أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- فَحَمَلَتِ الْمَلَائِکَهًُْ جَسَدَ آدَمَ (علیه السلام) وَ وَضَعُوهُ عَلَی بَابِ الْجَنَّهًِْ وَ هُوَ جَسَدٌ لَا رُوحَ فِیهِ وَ الْمَلَائِکَهًُْ یَنْتَظِرُونَ مَتَی یُؤْمَرُونَ بِالسُّجُودِ وَ کَانَ ذَلِکَ یَوْمَ الْجُمُعَهًِْ بَعْدَ الظُّهْرِ ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی أَمَرَ الْمَلَائِکَهًَْ بِالسُّجُودِ لآِدَمَ (علیه السلام) فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ لَعَنَهُ اللَّهُ.

امام علی (علیه السلام) ملائکه، جسد آدم (علیه السلام) را که هنوز هیچ روحی در آن نبود، حمل کرده و در درگاه بهشت قرار دادند و منتظر ماندند تا ببینند چه زمانی به آن‌ها امر به سجود می‌شود. آن هنگام، بعد از ظهر روز جمعه بود؛ سپس خدا ملائکه را امر به سجود بر آدم (علیه السلام) کرد و همه سجده کردند جز ابلیس که از رحمت خدا دور شد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۲ بحارالأنوار، ج۱۵، ص۳۲

الصّادق (علیه السلام)- أَمَرَ اللَّهُ وَ لَمْ یَشَأْ وَ شَاءَ وَ لَمْ یَأْمُرْ أَمَرَ إِبْلِیسَ أَنْ یَسْجُدَ لآِدَمَ (علیه السلام) وَ شَاءَ أَنْ لَا یَسْجُدَ وَ لَوْ شَاءَ لَسَجَد.

امام صادق (علیه السلام) خدا [به شیطان] امر کرد ولی نمی‌خواست [سجده کند] و می‌خواست [که سجده نکند] امّا امر [به سجده‌نکردن] نکرد. به ابلیس امر کرد به آدم (علیه السلام) سجده کند امّا خواست که سجده نکند؛ چرا که اگر می‌خواست، ابلیس سجده می‌کرد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۴ النورالثقلین/ الکافی، ج۱، ص۱۵۰

العسکری (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی لَمَّا خَلَقَ آدَمَ (علیه السلام) وَ سَوَّاهُ وَ عَلَّمَهُ أَسْمَاءَ کُلِّ شَیْءٍ وَ عَرَضَهُمْ عَلَی الْمَلَائِکَهًِْ جَعَلَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیّاً (علیه السلام) وَ فَاطِمَهًَْ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ (علیهم السلام) أَشْبَاحاً خَمْسَهًًْ فِی ظَهْرِ آدَمَ (علیه السلام) وَ کَانَتْ أَنْوَارُهُمْ تُضِیءُ فِی الْآفَاقِ مِنَ السَّمَاوَاتِ وَ الْحُجُبِ وَ الْجِنَانِ وَ الْکُرْسِیِّ وَ الْعَرْشِ فَأَمَرَ اللَّهُ الْمَلَائِکَهًَْ بِالسَّجْدَهًِْ لآِدَمَ (علیه السلام) تَعْظِیماً لَهُ إِنَّهُ قَدْ فَضَّلَهُ بِأَنْ جَعَلَهُ وِعَاءً لِتِلْکَ الْأَشْبَاحِ الَّتِی قَدْ عَمَّ أَنْوَارُهَا فِی الْآفَاقِ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ.

امام عسکری (علیه السلام) خداوند وقتی آدم (علیه السلام) را آفرید؛ به او شکل داد؛ به او اسماء هر چیزی را آموخت و آن‌ها را بر ملائکه عرضه کرد، اشباح محمّد (علی (علیه السلام)، فاطمه (سلام الله علیها)، حسن (علیه السلام) و حسین (علیه السلام) را در نهاد آدم (علیه السلام) قرار داد در حالی‌که انوار آن‌ها در آفاق آسمان‌ها، پرده‌ها، بهشت، کرسی و عرش می‌درخشید. پس به ملائکه دستور داد برای آدم (علیه السلام) سجده کنند. تا آدم (علیه السلام) را بزرگ بشمارند زیرا خداوند او را چون ظرفی، محل قرارگرفتن اشباح [آن پنچ نور] که نورشان آفاق را پُر کرده است قرار داد و به این سبب او را فضیلت داد. پس ملائکه سجده نمودند به جز ابلیس.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۴ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۴۹/ الإمام العسکری، ص۲۱۸/ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۳۲۶

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) سَجَدَتِ الْمَلَائِکَهًُْ لآِدَمَ (علیه السلام) وَ وَضَعُوا جِبَاهَهُمْ عَلَی الْأَرْضِ؟ قَالَ: نَعَمْ! تَکْرِمَهًًْ مِنَ اللَّهِ تَعَالَی.

امام صادق (علیه السلام) أبوبصیر گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: آیا واقعاً ملائکه بر آدم (علیه السلام) سجده کردند و پیشانی بر زمین گذاشتند؟ گفت: آری! که این بزرگداشت مقام آدم (علیه السلام) بود؛ به امر خدا.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۴ بحرالعرفان/ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۳۹

الرّضا (علیه السلام)- إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی خَلَقَ آدَمَ (علیه السلام) فَأَوْدَعَنَا صُلْبَهُ وَ أَمَرَ الْمَلَائِکَهًَْ بِالسُّجُودِ لَهُ تَعْظِیماً لَنَا وَ إِکْرَاماً وَ کَانَ سُجُودُهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عُبُودِیَّهًًْ وَ لِآدَمَ (علیه السلام) إِکْرَاماً وَ طَاعَهًًْ لِکَوْنِنَا فِی صُلْبِه.

امام رضا (علیه السلام) وقتی خداوند آدم (علیه السلام) را آفرید ما را در صلب او به امانت نهاد و به ملائکه دستور داد او را به خاطر تعظیم و گرامیداشت ما، سجده کنند. سجده‌ی آن‌ها برای خدا، عبادت حق‌تعالی و سجده‌ی آنان به آدم (علیه السلام)، تکریم و اطاعت ما بود چرا که در آن هنگام ما در صلب او بودیم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۶ نورالثقلین

السّجّاد (علیه السلام)- فَسَجَدُوا وَ قَالُوا فِی سُجُودِهِمْ فِی أَنْفُسِهِمْ: مَا کُنَّا نَظُنُّ أَنْ یَخْلُقَ اللَّهُ خَلْقاً أَکْرَمَ عَلَیْهِ مِنَّا، نَحْنُ خُزَّانُ اللَّهِ وَ جِیرَانُهُ وَ أَقْرَبُ الْخَلْقِ إِلَیْه.

امام سجاد (علیه السلام) ملائکه سجده کردند و در سجده با خود می‌گفتند: «ما گمان نمی‌کردیم که خدا خلقی با کرامت‌تر از ما خلق کند که ما از خزائن و گنجینه‌ها و همسایه‌های خداییم و نزدیکترین مخلوق به او هستیم»!

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۶ مستدرک الوسایل، ج۹، ص۳۷۰/ بحارالأنوار، ج۹۶، ص۲۰۵/ العیاشی، ج۱، ص۳۰/ دعایم الإسلام، ج۱، ص۲۹۱

الباقر (علیه السلام)- عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: ... أَقْبَلَ طَاوُسٌ الْیَمَانِیُّ فِی جَمَاعَهًٍْ مِنْ أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ لِأَبِی جَعْفَر (علیه السلام): ... فَلِمَ سُمِّیَ إِبْلِیسُ إِبْلِیسَ؟ قَالَ: لِأَنَّهُ أُبْلِسُ مِنْ رَحْمَهًِْ اللَّهِ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ فَلَا یَرْجُوهَا.

امام باقر (علیه السلام) به امام (علیه السلام) عرض شد: «چرا ابلیس به این نام، نامیده شده است»؟ فرمود: «بدان علت که از رحمت خدای عزّوجلّ، ناامید شده و امیدی به رحمت او ندارد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۶ البرهان/ نورالثقلین؛ فیه: «لا یرجوها» محذوفٌ/ بحارالأنوار، ج۴۶، ص۳۵۲

الصاق (علیه السلام)- إِبْلِیسُ وَلَدَ کَافِراً وَ لَیْسَ فِیهِمْ نِتَاجٌ إِنَّمَا یَبِیضُ وَ یُفْرِخُ وَ وُلْدُهُ ذُکُورٌ لَیْسَ فِیهِمْ إِنَاث.

امام صادق (علیه السلام) ابلیس، کافر زاده شد و در بین فرزندان ابلیس زایش نیست بلکه تخم می‌گذارد و جوجه می‌کند و همه‌ی فرزندانش نرند و مادّه ندارند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۸ نورالثقلین

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ جَمِیلٍ قَالَ: کَانَ الطَّیَّارُ یَقُولُ لِی: إِبْلِیسُ لَیْسَ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ وَ إِنَّمَا أُمِرَتِ الْمَلَائِکَهًُْ بِالسُّجُودِ لآِدَمَ (علیه السلام) فَقَالَ إِبْلِیسُ؟ لَا أَسْجُدُ فَمَا لِإِبْلِیسَ یَعْصِی حِینَ لَمْ یَسْجُدْ وَ لَیْسَ هُوَ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ. قَالَ: فَدَخَلْتُ أَنَا وَ هُوَ عَلَی أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: فَأَحْسَنَ وَ اللَّهِ فِی الْمَسْأَلَهًِْ فَقَالَ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَ رَأَیْتَ مَا نَدَبَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ إِلَیْهِ الْمُؤْمِنِینَ مِنْ قَوْلِهِ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَ دَخَلَ فِی ذَلِکَ الْمُنَافِقُونَ مَعَهُمْ قَالَ نَعَمْ وَ الضُّلَّالُ وَ کُلُ مَنْ أَقَرَّ بِالدَّعْوَهًِْ الظَّاهِرَهًِْ وَ کَانَ إِبْلِیسُ مِمَّنْ أَقَرَّ بِالدَّعْوَهًِْ الظَّاهِرَهًِْ مَعَهُم.

امام صادق (علیه السلام) جمیل‌بن‌دراج نقل کرده است: که طیّار به من گفت «ابلیس از ملائکه نبوده چرا که خداوند فقط به ملائکه امر کرد که به آدم (علیه السلام) سجده کنند. ولی ابلیس گفت: سجده نمی‌کنم. پس هنگامی‌که ابلیس سجده نکرد، در واقع معصیت نکرده چون اساساً او از ملائکه‌ای که خداوند به آن‌ها امر به سجده کرده، نبوده است». [برای حلّ این مسئله] با هم به خدمت امام صادق (علیه السلام) رفتیم. طیّار در پی یافتن جواب به امام (علیه السلام) عرض کرد: «فدایت شوم! به نظرت آنجا که خداوند مؤمنین را با کلام خویش ندا می‌دهد: یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ آیا منافقان نیز همراه مؤمنین در این ندا داخل شوند»؟ فرمود: «بلی! منافقان، گمراهان و همه‌ی‌کسانی که در ظاهر اقرار به ایمان می‌کنند در این ندا وارد می‌شوند. ابلیس نیز از جمله‌کسانی بود که همراه مؤمنین در ظاهر اقرار به ایمان کرد».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۴۸ نورالثقلین/ البرهان/ الکاف، ج۲، ص۴۱۲

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ جَمِیلٍ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فَقِیلَ لَهُ (علیه السلام): فَکَیْفَ وَقَعَ الْأَمْرُ عَلَی إِبْلِیسَ وَ إِنَّمَا أَمَرَ اللَّهُ الْمَلَائِکَهًَْ بِالسُّجُودِ لِآدَمَ (علیه السلام)؟ فَقَالَ: کَانَ إِبْلِیسُ مِنْهُمْ بِالْوَلَاءِ وَ لَمْ یَکُنْ مِنْ جِنْسِ الْمَلَائِکَهًِْ.

امام صادق (علیه السلام) جمیل‌بن دراج گوید: به امام صادق (علیه السلام) گفته شد: «پس چگونه ابلیس به سجده بر آدم (علیه السلام)مأمور شد با اینکه خدا فقط به فرشته‌ها فرمان داده بود تا سجده کنند»؟ فرمود: ابلیس به خاطر همراهی و نزدیکی با فرشتگان، از آنان به شمار می‌آمد ولی از جنس آن‌ها نبود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۰ القمی، ج۱، ص۳۵/ نورالثقلین/ البرهان/ بحارالأنوار، ج۶۰، ص ۲۳۴

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَال: قُلتُ بِمَا ذَا اسْتَوْجَبَ إِبْلِیسُ مِنَ اللَّهِ أَنْ أَعْطَاهُ مَا أَعْطَاهُ؟ فَقَالَ: بِشَیْءٍ کَانَ مِنْهُ شَکَرَهُ اللَّهُ عَلَیْهِ. قُلْتُ: وَ مَا کَانَ مِنْهُ جُعِلْتُ فِدَاکَ؟ قَالَ: رَکْعَتَیْنِ رَکَعَهُمَا فِی السَّمَاءِ فِی أَرْبَعَهًِْ آلَافِ سَنَهًْ.

امام صادق (علیه السلام) به امام (علیه السلام) گفته شد: «به چه سبب ابلیس مستحقّ آن شد که خداوند به او [مهلت] عطا کند»؟ فرمود: «در برابر عملی که قبلاً او انجام داده بود خداوند از او قدردانی کرد». گفتم: «فدایت شوم! چه کاری کرده‌بود»؟ فرمود: «دو رکعت نماز در آسمان به جای گزارد که چهارهزارسال به طول انجامید».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۰ البرهان/ القمی، ج۱، ص۴۲

علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ (علیه السلام) فَبَقِیَ أَرْبَعِینَ سَنَهًًْ مُصَوَّراً وَ کَانَ یَمُرُّ بِهِ إِبْلِیسُ اللَّعِینُ فَیَقُولُ لِأَمْرٍ مَا خُلِقْتَ؟ فَقَالَ الْعَالِمُ: (علیه السلام) فَقَالَ إِبْلِیسُ لَئِنْ أَمَرَنِیَ اللَّهُ بِالسُّجُودِ لِهَذَا لَعَصَیْتُهُ. قَالَ: ثُمَّ نَفَخَ فِیهِ فَلَمَّا بَلَغَتْ فِیهِ الرُّوحُ إِلَی دِمَاغِهِ عَطَسَ فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ. فَقَالَ اللَّهُ لَهُ: یَرْحَمُکَ اللَّهُ! قَالَ الصّادق (علیه السلام): فَسَبَقَتْ لَهُ مِنَ اللَّهِ الرَّحْمَهًُْ ثُمَّ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لِلْمَلَائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا لَهُ فَأَخْرَجَ إِبْلِیسُ مَا کَانَ فِی قَلْبِهِ مِنَ الْحَسَدِ فَأَبَی أَنْ یَسْجُدَ.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) خداوند بشر را خلق و چهل سال او را بدون روح رها نمود، و چون شیطان بر این بدن می‌گذشت، می‌گفت: «برای چه امر مهمّی خلق شده‌ای»؟! ابلیس [هنگام عبور از کنار جسد بی‌روح آدم (علیه السلام)] گفت: اگر خداوند مرا به سجده بر این موجود امر کند نافرمانی میکنم». سپس خدا در جسد آدم، روح دمید و تا روح به مغز آدم رسید، عطسه کرد و گفت: «الحمدلله». خداوند فرمود: خداوند رحمتش را نصیب تو کند. امام صادق (علیه السلام) ادامه دادند که: رحمت خدا بر آدم (علیه السلام) سبقت جسته و او را دربر گرفت. سپس رو به صف ملائکه نموده و امر کرد تا بر آدم (علیه السلام) سجده کنند؛ همه سجده کردند جز ابلیس؛ حسدی که در سینه داشت او را از صف سجده‌کنندگان خارج کرد و باعث شد از سجده‌کردن امتناع کند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۰ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۴۱/ نورالثقلین

الصّادق (علیه السلام)- لِأَنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَمَرَ الْمَلَائِکَهًَْ بِالسُّجُودِ لآِدَمَ (علیه السلام) فَدَخَلَ فِی أَمْرِهِ الْمَلَائِکَهًُْ وَ إِبْلِیسُ فَإِنَّ إِبْلِیسَ کَانَ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ فِی السَّمَاءِ یَعْبُدُ اللَّهَ وَ کَانَت الْمَلَائِکَهًُْ تَظُنُّ أَنَّهُ مِنْهُمْ وَ لَمْ یَکُنْ مِنْهُمْ فَلَمَّا أَمَرَ اللَّهُ الْمَلَائِکَهًَْ بِالسُّجُودِ لآِدَمَ (علیه السلام) أَخْرَجَ مَا کَانَ فِی قَلْبِ إِبْلِیسَ مِنَ الْحَسَدِ فَعَلِمَ الْمَلَائِکَهًُْ عِنْدَ ذَلِکَ أَنَ إِبْلِیسَ لَمْ یَکُنْ مِثْلَهُم.

امام صادق (علیه السلام) خداوند تبارک و تعالی به فرشتگان فرمان داد به آدم (علیه السلام) سجده‌کنند. پس در فرمان خدا به فرشتگان، شیطان نیز همراه آنان در این امر وارد و مأمور به سجده شد. چرا که شیطان همراه فرشتگان در آسمان خداوند را عبادت می‌کرد و فرشتگان می‌پنداشتند او از ایشان است؛ حال آنکه از آن‌ها نبود. پس چون خداوند به فرشتگان امر فرمود تا به آدم (علیه السلام) سجده‌کنند، حسدی که در دل شیطان بود آشکار شد و آنگاه فرشتگان دریافتند که شیطان از آن‌ها نیست.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۲ القمی، ج۱، ص۳۵/ نورالثقلین/ البرهان

الکاظم (علیه السلام)- لَمَّا رَأَی رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) تَیْماً وَ عَدِیّاً وَ بَنِی أُمَیَّهًَْ یَرْکَبُونَ مِنْبَرَهُ أَفْظَعَهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قُرْآناً یَتَأَسَّی بِهِ وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ أَبی ثُمَّ أَوْحَی إِلَیْهِ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله)! إِنِّی أَمَرْتُ فَلَمْ أُطَعْ فَلَا تَجْزَعْ أَنْتَ إِذَا أَمَرْتَ فَلَمْ تُطَعْ فِی وَصِیِّکَ.

امام کاظم (علیه السلام) پیامبراکرم ([در خواب] دید تیم (نام قبیله‌ی ابابکر) و عدی (نام قبیله‌ی عمر) و بنی‌امیّه بر منبر او بالا رفته و بر آن مسلّط شده‌اند. خداوند برای تسلّی خاطر پیامبر (این آیه را به او نازل کرد: وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ أَبی سپس وحی کرد ای محمّد (من نیز دستور دادم ولی شیطان اطاعت نکرد؛ تو نیز از اینکه دستور دادی ولی وصیّتت را نمی‌پذیرند، غمگین نباش.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۲ بحارالأنوار، ج۲۴، ص۲۲۵/ مسایل علی بن جعفر (ص۳۱۷/ نورالثقلین/ البرهان/ المناقب، ج۳، ص۵؛ فیه: «لمّا رأی ... یتأسّی به» محذوفٌ

العسکری (علیه السلام)- فَاسْتَکْبَرَ وَ تَرَفَّعَ.

امام عسکری (علیه السلام) او تکبّر کرد و خود را بالا گرفت.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۲ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۴۹

السّجّاد (علیه السلام)- سُئِلَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ (علیه السلام): أَیُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ عِنْدَ اللَّهِ؟ قَالَ: مَا مِنْ عَمَلٍ بَعْدَ مَعْرِفَهًِْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ مَعْرِفَهًِْ رَسُولِهِ (صلی الله علیه و آله) أَفْضَلَ مِنْ بُغْضِ الدُّنْیَا. فَإِنَّ لِذَلِکَ لَشُعَباً کَثِیرَهًًْ وَ لِلْمَعَاصِی شُعَبٌ فَأَوَّلُ مَا عُصِیَ اللَّهُ بِهِ الْکِبْرُ مَعْصِیَهًُْ إِبْلِیسَ حِینَ أَبی وَ اسْتَکْبَرَ وَ کانَ مِنَ الْکافِرِینَ.

امام سجاد (علیه السلام) از امام سجاد (علیه السلام) سؤال شد: «کدام یک از کارها نزد خداوند بهتر است»؟ فرمود: «بعد از شناخت خدا و رسول (عملی بهتر از بغض‌داشتن نسبت به دنیا نیست؛ بغض دنیا و همچنین معصیت‌ها شعبه‌های متعدّدی دارند. اوّلین گناهی که خداوند به‌وسیله‌ی آن معصیت شد کبر است، شیطان برای نخستین بار تکبّر کرد و خداوند را نافرمانی نمود: أَبی وَ اسْتَکْبَرَ وَ کانَ مِنَ الْکافِرینَ».

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۲ بحارالأنوار، ج۷۰، ص۱۹/ بحارالأنوار، ج۷۰، ص۵۹

الصّادق (علیه السلام)- إِنَّ أَوَّلَ کُفْرٍ کَفَرَ بِاللَّهِ حَیْثُ خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ (علیه السلام) کُفْرُ إِبْلِیسَ حَیْثُ رَدَّ عَلَی اللَّهِ أَمْرَه.

امام صادق (علیه السلام) نخستین کفری که به خدا ورزیده‌شد، آنجا بود که خداوند آدم (علیه السلام) را آفرید و ابلیس با سرباززدن از فرمان خداوند، کفر پیشه کرد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۴ البرهان/ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۱۴۹

الکاظم (علیه السلام)- عَنْ مُوسَی‌بْنِ‌بُکَیْرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَاالْحَسَنِ (علیه السلام) عَنِ الْکُفْرِ وَ الشِّرْکِ أَیُّهُمَا أَقْدَمُ؟ قَالَ فَقَالَ لِی: مَا عَهْدِی بِکَ تُخَاصِمُ النَّاسَ؟ قُلْتُ: أَمَرَنِی هِشَامُ بْنُ سَالِمٍ أَنْ أَسْأَلَکَ عَنْ ذَلِکَ. فَقَالَ لِی: الْکُفْرُ أَقْدَمُ وَ هُوَ الْجُحُودُ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَّا إِبْلِیسَ أَبی وَ اسْتَکْبَرَ وَ کانَ مِنَ الْکافِرِینَ.

امام کاظم (علیه السلام) موسی‌بن بکیر گوید: از أبوالحسن (علیه السلام) پرسیدم: «کفر و شرک کدام پیش‌تر است»؟ امام (علیه السلام) فرمود: ... کفر پیش‌تر است و آن به معنی انکار است؛ خدای عزّوجلّ فرموده است: إِلّا إِبْلیسَ أَبی وَ اسْتَکْبَرَ وَ کانَ مِنَ الْکافِرینَ

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۲۵۴ الکافی، ج۲، ص۳۸۵/ بحارالأنوار، ج۶۹، ص۹۷/ نورالثقلین/ البرهان/ العیاشی، ج۱، ص۳۴؛ فیه: «هشام بن حکم» بدل «هشام بن سالم» ایضاٌ «قال الله ... إبلیس» محذوفٌ