سوره بقره - آیه 48 جزء 1 - صفحه 7

    وَٱتَّقُواْ يَوۡمࣰا لَّا تَجۡزِي نَفۡسٌ عَن نَّفۡسࣲ شَيۡـࣰٔا وَلَا يُقۡبَلُ مِنۡهَا شَفَٰعَةࣱ وَلَا يُؤۡخَذُ مِنۡهَا عَدۡلࣱ وَلَا هُمۡ يُنصَرُونَ

    48

تفسیر روایی
و از آن روز بترسید که کسی مجازات دیگری را نمی‌پذیرد و نه از او شفاعت پذیرفته می‌شود؛ و نه غرامت از او قبول خواهد شد؛ و نه یاری می‌شوند.
1 (بقره/48)

الصّادق (علیه السلام)- هَذَا یَوْمُ الْمَوْتِ.

امام صادق (علیه السلام) [منظور از یوماً در این آیه] روز مرگ است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۶ بحارالأنوار، ج۹، ص۳۱۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۰/ البرهان

2 (بقره/48)

الصّادق (علیه السلام)- لَا یُغْنِی عَنْهُ.

امام صادق (علیه السلام) در آن روز هیچ‌کس فرد دیگر را بی‌نیاز نمی‌کند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۶ بحارالأنوار، ج۹، ص۳۱۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۰/ البرهان

3 (بقره/48)

العسکری (علیه السلام)- لَا تَدْفَعُ عَنْهُ عَذَاباً قَدِ اسْتَحَقَّهُ عِنْدَ النَّزْعِ.

امام عسکری (علیه السلام) در هنگام مرگ هیچ‌کس نمی‌تواند عذاب را از کسی‌که شایسته‌ی دریافت آن است، دفع کند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ بحارالأنوار، ج۹، ص۳۱۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۰/ الإمام العسکری، ص۲۴۱/ البرهان

4 (بقره/48)

العسکری (علیه السلام)- لَا تَشْفَعُ لَهَا بِتَأْخِیرِ الْمَوْتِ عَنْهَا.

امام عسکری (علیه السلام) شفاعتی برای به تأخیرانداختن مرگ پذیرفته نمی‌شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ بحارالأنوار، ج۹، ص۳۱۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۰؛ فیه: «من یشفع» بدل «لا تشفع»/ الإمام العسکری، ص۲۴۱ و البرهان؛ فیهما «یشفع لها» بدلٌ «لا تشفعوا»

5 (بقره/48)

علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- وَ لَوْ أَنَّ الْمَلَائِکَهًَْ الْمُقَرَّبِینَ وَ الْأَنْبِیَاءَ الْمُرْسَلِینَ وَ اللهِ لَو أَنَّ کُلَّ مَلَکٍ مُقَرَّبٍ وَ کُلَّ نَبِیٍّ مُرسَلٍ شَفَعُوا فِی نَاصِبٍ مَا شُفِّعُوا.

علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) به خدا سوگند! اگر تمام فرشتگان مقرّب و پیامبران مرسل (علیهم السلام) در حقّ ناصب (دشمن اهل‌بیت (علیهم السلام)) شفاعت کنند، شفاعت آنان پذیرفته نمی‌شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ القمی، ج۱، ص۴۶/ نورالثقلین

6 (بقره/48)

العسکری (علیه السلام)- هَذَا یَوْمُ الْمَوْتِ فَإِنَّ الشَّفَاعَةَ وَ الْفِدَاءَ لَا یُغْنِی عَنْهُ وَ أَمَّا فِی الْقِیَامَهًِْ فَإِنَّا وَ أَهْلَنَا نَجْزِی عَنْ شِیعَتِنَا کُلَّ جَزَاءٍ.

امام عسکری (علیه السلام) این آیه از هنگام مرگ [حکایت می‌کند] که شفاعت و فدیه‌ی مورد قبول واقع نشده و فرد نزدیک به مرگ را بی‌نیاز نمی‌کند؛ امّا در قیامت ما و خاندانمان تمام گرفتاری‌های شیعیانمان را برطرف می‌کنیم.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ بحارالأنوار، ج۹، ص۳۱۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۰؛ فیه «شیعتنا» زیادهًْ/ البرهان

7 (بقره/48)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- وَ أَمَّا شَفَاعَتِی فَفِی أَصْحَابِ الْکَبَائِرِ مَا خَلَا أَهْلَ الشِّرْکِ وَ الظُّلْم.

پیامبر ( من کسانی را که گناهان کبیره‌ای غیر از شرک و ظلم مرتکب شده‌اند، شفاعت خواهم‌کرد.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ نورالثقلین/ بحارالأنوار، ج۸، ص۳۹

8 (بقره/48)

الرّسول (صلی الله علیه و آله)- قِیلَ: مَا الْعَدْلُ یَا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله)؟ قَالَ: الْفِدْیَهًْ.

پیامبر ( به رسول‌خدا (عرض شد: «ای رسول‌خدا (! عدل چیست»؟ فرمود: «فدیه‌دادن». (پرداخت معادل و هم‌طراز چیزی).

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ البرهان/ بحارالأنوار، ج۲۷، ص۶۶

9 (بقره/48)

الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: الْعَدْلُ فِی قَوْلِ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) الْفِدَاءُ.

امام صادق (علیه السلام) منظور از عدل در سخن امام صادق (علیه السلام) همان فدیه (پرداخت معادل و هم‌طراز چیزی) است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ نورالثقلین/ بحارالأنوار، ج۸، ص۶۱

10 (بقره/48)

الصّادق (علیه السلام)- الْعَدْلُ الْفَرِیضَهًْ.

امام صادق (علیه السلام) عدل همان فریضه‌ی واجب است.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ نورالثقلین/ بحارالأنوار، ج۸، ص۶۱

11 (بقره/48)

العسکری (علیه السلام)- لَا یُقْبَلُ فِدَاءٌ مَکَانَهُ یُمَاتُ وَ یُتْرَکُ.

امام عسکری (علیه السلام) اگر کسی بخواهد به جای دیگری بمیرد و [در عوض] شخص مورد نظر از مرگ رها شود، مورد پذیرش واقع نمی‌شود.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۳۳۸ بحارالأنوار، ج۹، ص۳۱۰/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۶۰؛ فیه: «یموت الفداء» بدلٌ «یمات»/ الإمام العسکری، ص۲۴۱/ البرهان