و آیه: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ را شنیدم. عرض کردم: «خدایا! بیم‌دهنده منم؛ پس هدایت‌کننده کیست»؟ خداوند فرمود: «ای محمّد (صلی الله علیه و آله)! این علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) است که هدایت‌شوندگان، پیشوای متّقیان و رهبر سفیدرویان از امّت تو به‌سوی بهشت، در زیر سایه‌ی رحمت من، است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۶ بحارالأنوار؛ ج۳۵، ص۴۰۰/ فرات الکوفی؛ ص۲۰۶

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ أَبِی‌هُرَیْرَهًَْ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ قَدْ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ فَقَرَأَهَا عَلَیْنَا رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) ثُمَّ قَالَ أَنَا الْمُنْذِرُ أَ تَعْرِفُونَ الْهَادِیَ قُلْنَا لَا یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله). قَالَ: هُوَ خَاصِفُ النَّعْلِ فَطُوِّلَتِ الْأَعْنَاقُ إِذْ خَرَجَ عَلَیْنَا عَلِیٌّ (علیه السلام) مِنْ بَعْضِ الْحُجَرِ وَ بِیَدِهِ نَعْلُ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله).

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ابوهریره گوید: نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آمدم درحالی‌که این آیه نازل شده بود: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آن را برای ما خواند؛ سپس فرمود: «مُنذِرٌ من هستم. آیا هَادٍ را می‌شناسید»؟ عرض کردیم: «نه، ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله)»! فرمود: «او کسی است که کفش می‌دوزد». گردن‌ها دراز شد [تا ببینند این شخص کیست]. ناگهان علی (علیه السلام) از بعضی از اتاق‌ها به طرف ما آمد، درحالی در دستش کفش رسول خدا (صلی الله علیه و آله) بود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۶ بحارالأنوار؛ ج۳۶، ص۳۱۵/ کفایهًْ الأثر؛ ص۸۷

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- عَنْ أَبِی‌الْأَسْلَمِیِّ عَنِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ قَالَ فَوَضَعَ یَدَهُ عَلَی مَنْکِبِ عَلِیٍّ (علیه السلام) فَقَالَ هَذَا الْهَادِی مِنْ بَعْدِی.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- ابواسلمی از پیامبر (صلی الله علیه و آله) نقل می‌کند: [وقتی این آیه:] إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ [نازل‍ شد]، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) دستش را بر شانه‌ی علی (علیه السلام) گذاشت و فرمود: «این شخص بعد از من هدایت‌کننده است».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۸ بحارالأنوار؛ ج۳۵، ص۴۰۵/ البرهان

ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَنَا الْمُنْذِرُ وَ الْهَادِی رَجُلٌ مِنْ بَنِی‌هَاشِمٍ.

پیامبر (صلی الله علیه و آله)- مُنْذِرٌ من هستم و هادٍ مردی از بنی‌هاشم است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۸ بحارالأنوار؛ ج۳۵، ص۳۹۹

أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- وَ أَمَّا الضَّلَالُ الْمَنْسُوبُ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی الَّذِی هُوَ ضِدُّ الْهُدَی وَ الْهُدَی هُوَ الْبَیَانُ وَ هُوَ مَعْنَی قَوْلِهِ سُبْحَانَهُ: أَوَ لَمْ یَهْدِ لَهُمْ مَعْنَاهُ أَ وَ لَمْ أُبَیِّنْ لَهُمْ مِثْلُ قَوْلِهِ سُبْحَانَهُ: فَهَدَیْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمی عَلَی الْهُدی أَیْ بَیَّنَّا لَهُمْ وَ هُوَ قَوْلُهُ تَعَالَی: وَ ما کانَ اللهُ لِیُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّی یُبَیِّنَ لَهُمْ ما یَتَّقُونَ وَ أَمَّا مَعْنَی الْهُدَی فَقَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ: إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ وَ مَعْنَی الْهَادِی الْمُبَیِّنُ لِمَا جَاءَ بِهِ الْمُنْذِرُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ قَدِ احْتَجَّ قَوْمٌ مِنَ الْمُنَافِقِینَ عَلَی اللَّهِ إِنَّ اللهَ لا یَسْتَحْیِی أَنْ یَضْرِبَ مَثَلًا ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها وَ ذَلِکَ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَی لَمَّا أَنْزَلَ عَلَی نَبِیِّهِ: وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ قَالَ طَائِفَهًٌْ مِنَ الْمُنَافِقِینَ ما ذا أَرادَ اللهُ بِهذا مَثَلًا یُضِلُّ بِهِ کَثِیراً فَأَجَابَهُمُ اللَّهُ تَعَالَی بِقَوْلِهِ: إِنَّ اللهَ لا یَسْتَحْیِی أَنْ یَضْرِبَ مَثَلًا ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها إِلَی قَوْلِهِ یُضِلُّ بِهِ کَثِیراً وَ یَهْدِی بِهِ کَثِیراً وَ ما یُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفاسِقِینَ فَهَذَا مَعْنَی الضَّلَالِ الْمَنْسُوبِ إِلَیْهِ تَعَالَی لِأَنَّهُ أَقَامَ لَهُمُ الْإِمَامَ الْهَادِیَ لِمَا جَاءَ بِهِ الْمُنْذِرُ فَخَالَفُوهُ وَ صَرَفُوا عَنْهُ بَعْدَ أَنْ أَقَرُّوا بِفَرْضِ طَاعَتِهِ وَ لَمَّا بَیَّنَ لَهُمْ مَا یَأْخُذُونَ وَ مَا یَذَرُونَ فَخَالَفُوه.

امام علی (علیه السلام)- اما ضلالی که به خداوند متعال منسوب است، متضاد هدایت است و هدایت نیز به معنای بیان [و روشنگری] است، که به همین معنا در این سخن خداوند سبحان: آیا برای هدایت آن‌ها همین کافی نیست. (سجده/۲۶) به کار رفته است و معنایش این است که مگر من برای آنها تبیین ننمودم!؟ و مانند این سخن خداوند سبحان: امّا ثمود را هدایت کردیم، ولی آن‌ها نابینایی را بر هدایت ترجیح دادند. (فصّلت/۱۷) یعنی برایشان بیان کردیم، و [مثال] این [معنای ضلال] همان سخن خداوند متعال [است که فرمود]: چنان نبود که خداوند قومی را، پس از آنکه آن‌ها را هدایت کرد [و ایمان آوردند] گمراه [و مجازات] کند مگر آنکه اموری را که باید از آن بپرهیزند، برای آنان بیان نماید. (توبه/۱۱۵). اما معنای هدایت، مانند این سخن خداوند عزّوجلّ: تو فقط بیم دهنده‌ای! و برای هر گروهی هدایت کننده‌ای است (رعد/۷) که هادی در آن به معنای کسی است که آنچه را [از جانب پروردگار] آورده را تبیین میکند و از جانب خداوند بیم میدهد. گروهی از منافقین اینچنین بر خداوند احتجاج کردهاند که: خداوند از اینکه [به موجودات ظاهرا کوچکی مانند] پشه، و حتی کمتر از آن، مثال بزند شرم نمی‌کند. (بقره/۲۶)، و این هنگامی بود که وقتی خداوند آیه وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ را بر پیامبرش نازل نمود، گروهی از منافقین گفتند: «ما ذا أَرادَ اللهُ بِهذا مَثَلًا یُضِلُّ بِهِ کَثِیراً». خداوند متعال جواب آنان را با این سخنش داد: خداوند از اینکه [به موجودات ظاهرا کوچکی مانند] پشه، و حتی کمتر از آن، مثال بزند شرم نمی‌کند. ... [آری] خدا جمع زیادی را با آن گمراه، و گروه بسیاری را هدایت می‌کند ولی تنها فاسقان را با آن گمراه می‌سازد!. (بقره/۲۶). این است معنای ضلالی که به خداوند متعال نسبت داده شده است؛ زیرا خداوند برای آنان پیشوایی نصب کرد که هدایتگر بود و بیم‌دهنده بر آنچه که از جانب پروردگار آورده بود، امّا آنان با او مخالفت ورزیدند و با اینکه به واجب بودن اطاعت از او اقرار کردند، از او روی برتافتند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۷، ص۲۲۸ بحارالأنوار؛ ج۵، ص۲۰۸/ بحارالأنوار؛ ج۹۰، ص۱۲