وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِيثَٰقَ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ لَا تَعۡبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَانࣰا وَذِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡيَتَٰمَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسۡنࣰا وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيۡتُمۡ إِلَّا قَلِيلࣰا مِّنكُمۡ وَأَنتُم مُّعۡرِضُونَ
83
العسکری (علیه السلام)- قَالَ اللَّهُ تَعَالَی لِبَنِی‌إِسْرَائِیلَ اذْکُرُوا وَ إِذْ أَخَذْنا میثاقَ بنی‌اسرائیل عَهْدَهُمُ الْمُؤَکَّدَ عَلَیْهِمْ.
امام عسکری (علیه السلام) خداوند عزّوجلّ به بنی‌اسرائیل فرمود: به یادآورید، وَ إِذْ أَخَذْنا میثاقَ بَنی إِسْرائیلَ پیمان استواری که خداوند از آنها گرفته‌بود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۸۸ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- مَا خَلَقَ اللَّهُ أَحَداً مِنْ خَلْقِهِ وَ لَا بَعَثَ أَحَداً مِنْ رُسُلِهِ إِلَّا لِیَدْعُوَهُمْ إِلَی وَلَایَهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ خُلَفَائِهِ (علیهم السلام) وَ یَأْخُذَ بِهِ عَلَیْهِمُ الْعَهْدَ لِیُقِیمُوا عَلَیْهِ وَ لِیَعْمَلَ بِهِ سَائِرُ عَوَامِّ الْأُمَم.
امام عسکری (علیه السلام) خداوند هیچ آفریده‌ای را نیافرید و هیچ پیامبری را مبعوث ننمود، مگر برای اینکه مخلوقات را به ولایت محمّد (و علی (علیه السلام) و جانشینان او دعوت نماید و [بر تبعیّت و محبّت] از آنها عهد بگیرد که [بر این عهد] پایدار باشند و باقی افراد عوام امّت‌هایشان نیز به آن عهد عمل نمایند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۸۸ بحارالأنوار، ج۲۶، ص۲۹۰
العسکری (علیه السلام)- أَیْ لَا تُشَبِّهُوهُ بِخَلْقِهِ وَ لَا تُجَوِّرُوهُ فِی حُکْمِهِ وَ لَا تَعْمَلُوا مَا یُرَادُ بِهِ وَجْهُهُ تُرِیدُونَ بِهِ وَجْهَ غَیْرِهِ.
امام عسکری (علیه السلام) یعنی خداوند را به مخلوقات او تشبیه نکنید و او را به ظالمانه حکم‌کردن محکوم ننمائید و در کارهای خود فقط متوجّه خداوند باشید و دیگری را در نظر نیاورید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۸۸ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- مَنْ شَغَلَتْهُ عِبَادَهًُْ اللَّهِ عَنْ مَسْأَلَتِهِ أَعْطَاهُ اللَّهُ أَفْضَلَ مَا یُعْطِی السَّائِلِینَ.
پیامبر ( هرکس عبادت خداوند، او را از خواسته‌ها و درخواست‌های دیگرش به خود مشغول کند، خداوند بهترین چیزی را که به درخواست‌کنندگان می‌دهد، به او عطا می‌کند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۸۸ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان/ الإمام العسکری، ص۳۲۷/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- وَ أَخَذْنَا مِیثَاقَهُمْ بِأَنْ یَعْمَلُوا بِوَالِدَیْهِمْ إِحْسَاناً مُکَافَاهًًْ عَنْ إِنْعَامِهِمَا عَلَیْهِمْ وَ إِحْسَانِهِمَا إِلَیْهِمْ وَ احْتِمَالِ الْمَکْرُوهِ الْغَلِیظِ لِتَرْفِیهِهِمَا وَ تَوْدِیعِهِمَا.
امام عسکری (علیه السلام) ما از آنها پیمان‌گرفتیم که به پدر و مادر خود نیکی کنند [تا شاید به این طریق] پاداش احسان آنها و روزی‌دادن به فرزند و برطرف‌کردن و دورکردن بلاها و مشکلات سخت از فرزند را به والدین بدهند؛ تا به این ترتیب آن دو را حفظ کرده و در رفاه آنها بکوشند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۸۸ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- رَوَی الْحَسَنُ بْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی وَلَّادٍ الْحَنَّاطِ قَال: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً مَا هَذَا الْإِحْسَانُ؟ فَقَالَ: الْإِحْسَانُ أَنْ تُحْسِنَ صُحْبَتَهُمَا وَ أَنْ لَا تُکَلِّفَهُمَا أَنْ یَسْأَلَاکَ شَیْئاً مِمَّا یَحْتَاجَانِ إِلَیْهِ وَ إِنْ کَانَا مُسْتَغْنِیَیْنِ أَ لَیْسَ یَقُولُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّون.
امام صادق (علیه السلام) [از أبی‌ولّاد حنّاط نقل شده است:] از امام صادق (علیه السلام) در مورد این کلام خداوند عزّوجلّ که می‌فرماید: وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً پرسیدم و گفتم: «این احسان چیست»؟ فرمود: «احسان به آنها، خوشرفتاری با آنهاست و اینکه آنان را به این سختی نیندازی که آنچه را بدان نیاز دارند از تو بخواهند؛ اگرچه ثروتمند باشند (یعنی پیش از تقاضای آنان، خواسته‌ی‌شان را برآورده‌سازی) آیا چنین نیست که خدای عزّوجلّ می‌فرماید: هرگز به [حقیقت] نیکوکاری نمی‌رسید مگر اینکه از آنچه دوست می‌دارید، [در راه خدا] انفاق کنید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۸۸ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۳۹/ من لایحضره الفقیه، ج۴، ص۴۰۷/ وسایل الشیعه، ج۲۱، ص۴۸۷/ مشکاهًْ الأنوار، ص۱۶۳
الباقر (علیه السلام)- إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَحَدُ الْوَالِدَیْنِ وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) الْآخَرُ.
امام باقر (علیه السلام) رسول‌خدا (یکی از والدین [برای مؤمنین] و علی (علیه السلام) آن دیگری است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۸۸ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
الزّهرا (سلام الله علیها)- قَالَتْ فَاطِمَهًُْ (علیه السلام) لِبَعْضِ النِّسَاءِ أَرْضِی أَبَوَیْ دِینِکَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیّاً (علیه السلام) بِسَخَطِ أَبَوَیْ نَسَبِکَ وَ لَا تُرْضِی أَبَوَیْ نَسَبِکَ بِسَخَطِ أَبَوَیْ دِینِکَ فَإِنَّ أَبَوَیْ نَسَبِکَ إِنْ سَخِطَا أَرْضَاهُمَا مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) بِثَوَابِ جُزْءٍ مِنْ أَلْفِ أَلْفِ جُزْءٍ مِنْ سَاعَهًٍْ مِنْ طَاعَاتِهِمَا وَ إِنَّ أَبَوَیْ دِینِکَ إِنْ سَخِطَا لَمْ یَقْدِرْ أَبَوَا نَسَبِکَ أَنْ یُرْضِیَاهُمَا لِأَنَّ ثَوَابَ طَاعَاتِ أَهْلِ الدُّنْیَا کُلِّهِمْ لَا تَفِی بِسَخَطِهِمَا.
زهرا (سلام الله علیها) حضرت فاطمه (سلام الله علیها) به یکی از زنان فرمود: «پدر و مادر دینی خود، محمّد (و علی (علیه السلام) را خشنودکن؛ گرچه با خشم پدر و مادر نَسَبیّت همراه باشد. مبادا پدر و مادر نَسَبی را با خشم پدر و مادر دینی، خشنود گردانی زیرا اگر پدر و مادر نَسَبیّت خشمگین شوند محمّد (و علی (علیه السلام)، به ثواب یک میلیونیم از یک ساعت اطاعت‌کردن تو از محمّد (و علی (علیه السلام)، پدر و مادرت را راضی می‌کنند و امّا اگر پدر و مادر دینی‌ات خشمگین شوند، پدر و مادر نسبیت نمی‌توانند آنها را خشنود کنند زیرا تمام ثواب اطاعت‌کردن اهل دنیا با خشم محمّد (و علی (علیه السلام) برابر نمی‌شود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۸۸ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۶۲
الصّادق (علیه السلام)- وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً قَالَ: الْوَالِدَانُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام).
امام صادق (علیه السلام) والدین، محمّد (و علی (علیه السلام) می‌باشند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۱۱/ المناقب، ج۳، ص۱۰۵/ روضهًْ الواعظین، ج۱، ص۱۰۵/ البرهان/ الصراط المستقیم، ج۱، ص۲۴۲
العسکری (علیه السلام)- أَفْضَلُ وَالِدَیْکُمْ وَ أَحَقُّهُمَا بِشُکْرِکُمْ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام).
امام عسکری (علیه السلام) برترین والدین شما و سزاوارترین ایشان به سپاسگزاری‌کردن، محمّد (و علی (علیه السلام) هستند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸/ الإمام العسکری، ص۳۲۹/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- قَالَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِب (علیه السلام) سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُولُ: أَنَا وَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّهًِْ وَ لَحَقُّنَا عَلَیْهِمْ أَعْظَمُ مِنْ حَقِّ وَالِدَیْهِمْ فَإِنَّا نُنْقِذُهُمْ إِنْ أَطَاعُونَا مِنَ النَّارِ إِلَی دَارِ الْقَرَارِ وَ نُلْحِقُهُمْ مِنَ الْعُبُودِیَّهًِْ بِخِیَارِ الْأَحْرَارِ.
امام عسکری (علیه السلام) شنیدم رسول‌خدا (می‌فرمود: «من و علیّ‌بن‌ابی‌طالب (علیه السلام)، پدران این امّت هستیم و حقّ ما بر ایشان، برتر از حقّ والدین آنها می‌باشد. به‌درستی‌که اگر از ما اطاعت کنند آنها را از [عذاب] آتش نجات می‌دهیم و به دار قرار (بهشت) راهنمایی می‌کنیم؛ ما ایشان را از عبودیّت [رها کرده و] به آزادگان برگزیده ملحق می‌سازیم».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّهًِْ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) یُقِیمَانِ أَوَدَهُمْ وَ یُنْقِذَانِهِمْ مِنَ الْعَذَابِ الدَّائِمِ إِنْ أَطَاعُوهُمَا وَ یُبِیحَانِهِمُ النَّعِیمَ الدَّائِمَ إِنْ وَافَقُوهُمَا.
امام عسکری (علیه السلام) دو پدر این امّت محمّد (و علی (علیه السلام) هستند که آنها را اگر مطیع محمّد (و علی (علیه السلام) باشند، از مشکلات و سختی‌ها بازمی‌دارند و از عذاب دائم رهائی می‌دهند و اگر همراه و موافق آن دو باشند به نعمت جاوید می‌رسند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
العسکری (علیه السلام)- مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّهًِْ فَطُوبَی لِمَنْ کَانَ بِحَقِّهِمَا عَارِفاً وَ لَهُمَا فِی کُلِّ أَحْوَالِهِ مُطِیعاً یَجْعَلُهُ اللَّهُ مِنْ أَفْضَلِ سُکَّانِ جِنَانِهِ وَ یُسْعِدُهُ بِکَرَامَاتِهِ وَ رِضْوَانِهِ.
امام عسکری (علیه السلام) محمّد (و علی (علیه السلام) دو پدر این امّت هستند. پس خوشا به‌حال کسی‌که حقّ آنها را بشناسد و در همه‌ی احوال از آنها اطاعت کند. خداوند او را در بهترین جاهای بهشت ساکن کرده و با بخششها و رضوان خود به نیک‌بختی می‌رساند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
العسکری (علیه السلام)- مَنْ عَرَفَ حَقَّ أَبَوَیْهِ الْأَفْضَلَیْنِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ أَطَاعَهُمَا حَقَّ الطَّاعَهًِْ قِیلَ لَهُ تَبَحْبَحْ فِی أَیِّ الْجِنَانِ شِئْتَ.
امام عسکری (علیه السلام) کسی‌که حقّ دو پدر گرانقدر خود یعنی محمّد (و علی (علیه السلام) را بشناسد و آنچنان که شایسته است از ایشان اطاعت کند به او گفته‌می‌شود: «در هرکدام از باغ‌های بهشت که می‌خواهی اقامت کن»!
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
السّجّاد (علیه السلام)- إِنْ کَانَ الْأَبَوَانِ إِنَّمَا عَظُمَ حَقُّهُمَا عَلَی أَوْلَادِهِمَا لِإِحْسَانِهِمَا إِلَیْهِمْ فَإِحْسَانُ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) إِلَی هَذِهِ الْأُمَّهًِْ أَجَلُّ وَ أَعْظَمُ فَهُمَا بِأَنْ یَکُونَا أَبَوَیْهِمْ أَحَقُّ.
امام سجاد (علیه السلام) اگر به‌واسطه‌ی نیکی و احسان پدر و مادر به فرزند، حقّ آنها [بر فرزند] زیاد است، احسان و نیکی محمّد (و علی (علیه السلام) به امّت بیشتر از آنهاست. آن دو شایسته‌ترند که دو پدر امّت باشند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
الهادی (علیه السلام)- مَنْ أَرَادَ أَنْ یَعْلَمَ کَیْفَ قَدْرُهُ عِنْدَ اللَّهِ فَلْیَنْظُرْ کَیْفَ قَدْرُ أَبَوَیْهِ الْأَفْضَلَیْنِ عِنْدَهُ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام).
امام هادی (علیه السلام) هرکس می‌خواهد بداند چقدر در نزد خدا مقام دارد، نظر کند که دو پدر شایسته‌ی خود محمّد (و علی (علیه السلام) در نزد او و در دیدگاه او چه جایگاهی دارند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۰ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
الصّادق (علیه السلام)- مَنْ رَعَی حَقَّ أَبَوَیْهِ الْأَفْضَلَیْنِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) لَمْ یَضُرَّهُ مَا ضَاعَ مِنْ حَقِّ أَبَوَیْ نَفْسِهِ وَ سَائِرِ عِبَادِ اللَّهِ فَإِنَّهُمَا یُرْضِیَانِهِمَا بِسَعْیِهِمَا.
امام صادق (علیه السلام) کسی‌که حقّ دو پدر بزرگوارخود، محمّد (و علی (علیه السلام) را به جای آورد، به‌خاطر حقوقی که از پدر و مادر [نسبی] خود و دیگر بندگان خدا [در این راه] ضایع کرده، ضرری نمی‌بیند؛ چراکه آن دو بزرگوار با سعی وکوششان آنها را راضی می‌کنند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
الکاظم (علیه السلام)- یُعَظَّمُ ثَوَابُ الصَّلَاهًِْ عَلَی قَدْرِ تَعْظِیمِ الْمُصَلِّی عَلَی أَبَوَیْهِ الْأَفْضَلَیْنِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام).
امام کاظم (علیه السلام) ثواب نماز همان میزان بیشتر می‌شود که نمازگزار نسبت به دو پدر گرامی‌تر خود محمّد (و علی (علیه السلام) احترام گزارد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
الرّضا (علیه السلام)- قَالَ عَلِیُّ بْنُ مُوسَی الرِّضَا (علیه السلام): أَ مَا یَکْرَهُ أَحَدُکُمْ أَنْ یُنْفَی عَنْ أَبِیهِ وَ أُمِّهِ الَّذَیْنِ وَلَدَاهُ؟ قَالُوا: بَلَی! قَالَ: فَلْیَجْتَهِدْ أَنْ لَا یُنْفَی عَنْ أَبِیهِ وَ أُمِّهِ اللَّذَیْنِ هُمَا أَبَوَاهُ أَفْضَلَ مِنْ أَبَوَیْ نَفْسِهِ.
امام رضا (علیه السلام) آیا احدی از شما کراهت ندارد از اینکه از پدر و مادری که او را به دنیا آورده‌اند نفی و دور شود؟ [یعنی نسبت فرزندی او از والدینش انکارشود] گفتند: «بله!» گفت: «پس او به همین ترتیب باید تلاش کند تا از پدر و مادری که آن دو برتر از پدر و مادر خودش هستند دور نشود».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
الهادی (علیه السلام)- قَالَ رَجُلٌ بِحَضْرَتِهِ إِنِّی لَأُحِبُّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیّاً (علیه السلام) حَتَّی لَوْ قُطِّعْتُ إِرْباً إِرْباً أَوْ قُرِضْتُ لَمْ أَزَلْ عَنْهُ. قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ (علیه السلام): لَا جَرَمَ أَنَّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیّاً (علیه السلام) یُعْطِیَانِکَ مِنْ أَنْفُسِهِمَا مَا تُعْطِیهِمَا أَنْتَ مِنْ نَفْسِکَ إِنَّهُمَا لَیَسْتَدْعِیَانِ لَکَ فِی یَوْمِ فَصْلِ الْقَضَاءِ مَا لَا یَفِی مَا بَذَلْتَهُ لَهُمَا بِجُزْءٍ مِنْ مِائَهًِْ أَلْفِ أَلْفِ جُزْءٍ مِنْ ذَلِکَ.
امام هادی (علیه السلام) مردی در حضور حضرت (علیه السلام) گفت: «من محمّد (و علی (علیه السلام) را دوست‌دارم؛ حتّی اگر بدنم تکّه‌تکّه یا قطعه‌قطعه گردد از [محبّت] آنها دست نمی‌کشم». امام هادی (علیه السلام) فرمود: «بدون شک محمّد (و علی (علیه السلام) هر آنچه تو از وجودت به آنها عطا کردی، آنها از وجودشان به تو می‌بخشند. یقیناً در روز قیامت که روز حکم‌کردن نهایی درباره‌ی چیزهاست، ایشان برای تو به ازای هر قسمتی که تو به آنها بخشیده‌بودی هزارهزار جزء به تو عطا می‌کنند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
الهادی (علیه السلام)- مَنْ لَمْ یَکُنْ وَالِدَا دِینِهِ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) أَکْرَمَ عَلَیْهِ مِنْ وَالِدَیْ نَسَبِهِ فَلَیْسَ مِنَ اللَّهِ فِی حِلٍّ وَ لَا حَرَامٍ وَ لَا قَلِیلٍ وَ لَا کَثِیرٍ.
امام هادی (علیه السلام) آن‌کس که پدر و مادر دینی او گرامی‌تر از پدر و مادر نَسَبیش نباشند از دین خدا بهره‌ای نبرده است؛ نه حلال و حرام؛ نه کم و زیاد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸
الحسن (علیه السلام)- مَنْ آثَرَ طَاعَهًَْ أَبَوَیْ دِینِهِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) عَلَی طَاعَهًِْ أَبَوَیْ نَسَبِهِ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: لَأُوثِرَنَّکَ کَمَا آثَرْتَنِی وَ لَأُشَرِّفَنَّکَ بِحَضْرَهًِْ أَبَوَیْ دِینِکَ کَمَا شَرَّفْتَ نَفْسَکَ بِإِیثَارِ حُبِّهِمَا عَلَی حُبِّ أَبَوَیْ نَفْسِکَ.
امام حسن (علیه السلام) هرکس اطاعت از پدر و مادر دینی خود را بر اطاعت از پدر و مادر نَسَبی خود مقدّم بدارد، خدا به او می‌گوید: «همچنان که تو مرا مقدّم کردی من نیز تو را مقدّم می‌کنم و به تو نزد پدر و مادر دینی‌ات، شرافت و شخصیّت می‌دهم چنانکه برای آنها در مقابل پدر و مادر نَسَبیت، ارزش قائل شدی».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۳۶، ص۸/ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۶۱/ الإمام العسکری، ص۳۳۳/ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۹۰/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- قَالَ مُوسَی‌بْنُ‌عِمْرَانَ (علیه السلام): یَا رَبِّ أَوْصِنِی. قَالَ: أُوصِیکَ بِی. فَقَالَ: یَا رَبِّ! أَوْصِنِی. قَالَ: أُوصِیکَ بِی ثَلَاثاً. فَقَالَ: یَا رَبِ! أَوْصِنِی. قَالَ: أُوصِیکَ بِأُمِّکَ. قَالَ: یَا رَبِّ! أَوْصِنِی. قَالَ: أُوصِیکَ بِأُمِّکَ. قَالَ: أَوْصِنِی. قَالَ: أُوصِیکَ بِأَبِیکَ. قَالَ: فَکَانَ یُقَالُ لِأَجْلِ ذَلِکَ إِنَّ لِلْأُمِّ ثلثا {ثُلُثَیِ} الْبِرِّ وَ لِلْأَبِ الثُّلُثَ.
امام باقر (علیه السلام) موسی (علیه السلام) گفت: «پروردگارا! به من سفارشی کن». [خدا] فرمود: «تو را به خودم سفارش می‌کنم». بار دیگر موسی (علیه السلام) درخواست‌کرد. [خدا] فرمود: «تو را به خودم سفارش می‌کنم». و این سؤال و جواب سه بار تکرار شد، سپس موسی (علیه السلام) گفت: «به من سفارش کن». [خدا] فرمود: «تو را به مادرت سفارش می‌کنم». در مرتبه‌ی چهارم خدا فرمود: «تو را به مادرت سفارش می‌کنم». و در بار دیگر فرمود: «تو را به پدرت سفارش می‌کنم». امام (علیه السلام) فرمود: «این سؤال و جواب ادامه‌داشت تا بیان دارد که مادر، دو سوّم، حقّ احسان دارد و پدر، یک سوّم».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۲ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۶۷
الحسن (علیه السلام)- عَلَیْکَ بِالْإِحْسَانِ إِلَی قَرَابَاتِ أَبَوَیْ دِینِکَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ إِنْ أَضَعْتَ قَرَابَاتِ أَبَوَیْ نَسَبِکَ وَ إِیَّاکَ وَ إِضَاعَهًَْ قَرَابَاتِ أَبَوَیْ دِینِکَ بِتَلَافِی قَرَابَاتِ أَبَوَیْ نَسَبِکَ فَإِنَّ شُکْرَ هَؤُلَاءِ إِلَی أَبَوَیْ دِینِکَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) أَثْمَرُ لَکَ مِنْ شُکْرِ هَؤُلَاءِ إِلَی أَبَوَیْ نَسَبِکَ إِنَّ قَرَابَاتِ أَبَوَیْ دِینِکَ إِذَا شَکَرُوکَ عِنْدَهُمَا بِأَقَلِّ قَلِیلِ نَظَرِهِمَا لَکَ یَحُطُّ ذُنُوبُکَ وَ لَوْ کَانَتْ مِلْءَ مَا بَیْنَ الثَّرَی إِلَی الْعَرْشِ وَ إِنَّ قَرَابَاتِ أَبَوَیْ نَسَبِکَ إِنْ شَکَرُوکَ عِنْدَهُمَا وَ قَدْ ضَیَّعْتَ قَرَابَاتِ أَبَوَیْ دِینِکَ لَمْ یُغْنِیَا عَنْکَ فَتِیلا.
امام حسن (علیه السلام) نیکی به خویشاوندان دو پدر دینی‌ات محمّد (و علی (علیه السلام) بر تو لازم‌است؛ اگرچه حقّ خویشاوندان پدر و مادرت (نَسَبی) را [به این خاطر] ضایع کرده‌باشی. مبادا رعایت حقّ خویشاوندان پیامبر (را به تلافی خویشاوندان نَسَبی خود واگذاری [و ضایع کنی]؛ زیرا سپاس خویشاوندان پدران دینی‌ات [محمّد (و علی (علیه السلام)] برای تو نسبت به سپاس خویشاوندان پدر و مادر نَسَبی‌ات سودمندتر است؛ اگر پدر و مادر دینی‌ات [از تو راضی باشند و] از تو تشکّر کنند، با کمترین عنایت آنان به تو، همه‌ی گناهانت می‌ریزد؛ هرچند به اندازه‌ی فاصله‌ی زمین تا عرش خدا باشد ولی با از دست‌دادن [رضایت] پدر و مادر دینی‌ات، [رضایت و] تشکّر پدر و مادر نسبی‌ات [حتّی به اندازه‌ی نخی] هیچ سودی برایت ندارد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۴ بحارالأنوار، ج۲۳، ص۲۶۲
السّجّاد (علیه السلام)- حَقُ قَرَابَاتِ أَبَوَیْ دِینِنَا مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) أَحَقُّ مِنْ قَرَابَاتِ نَسَبِنَا إِنَّ أَبَوَیْ دِینِنَا یُرْضِیَانِ عَنَّا أَبَوَیْ نَسَبِنَا وَ أَبَوَیْ نَسَبِنَا لَا یَقْدِرَانِ أَنْ یُرْضِیَا عَنَّا أَبَوَیْ دِینِنَا مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیّاً (علیه السلام) وَ قَالَ مُحَمَّدُ‌بْنُ‌عَلِیٍّ (علیه السلام): مَنْ کَانَ أَبَوْا دِینِهِ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) وَ قَرَابَاتُهُمَا آثَرَ لَدَیْهِ وَ أَکْرَمَ {عَلَیْهِ} مِنْ أَبَوَیْ نَسَبِهِ وَ قَرَابَاتِهِمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَضَّلْتَ الْأَفْضَلَ وَ آثَرْتَ الْأَوْلَی بِالْإِیثَارِ لَأَجْعَلَنَّکَ بِدَارِ قَرَارِی وَ مُنَادَمَهًُْ أَوْلِیَائِی أَوْلَی.
امام سجاد (علیه السلام) حقّ خویشاوندان دو پدر دینی ما محمّد (و علی (علیه السلام) و دوستان آن دو، بیشتر از حقّ خویشان پدر و مادر نسبی است؛ زیرا پدران دینی می‌توانند پدر و مادر نسبی ما را راضی کنند؛ امّا پدر و مادر نسبی نمی‌توانند پدران دینی (محمّد (و علی (علیه السلام)) را از ما خشنود نمایند. حضرت محمّدبن‌علی (علیه السلام) فرمود: «کسی‌که پدران دینی خود (محمّد (و علی (علیه السلام)) و خویشاوندانش را بر پدر و مادر نسبی و خویشاوندان آنها مقدّم بدارد، خداوند به او می‌فرماید: «آن‌کس که مقدّم و برتر بود را برتری دادی؛ من نیز تو را برتری می‌دهم؛ آن‌کس که شایسته‌ی برتری بود را مقدّم داشتی، پس من تو را ساکن بهشت جاوید و همنشین با دوستان خود می‌کنم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۴ مستدرک الوسایل الشیعه ، ج۱۲، ص۳۷۹
الجواد (علیه السلام)- مَنِ اخْتَارَ قَرَابَاتِ أَبَوَیْ دِینِهِ: مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) عَلَی قَرَابَاتِ أَبَوَیْ نَسَبِهِ اخْتَارَهُ اللَّهُ تَعَالَی عَلَی رُءُوسِ الْأَشْهَادِ یَوْمَ التَّنَادِ وَ شَهَرَهُ بِخِلَعِ کَرَامَاتِهِ، وَ شَرَّفَهُ بِهَا عَلَی الْعِبَادِ إِلَّا مَنْ سَاوَاهُ فِی فَضَائِلِهِ أَوْ فَضْلِه.
امام جواد (علیه السلام) کسانی‌که خویشان و نزدیکان دو پدر دینی خود محمّد (و علی (علیه السلام) را بر خویشان پدران نسبیشان ترجیح بدهند، خداوند بلندمرتبه، ایشان را در روزی که همه یکدیگر را برای کمک می‌خوانند، سرور گواهان قرار می‌دهد و او را به جهت بزرگواری‌اش مشهورکرده و به همان سبب بر همه‌ی بندگان – به جز بندگانی که در این فضیلت یا فضائل دیگر با او برابرند برتری می‌دهد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۴ الإمام العسکری، ص۳۳۶
العسکری (علیه السلام)- قَرَابَاتِ الْوَالِدَیْنِ بِأَنْ یُحْسِنُوا إِلَیْهِمْ لِکَرَامَهًِْ الْوَالِدَیْنِ.
امام عسکری (علیه السلام) با خویشان پدر و مادر نیز نیکی شود؛ که به این طریق پدر و مادر خود را گرامی داشته‌اند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۴ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان
الحسن (علیه السلام)- وَ أَمَّا قَوْلُهُ تَعَالَی وَ ذِی الْقُرْبی فَهُمْ مِنْ قَرَابَاتِکَ مِنْ أَبِیکَ وَ أُمِّکَ قِیلَ لَکَ اعْرِفْ حَقَّهُمْ کَمَا أُخِذَ الْعَهْدُ بِهِ مِنْ بَنِی‌إِسْرَائِیلَ وَ أَمَّا قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ وَ ذِی الْقُرْبی فَهُمْ مِنْ قَرَابَاتِکَ مِنْ أَبِیکَ وَ أُمِّکَ قِیلَ لَکَ اعْرِفْ حَقَّهُمْ کَمَا أَخَذَ بِهِ الْعَهْدَ عَلَی بَنِی‌إِسْرَائِیلَ وَ أَخَذَ عَلَیْکُمْ مَعَاشِرَ أُمَّهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) بِمَعْرِفَهًِْ حَقِّ قَرَابَاتِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) الَّذِینَ هُمُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) بَعْدَهُ وَ مَنْ یَلِیهِمْ بَعْدُ مِنْ خِیَارِ أَهْلِ دِینِهِمْ.
امام حسن (علیه السلام)- منظور از وَ ذِی الْقُرْبی خویشان پدر و مادری تو می‌باشند. به تو گفته شده است که حقّشان را بشناس؛ چنانکه از بنی‌اسرائیل بدان پیمان گرفته‌شده است. و از شما امّت محمّد (نیز نسبت به معرفت خویشاوندان محمّد (که آنها ائمّه و پیشوایان بعد از او هستند و جانشینان ایشان از برجستگان دینی تعهّد گرفته‌شده است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۴ مستدرک الوسایل، ج۱۵، ص۲۴۶/ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۳۷۷/ البرهان
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- مَنْ رَعَی حَقَّ قَرَابَاتِ أَبَوَیْهِ أُعْطِیَ فِی الْجَنَّهًِْ أَلْفَ أَلْفِ دَرَجَهًٍْ بُعْدُ مَا بَیْنَ کُلِّ دَرَجَتَیْنِ حُضْرُ الْفَرَسِ الْمُضَمَّرِ مِائَهًَْ سَنَهًٍْ إِحْدَی الدَّرَجَاتِ مِنْ فِضَّهًٍْ وَ الْأُخْرَی مِنْ ذَهَبٍ وَ أُخْرَی مِنْ لُؤْلُؤٍ وَ أُخْرَی مِنْ زُمُرُّدٍ وَ أُخْرَی مِنْ زَبَرْجَدٍ وَ أُخْرَی مِنْ مِسْکٍ وَ أُخْرَی مِنْ عَنْبَرٍ وَ أُخْرَی مِنْ کَافُورٍ فَتِلْکَ الدَّرَجَاتُ مِنْ هَذِهِ الْأَصْنَافِ وَ مَنْ رَعَی حَقَّ قُرْبَی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (صلی الله علیه و آله) أُوتِیَ مِنْ فَضَائِلِ الدَّرَجَاتِ وَ زِیَادَهًِْ الْمَثُوبَاتِ عَلَی قَدْرِ زِیَادَهًِْ فَضْلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (صلی الله علیه و آله) عَلَی أَبَوَیْهِ نِسْبَهًًْ.
پیامبر ( هرکه حقّ خویشان پدر و مادرش را رعایت کند، در بهشت هزارهزار درجه به او بدهند که فاصله‌ی هر دو درجه به اندازه‌ی مسافتی است که اسب تندرو در صد سال بدود. که یک درجه‌ی آن از نقره باشد؛ دیگری از طلا؛ دیگری از لؤلؤ؛ دیگری از زمرّد؛ دیگری از زبرجد؛ دیگری از مشک؛ دیگری از عنبر و دیگری از کافور و آن درجه‌ها از این صنف هستند. هرکه حقّ خویشان محمّد (و علی (علیه السلام) را رعایت کند، به او درجات بالا و ثواب‌های بیشتر به اندازه‌ی فزونی محمّد (و علی (علیه السلام) بر پدر و مادر نَسَبی او می‌دهند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۶ مستدرک الوسایل، ج۱۵، ص۲۴۶/ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۳۷۷/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- قَدْ عَظَّمَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ أَمْرَ الْغِیبَهًِْ وَ سُوءِ الظَّنِّ بِإِخْوَانِکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ فَکَیْفَ بِالْجُرْأَهًِْ عَلَی إِطْلَاقِ قَوْلٍ وَ اعْتِقَادِ زُورٍ وَ بُهْتَانٍ فِی أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَالَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِکُمْ وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِکُمْ ما لَیْسَ لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ تَحْسَبُونَهُ هَیِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اللهِ عَظِیمٌ وَ مَا دُمْتَ تَجِدُ إِلَی تَحْسِینِ الْقَوْلِ وَ الْفِعْلِ فِی غَیْبَتِکَ وَ حَضْرَتِکَ سَبِیلًا فَلَا تَتَّخِذْ غَیْرَهُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنا.
امام صادق (علیه السلام) خداوند غیبت و بدگمانی تو به برادران مؤمنت را [گناهی] بزرگ می‌داند. پس با چه جرأتی به سخن‌گفتن و نظر باطل‌دادن و تهمت‌زدن در میان یاران رسول‌خدا (می‌پردازید؟! خداوند عزّوجلّ می‌فرماید: به‌خاطر بیاورید زمانی را که این شایعه را از زبان یکدیگر می‌گرفتید و با دهان خود سخنی می‌گفتید که به آن یقین نداشتید و آن را کوچک می‌پنداشتید؛ در حالی که نزد خدا بزرگ است و مادامی‌که راهی برای نیکو سخن‌گفتن و کار نیک‌کردن در حضور و غیابت می‌یابی پس غیر از آن مکن چرا که خداوند می‌فرماید: و به مردم نیک بگویید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۶ مصباح الشریعهًْ، ص۶۷
العسکری (علیه السلام)- وَ أَنْ یُحْسِنُوا إِلَی الْیَتَامَی الَّذِینَ فَقَدُوا آبَاءَهُمُ الْکَافِلِینَ لَهُمْ أُمُورَهُمْ السَّائِقِینَ لَهُمْ غِذَاءَهُمْ وَ قُوتَهُمُ الْمُصْلِحِینَ لَهُمْ مَعَاشَهُمْ.
امام عسکری (علیه السلام) به یتیمانی که پدرشان را از دست‌داده‌اند نیکی کنند، پدرانی که کفالت آنها را برعهده دارند، غذا و قوت آنها را تأمین می‌کنند و اوضاع و احوالشان را سامان دهند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۶ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- أَشَدُّ مِنْ یُتْمِ هَذَا الْیَتِیمِ، یَتِیمٌ {یَنْقَطِعُ} عَنْ إِمَامِهِ لَا یَقْدِرُ عَلَی الْوُصُولِ إِلَیْهِ، وَ لَا یَدْرِی کَیْفَ حُکْمُهُ فِیمَا یُبْتَلَی بِهِ مِنْ شَرَائِعِ دِینِهِ أَلَا فَمَنْ کَانَ مِنْ شِیعَتِنَا عَالِماً بِعُلُومِنَا، وَ هَذَا الْجَاهِلُ بِشَرِیعَتِنَا الْمُنْقَطِعُ عَنْ مُشَاهَدَتِنَا یَتِیمٌ فِی حِجْرِهِ، أَلَا فَمَنْ هَدَاهُ وَ أَرْشَدَهُ وَ عَلَّمَهُ شَرِیعَتَنَا کَانَ مَعَنَا فِی الرَّفِیقِ الْأَعْلَی.
امام عسکری (علیه السلام) و یتیم‌تر از این یتیم، کسی است که از امامش دور افتاده‌باشد و به وی دسترسی نداشته‌باشد و آنجا که با احکام دینش روبروست، از حکم وی آگاه نباشد. بدانید جایی که یکی از شیعیان، به علوم ما واقف باشند و فرد دیگری که از شریعت ما بی‌خبر و از دیدار ما به دور است، پیش او باشد [و به او دسترسی داشته‌باشد] در حکم یتیمی است که در پناه آن دانا به سر می‌برد؛ بدانید هرکس آن بی‌خبر را رهنمون شده و او را آگاه سازد و شریعت ما را به او بیاموزد، در جایگاه بلند بهشت همراه ما خواهدبود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۶ الإمام العسکری، ص۳۳۹/ البرهان
الهادی (علیه السلام)- إِنَّ مَنْ تَکَفَّلَ بِأَیْتَامِ آلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) الْمُنْقَطِعِینَ عَنْ إِمَامِهِمْ، الْمُتَحَیِّرِینَ فِی جَهْلِهِمْ، الْأُسَرَاءِ فِی أَیْدِی شَیَاطِینِهِمْ، وَ فِی أَیْدِی النَّوَاصِبِ مِنْ أَعْدَائِنَا، فَاسْتَنْقَذَهُمْ مِنْهُمْ، وَ أَخْرَجَهُمْ مِنْ حَیْرَتِهِمْ، وَ قَهَرَ الشَّیَاطِینَ بِرَدِّ وَسَاوِسِهِمْ وَ قَهَرَ النَّاصِبِینَ بِحُجَجِ رَبِّهِمْ، وَ دَلِیلِ أَئِمَّتِهِمْ، لَیُفَضَّلُونَ عِنْدَ اللَّهِ تَعَالَی عَلَی الْعَابِدِ بِأَفْضَلِ الْمَوَاقِعِ بِأَکْثَرَ مِنْ فَضْلِ السَّمَاءِ عَلَی الْأَرْضِ، وَ الْعَرْشِ وَ الْکُرْسِیِّ وَ الْحُجُبِ وَ فَضْلُهُمْ عَلَی هَذَا الْعَابِدِ کَفَضْلِ الْقَمَرِ لَیْلَهًَْ الْبَدْرِ عَلَی أَخْفَی کَوْکَبٍ فِی السَّمَاءِ.
امام هادی (علیه السلام) کسی‌که سرپرستی یتیمان آل محمّد (را که از امام خود دور افتاده، در نادانی خویش سرگردان مانده و در دستان شیاطین و دشمنان اهل‌بیت (علیهم السلام) گرفتار آمده‌اند، به‌عهده گیرد و آنها را از چنگال دشمنان رهایی بخشد و از حیرت و جهالت خارج سازد و وسوسه‌های شیاطین را از آنها دور کند و با دلایل پروردگارشان و برهان‌های امامشان، دشمنان اهل‌بیت (علیهم السلام) را مقهور سازد تا عهد خدا و بندگانش را به بهترین شکل حفظ نماید، در نزد خداوند، بر عابدی که در بهترین مواقع به عبادت پرداخته، برتری دارد؛ بیشتر از آنچه آسمان بر زمین و عرش و کرسی و حجاب‌های آسمان، برتری دارد؛ برتری او بر چنین عابدی، مانند برتری ماه شب چهارده، بر کوچک‌ترین ستاره‌ی آسمان است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۶ بحرالعرفان
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- حَثَّ اللَّهُ عَلَی بِرِّ الْیَتَامَی لِانْقِطَاعِهِمْ عَنْ آبَائِهِمْ فَمَنْ صَانَهُمْ صَانَهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَکْرَمَهُمْ أَکْرَمَهُ اللَّهُ وَ مَنْ مَسَحَ یَدَهُ بِرَأْسِ یَتِیمٍ رِفْقاً بِهِ جَعَلَ اللَّهُ لَهُ فِی الْجَنَّهًِْ بِکُلِّ شَعْرَهًٍْ مَرَّتْ تَحْتَ یَدِهِ قَصْراً أَوْسَعَ مِنَ الدُّنْیَا بِمَا فِیهَا وَ فِیهَا مَا تَشْتَهِی الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْیُنُ وَ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ.
پیامبر ( خداوند بر نیکی به یتیمان تشویق کرده زیرا آنها از داشتن پدر محروم گشته‌اند. پس هرکس که از آنها نگهداری کند، خداوند او را حفظ‌می‌کند و هرکه ایشان را بزرگ بدارد، خداوند او را بزرگ می‌دارد و کسی‌که دستش را از روی مهربانی بر سر یتیم بکشد، خداوند در بهشت به ازای هر موی آن یتیم که از زیردست او گذشته قصری وسیع‌تر از دنیا را با آنچه در آن است به او می‌بخشد؛ که در آنجا تمام خواسته‌های نفس و هرچه مایه‌ی لذّت دیدگان است فراهم می‌باشد و او در آنجا برای همیشه ماندگار خواهد ماند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۸ الإمام العسکری، ص۳۳۸/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- مَعَاشِرَ الشِّیعَهًِْ کُونُوا لَنَا زَیْناً وَ لَا تَکُونُوا عَلَیْنَا شَیْناً قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ احْفَظُوا أَلْسِنَتَکُمْ وَ کُفُّوهَا عَنِ الْفُضُولِ وَ قَبِیحِ الْقَوْلِ.
امام صادق (علیه السلام) ای شیعیان! شما باید زینت ما باشید؛ مبادا رفتار شما چهره‌ی [زیبای] ما را زشت نشان دهد. به مردم نیک بگویید و زبان خود را حفظ کرده و از سخنان زیادی و زشت خودداری نمایید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۸ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۳۱۰
الحسن (علیه السلام)- وَ الْمَساکِینِ فَهُوَ مَنْ سَکَّنَ الضُّرُّ وَ الْفَقْرُ حَرَکَتَهُ. أَلَا فَمَنْ وَاسَاهُمْ بِحَوَاشِی مَالِهِ، وَسَّعَ اللَّهُ عَلَیْهِ جِنَانَهُ، وَ أَنَالَهُ غُفْرَانَهُ وَ رِضْوَانَه.
امام حسن (علیه السلام) الْمَسَاکِینِ کسانی هستند که فقر و زیان، آنها را از حرکت و تکاپو نگه‌داشته و ساکن‌کرده است. بدانید هرکه با گوشه‌ای از مال خود از ایشان دلجویی کند، خداوند با بهشت خود بر او سخاوت می‌ورزد و آمرزش و خشنودی خود را بهره او می‌سازد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۸ الإمام العسکری، ص۳۴۵/ البرهان/ بحارالأنوار، ج۶۶، ص۳۴۴
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- مَنْ قَوَّی مِسْکِیناً فِی دِینِهِ ضَعِیفاً فِی مَعْرِفَتِهِ عَلَی نَاصِبٍ مُخَالِفٍ فَأَفْحَمَهُ لَقَّنَهُ اللَّهُ تَعَالَی یَوْمَ یُدْلَی فِی قَبْرِهِ أَنْ یَقُولَ اللَّهُ رَبِّی وَ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) نَبِیِّی وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) وَلِیِّی وَ الْکَعْبَهًُْ قِبْلَتِی وَ الْقُرْآنُ بَهْجَتِی وَ عُدَّتِی وَ الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَانِی فَیَقُولُ اللَّهُ أَدْلَیْتَ بِالْحُجَّهًِْ فَوَجَبَتْ لَکَ أَعَالِی دَرَجَاتِ الْجَنَّهًِْ فَعِنْدَ ذَلِکَ یَتَحَوَّلُ عَلَیْهِ قَبْرُهُ أَنْزَهَ رِیَاضِ الْجَنَّهًْ.
امام علی (علیه السلام) هرکس نیازمندی را در دین و ناتوانی را در دانش نیرومند سازد تا بتواند در برابر دشمنان ستیزه‌جو، با دلیل و برهان مقاومت کند، [آن عالم] در آن روز که در قبر سرازیر می‌شود، خداوند به او الهام می‌کند تا بگوید: «الله پروردگار من است و محمّد (پیامبر من و علی (علیه السلام) ولیّ من و کعبه، قبله‌ی من و قرآن، شادمانی و ساز و برگ و سرمایه‌ی من است و مؤمنین برادران من هستند». سپس خداوند می‌فرماید: «حجّتی آوردی که والاترین درجات بهشت را برایت واجب ساخت». در این هنگام قبر او به دلگشاترین باغ‌های بهشت تبدیل می‌شود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۸ البرهان/ الإحتجاج، ج۱، ص۱۸
العسکری (علیه السلام)- إِنَّ مِنْ مُحِبِّی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ آلِ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) مَسَاکِینَ مُوَاسَاتُهُمْ أَفْضَلُ مِنْ مساواهًْ {مُوَاسَاهًِْ} مَسَاکِینِ الْفُقَرَاءِ وَ هُمُ الَّذِینَ سَکَنَتْ جَوَارِحُهُمْ وَ ضَعُفَتْ قُوَاهُمْ عَنْ مُقَابَلَهًِْ أَعْدَاءِ اللَّهِ الَّذِینَ یُعَیِّرُونَهُمْ بِدِینِهِمْ وَ یُسَفِّهُونَ أَحْلَامَهُمْ أَلَا فَمَنْ قَوَّاهُمْ بِفِقْهِهِ وَ عِلْمِهِ حَتَّی أَزَالَ مَسْکَنَتَهُمْ ثُمَّ سَلَّطَهُمْ عَلَی الْأَعْدَاءِ الظَّاهِرِینَ النَّوَاصِبِ وَ عَلَی الْأَعْدَاءِ الْبَاطِنِینَ إِبْلِیسَ وَ مَرَدَتِهِ حَتَّی یَهْزِمُوهُمْ عَنْ دِینِ اللَّهِ وَ یَذُودُوهُمْ عَنْ أَوْلِیَاءِ آلِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) حَوَّلَ اللَّهُ تَعَالَی تِلْکَ الْمَسْکَنَهًَْ إِلَی شَیَاطِینِهِمْ فَأَعْجَزَهُمْ عَنْ إِضْلَالِهِمْ قَضَی اللَّهُ تَعَالَی بِذَلِکَ قَضَاءَ حَقٍّ عَلَی لِسَانِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله).
امام عسکری (علیه السلام) جمعی از دوستداران آل محمّد ([از نظر علمی] مسکین و فقیرند. یاری و مساعدت‌نمودن به این فقرا افضل و برتر از کمک‌کردن به فقرای معمولی بی‌مال و ثروت است. اینان کسانی هستند که در مقابل دشمنان خدا توان حرکت ندارند و برای مقابله با آنها قوایشان کم اثر است؛ مورد ملامت مخالفان ما قرار می‌گیرند و خواسته‌های نابخردانه‌شان (دشمن) را بر ما (اهل‌بیت (علیهم السلام) تحمیل می‌کنند و هرکه از این جماعت دستگیری نموده و آنها را با سلاح علم و برهان در برابر دشمن نیرو بخشد و فقر و عجز آنان را برطرف نموده و بر دشمن ظاهری دشمنان دین خدا و دشمن باطنی ابلیس و یاران سرکشش چیره گرداند، خداوند متعال نیز این عجز و ناتوانی را بر مخالفین و دشمنان آن فرد مستولی می‌فرماید و آنها را از گمراه‌کردن او عاجز می‌کند و این طبق فرمایش پیامبر (یک حقیقت و امر حتمی است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۴۹۸ بحارالأنوار، ج۲، ص۷/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- مَنْ کَانَ مِنْ شِیعَتِنَا عَالِماً بِشَرِیعَتِنَا فَأَخْرَجَ ضُعَفَاءَ شِیعَتِنَا مِنْ ظُلْمَهًِْ جَهْلِهِمْ إِلَی نُورِ الْعِلْمِ الَّذِی حَبَوْنَاهُ بِهِ جَاءَ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ عَلَی رَأْسِهِ تَاجٌ مِنْ نُورٍ یُضِیءُ لِجَمِیعِ أَهْلِ الْعَرَصَاتِ وَ حُلَّهًٌْ لَا تَقُومُ لِأَقَلِّ سِلْکٍ مِنْهَا الدُّنْیَا بِحَذَافِیرِهَا ثُمَّ یُنَادِی مُنَادٍ یَا عِبَادَ اللَّهِ هَذَا عَالِمٌ مِنْ تَلَامِذَهًِْ بَعْضِ عُلَمَاءِ آلِ مُحَمَّدٍ (علیهم السلام) أَلَا فَمَنْ أَخْرَجَهُ فِی الدُّنْیَا مِنْ حَیْرَهًِْ جَهْلِهِ فَلْیَتَشَبَّثْ بِنُورِهِ لِیُخْرِجَهُ مِنْ حَیْرَهًِْ ظُلْمَهًِْ هَذِهِ الْعَرَصَاتِ إِلَی نُزْهَهًِْ الْجِنَانِ فَیُخْرِجُ کُلَّ مَنْ کَانَ عَلَّمَهُ فِی الدُّنْیَا خَیْراً أَوْ فَتَحَ عَنْ قَلْبِهِ مِنَ الْجَهْلِ قُفْلًا أَوْ أَوْضَحَ لَهُ عَنْ شُبْهَهًْ.
امام عسکری (علیه السلام) هرکه پیرو و شیعه‌ی ما و عالم به دستورات ما باشد و پیروان ضعیف و ناتوان ما را از تاریکی جهل و نادانی به نور علم و دانشی که به او عطا نموده‌ایم خارج سازد، روز قیامت تاجی از نور بر سر خواهد داشت و تمامی اهل آن ساحت را روشن می‌سازد. و نیز جامه‌ای خواهدداشت که تمام دنیا با ذرّه‌ای از رشته و نخ آن برابری نمی‌کند. سپس نداکننده‌ای فریاد برمی‌آورد: «ای بندگان خدا! این فرد دانشمند، یکی از شاگردان آل محمّد (است». بدانید افرادی که در آن سرا با توسّل به نور دانش او از حیرت جهل و نادانی بیرون رفته‌اند در این سرا نیز به کمک نور او از تمام مراحل دشوار قیامت خارج شده و به تفرّجگاه‌های بهشت رهنمون می‌شوند. پس هرکه در دنیا خیری به او آموخته، و قفل جهل و نادانی از قلبش گشوده یا شبهه‌ای را برایش روشن و آشکار ساخته، همه و همه، از آن مراحل دشوار قیامت خارج می‌شوند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۰ البرهان/ الإحتجاج، ج۱، ص۱۶
العسکری (علیه السلام)- قُولُوا لِلنَّاسِ الَّذِینَ لَا مَئُونَهًَْ لَکُمْ عَلَیْهِمْ حُسْناً عَامِلُوهُمْ بِخُلُقٍ جَمِیلٍ.
امام عسکری (علیه السلام) با کسانی که بار آنها به دوش شما سنگینی نمی‌کند، [و به شما ضرری نمی‌رسانند] به نیکی رفتار کنید و با اخلاق خوب و حسن رفتار، با آنها گفتگو نمایید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۰ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبِی‌عَلِیٍّ قَال کُنَّا عِنْدَ أَبِی‌عَبْدِ‌اللَّهِ (علیه السلام) فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ ... جُعِلْتُ فِدَاکَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَی وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً هُوَ لِلنَّاسِ جَمِیعاً؟ فَضَحِکَ وَ قَالَ: لَا! عَنَی قُولُوا محمد رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ عَلَی أَهْلِ بَیْتِه.
امام صادق (علیه السلام) از أبوعلی نقل شده است که گفت: «ما نزد امام صادق (علیه السلام) بودیم. مردی نزد ایشان آمد و گفت ... «فدایت شوم! آیا این سخن پروردگار قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً شامل همه‌ی مردم می‌باشد»؟ پس امام (علیه السلام) خندید وفرمود: «نه! منظور این است که نسبت به محمّد رسول‌خدا (و خاندانش چنین سخن بگویید».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۰ تهذیب الأحکام، ج۳، ص۵۵/ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۳۱۲/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- قُولُوا لِلنَّاسِ کُلِّهِمْ حُسْناً مُؤْمِنِهِمْ وَ مُخَالِفِهِمْ أَمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَیَبْسُطُ لَهُمْ وَجْهَهُ وَ أَمَّا الْمُخَالِفُونَ فَیُکَلِّمُهُمْ بِالْمُدَارَاهًِْ لِاجْتِذَابِهِمْ إِلَی الْإِیمَانِ فَإِنِ اسْتَتَرَ مِنْ ذَلِکَ یَکُفَّ شُرُورَهُمْ عَنْ نَفْسِهِ وَ عَنْ إِخْوَانِهِ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ الْإِمَامُ (علیه السلام) إِنَّ مُدَارَاهًَْ أَعْدَاءِ اللَّهِ مِنْ أَفْضَلِ صَدَقَهًِْ الْمَرْءِ عَلَی نَفْسِهِ وَ إِخْوَانِهِ.
امام صادق (علیه السلام) با همه‌ی مردم از مؤمن و مخالف نیکو سخن بگویید؛ مؤمنین را با روی خوش و مخالفان را با سازش [همراه سازید] تا به ایمان کشانده‌شوند؛ زیرا [شخص مداراکننده] با کمتر از آن هم می‌تواند شرّ آنها را از خود و هم از برادران مؤمنش باز دارد. امام (علیه السلام) فرمود: «مدارا با دشمنان خدا [به‌طوری که شرّ او را برطرف کند] از برترین صدقه‌ها بر خودش و برادرانش است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۰ مستدرک الوسایل، ج۹، ص۳۶/ بحارالأنوار، ج۷۲، ص۴۰۱/ الإمام العسکری، ص۳۵۳/ البرهان/ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۲۶۱/ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۳۰۹
الصّادق (علیه السلام)- قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ لَا تَقُولُوا إِلَّا خَیْراً حَتَّی تَعْلَمُوا مَا هُوَ.
امام صادق (علیه السلام) قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً یعنی تا یک فرد را کاملاً نشناخته‌اید [و به بدی او اطّلاعی نیافته‌اید، فرض را به خوبی گذاشته و] در مورد او فقط سخن نیکو بگویید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۰ الکافی، ج۲، ص۱۶۴/ وسایل الشیعه، ج۱۶، ص۳۴۰/ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۳۴۰/ نورالثقلین/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- عَن جَابِر (رحمة الله علیه) عَنِ الباقر (علیه السلام): قُولُوا لِلنَّاسِ أَحْسَنَ مَا تُحِبُّونَ أَنْ یُقَالَ لَکُمْ فَإِنَّ اللَّهَ یُبْغِضُ اللَّعَّانَ السَّبَّابَ الطَّعَّانَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ الْمُتَفَحِّشَ السَّائِلَ الْمُلْحِف وَ یُحِبُّ الْحَیِیَّ الْحَلِیمَ الْعَفِیفَ الْمُتَعَفِّف.
امام باقر (علیه السلام) جابر (رحمة الله علیه) از امام باقر (علیه السلام) نقل کرده است: درباره‌ی مردم بهترین چیزی را که می‌خواهید به شما گفته‌شود بگوئید. زیرا خدا، لعنت‌کننده، دشنام‌دهنده، طعنه‌زننده بر مؤمنین، زشت‌گفتار، بدزبان و گدای سمج را دشمن می‌دارد. [خداوند] فرد با حیای بردبار پارسای خویشتن‌دار را دوست دارد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۲ مستدرک الوسایل، ج۱۲، ص۸۲/ بحارالأنوار، ج۶۵، ص۱۵۲/ الکافی، ج۲، ص۱۶۵/ وسایل الشیعه، ج۱۶، ص۳۴۱/ الأمالی للصدوق، ص۲۵۴/ العیاشی، ج۱، ص۴۸/ نورالثقلین/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ سَدِیرٍ الصَّیْرَفِیِّ قَال قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام): أُطْعِمُ سَائِلًا لَا أَعْرِفُهُ مُسْلِماً؟ فَقَالَ: نَعَمْ! أَعْطِ مَنْ لَا تَعْرِفُهُ بِوَلَایَهًٍْ وَ لَا عَدَاوَهًٍْ لِلْحَقِّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ لَا تُطْعِمْ مَنْ نَصَبَ لِشَیْءٍ مِنَ الْحَقِّ أَوْ دَعَا إِلَی شَیْءٍ مِنَ الْبَاطِلِ.
امام صادق (علیه السلام) سدیر صیرفی گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: «آیا به گدایی که نمی‌دانم مسلمان است یا نه غذا بدهم»؟ فرمود: «بله! به کسی‌که از دوستی یا دشمنی او با حق، آگاه نیستی عطا کن. خداوند عزّوجلّ می‌فرماید: وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا با مردم نیکو سخن بگو امّا اگر می‌دانی که او کسی است که به گونه‌ای با حق می‌ستیزد یا به گونه‌ای به سمت باطل فرامی‌خواند، چیزی به او عطا نکن».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۲ الکافی، ج۴، ص۱۳/ وسایل الشیعه، ج۹، ص۴۱۴/ تهذیب الأحکام، ج۴، ص۱۰۷/ مستدرک الوسایل، ج۷، ص۱۹۸/ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۳۱۳/ نورالثقلین/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- أُوصِیکُمْ بِتَقْوَی اللَّهِ وَ لَا تَحْمِلُوا النَّاسَ عَلَی أَکْتَافِکُمْ فَتَذِلُّوا إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ فِی کِتَابِهِ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً ثُمَّ قَالَ: عُودُوا مَرْضَاهُمْ وَ احْضُرُوا جَنَائِزَهُمْ وَ اشْهَدُوا لَهُمْ وَ عَلَیْهِمْ وَ صَلُّوا مَعَهُمْ فِی مَسَاجِدِهِمْ حَتَّی یَکُونَ التَّمْیِیزُ وَ تَکُونَ الْمُبَایَنَهًُْ مِنْکُمْ وَ مِنْهُمْ.
امام صادق (علیه السلام) شما را به تقوای الهی سفارش می‌کنم؛ مردم را بر خود چیره‌نگردانید که [در این‌صورت] خوارمی‌شوید. خدای عزّوجلّ در قرآن کریم می‌فرماید: وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً سپس فرمود: از بیماران آنان عیادت کنید؛ در تشییع جنازه‌ی‌شان حاضر شوید و [در اختلافاتشان] شهادت بدهید؛ اگرچه به نفع یا به ضررشان باشد و با آنها در مساجدشان نماز بگزارید تا آنچه میان شما و آنان متفاوت است مشخّص شود».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۲ وسایل الشیعه، ج۱۲، ص۷/ مستدرک الوسایل، ج۶، ص۴۵۷/ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۳۱۳/ العیاشی، ج۱، ص۴۸/ صفات الشیعهًْ، ص۲۷/ المحاسن، ج۱، ص۱۸/ مستطرفات السرایر، ص۵۹۹/ نورالثقلین/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- حُسْنُ الْمُعَاشَرَهًِْ مَعَ خَلْقِ اللَّهِ تَعَالَی فِی غَیْرِ مَعْصِیَهًٍْ مِنْ مَزِیدِ فَضْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ عِنْدَ عَبْدِهِ وَ مَنْ کَانَ خَاضِعاً فِی السِّرِّ کَانَ حَسَنَ الْمُعَاشَرَهًِْ فِی الْعَلَانِیَهًِْ فَعَاشِرِ الْخَلْقَ لِلَّهِ وَ لَا تُعَاشِرْهُمْ لِنَصِیبِکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ لِطَلَبِ الْجَاهِ وَ الرِّیَاءِ وَ السُّمْعَهًِْ وَ لَا تستقطن {تَسْقُطَنَّ} بِسَبَبِهَا عَنْ حُدُودِ الشَّرِیعَهًِْ مِنْ بَابِ الْمُمَاثَلَهًِْ وَ الشُّهْرَهًِْ فَإِنَّهُمْ لَا یُغْنُونَ عَنْکَ شَیْئاً وَ تَفُوتُکَ الْآخِرَهًُْ بِلَا فَائِدَهًٍْ وَ اجْعَلْ مَنْ هُوَ أَکْبَرُ مِنْکَ بِمَنْزِلَهًِْ الْأَبِ وَ الْأَصْغَرَ بِمَنْزِلَهًِْ الْوَلَدِ وَ الْمِثْلَ بِمَنْزِلَهًِْ الْأَخِ وَ لَا تَدَعْ مَا تَعْمَلُهُ یَقِیناً مِنْ نَفْسِکَ بِمَا تَشُکُّ فِیهِ مِنْ غَیْرِکَ وَ کُنْ رَفِیقاً فِی أَمْرِکَ بِالْمَعْرُوفِ شَفِیقاً فِی نَهْیِکَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ لَا تَدَعِ النَّصِیحَهًَْ فِی کُلِّ حَالٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ اقْطَعْ عَمَّنْ تُنْسِیکَ وُصْلَتُهُ ذِکْرَ اللَّهِ وَ تَشْغَلُکَ أُلْفَتُهُ عَنْ طَاعَهًِْ اللَّهِ فَإِنَّ ذَلِکَ مِنْ أَوْلِیَاءِ الشَّیْطَانِ وَ أَعْوَانِهِ وَ لَا یَحْمِلَنَّکَ رُؤْیَتُهُمْ إِلَی الْمُدَاهَنَهًِْ عَلَی الْحَقِّ فَإِنَّ ذلِکَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِینُ الْعَظِیمُ وَ یَفُوتُکَ الْآخِرَهًُْ بِلَا فَائِدَهًٍْ.
امام صادق (علیه السلام) خوش‌برخوردی با خلق خدای تعالی در غیر گناه، از فزونی فضل خدای عزّوجلّ بر بنده‌اش است؛ هرکه در تنهایی خشوع دارد در آشکارا خوش‌برخورد است. با خلق خدا به خاطر [جلب رضایت] خدا معاشرت کن؛ نه برای بهره‌ی دنیا، طلب جاه، خودنمائی و شهرت. و به سبب گرفتاری به این گناهان از مرز دین بیرون مرو که خود را الگوی دیگران سازی و به شهرت برسی؛ چرا که برایت هیچ سودی ندارند و آخرت، بی‌فایده از دستت می‌رود، و آنکه از تو بزرگتر است چون پدر، کوچکتر را چون فرزند و همسال را چون برادر [خود بدان]. و به‌خاطر شکّ دیگران به مطلبی، یقین خود را نسبت به آن چیز رها نکن و در امر به معروفت نرم باش و در نهی از منکرت مهر ورز و در هرحال خیرخواه باش. خدای عزّوجلّ فرموده است: وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً و از کسی‌که رابطه با او تو را از یاد خدا بازداشته و الفتش تو را از طاعت خدا برگیرد، پیوند ببُر؛ زیرا او و یاوران او از اولیاء شیطان هستند. [مواظب باش] دیدار آنان تو را به سستی در امر حق واندارد که آن زیان روشنی است و آخرت را بی‌هیچ سود از دست تو خواهد ربود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۲ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۱۶۰/ مستدرک الوسایل، ج۸، ص۳۱۷/ مصباح الشریعهًْ، ص۴۲/ نورالثقلین
الصّادق (علیه السلام)- خَالِطُوا النَّاسَ وَ أْتُوهُمْ وَ أَعِینُوهُمْ وَ لَا تُجَانِبُوهُمْ وَ قُولُوا لَهُمْ کَمَا قَالَ اللَّهُ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً.
امام صادق (علیه السلام) با مردم معاشرت کنید؛ به ایشان ببخشید؛ کمکشان کنید؛ خود را از آنها دور نکنید؛ با آنها به خوبی سخن بگویید. همان‌گونه که خداوند امر کرده است: وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۴ مستدرک الوسایل، ج۸، ص۳۱۴
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- فَرَضَ عَلَی اللِّسَانِ الْإِقْرَارَ وَ التَّعْبِیرَ عَنِ الْقَلْبِ بِمَا عَقَدَ عَلَیْهِ فَقَالَ عَزَّوَجَلَّ قُولُوا آمَنَّا بِاللهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْنا ... وَ قَالَ عَزَّوَجَلَّ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً.
امام علی (علیه السلام) و [خداوند] بر زبان، اقرار و اظهار عقیده‌ی قلبی را واجب نموده است [ایمان قلبی باید با اظهار زبانی همراه شود]؛ خدای عزّوجلّ فرموده است: قُولُوا آمَنَّا بِاللهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْنا ... و همچنین فرموده است: وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۴ من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۶۲۶/ وسایل الشیعه، ج۱۵، ص۱۶۸/ الکافی، ج۲، ص۳۵/ وسایل الشیعه، ج۱۵، ص۱۶۴/ مستدرک الوسایل، ج۱۱، ص۱۴۹/ بحارالأنوار، ج۶۶، ص۲۵/ دعایم الإسلام، ج۱، ص۶/ نورالثقلین
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- وَ أَمَّا مَا فَرَضَهُ اللَّهُ عَلَی اللِّسَانِ فَقَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ فِی مَعْنَی التَّفْسِیرِ لِمَا عَقَدَ بِهِ الْقَلْبُ وَ أَقَرَّ بِهِ أَوْ جَحَدَهُ فَقَوْلُهُ تَعَالَیُ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً.
امام علی (علیه السلام) و امّا آنچه خداوند بر زبان واجب کرده، بیان معنای آن چیزی است که قلب به آن ایمان آورده و در پی آن، زبان به آن اقرارکرده یا آن را انکارمی‌نماید؛ طبق این سخن خداوند: قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً (یعنی ایمان قلب باید با اظهار زبان تأیید شود).
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۴ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۴۹/ مستدرک الوسایل، ج۱۱، ص۱۴۳
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- نُسِخَ قَوْلُهُ سُبْحَانَهُ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً یَعْنِی الْیَهُودَ حِینَ هَادَنَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَلَمَّا رَجَعَ مِنْ غَزَاهًِْ تَبُوکَ أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَی قاتِلُوا الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ لا بِالْیَوْمِ الْآخِرِ إِلَی قَوْلِهِ تَعَالَی وَ هُمْ صاغِرُونَ فَنَسَخَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ تِلْکَ الْهُدْنَهًَْ.
امام علی (علیه السلام) آیه قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً که منظور از مردم در آن، یهود است هنگامی نازل‌شد که رسول‌خدا (با ایشان صلح کرد پس از بازگشت نبرد تبوک با نزول آیه‌ی: با کسانی از اهل کتاب که نه به خدا، و نه به روز جزا ایمان‌دارند، و نه آنچه را خدا و رسولش تحریم‌کرده حرام می‌شمرند، و نه آیین حق را می‌پذیرند، پیکار کنید تا زمانی‌که با خضوع و تسلیم، جزیه را به دست خود بپردازند! (توبه/۲۹) [آن صلح به سبب دشمنی یهودیان] نسخ شد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۴ بحارالأنوار، ج۱۹، ص۱۷۵/ بحارالأنوار، ج۹۰، ص۱۰
الباقر (علیه السلام)- قَالَ اللَّهُ تَعَالَی وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهًُْ فِی أَهْلِ الذِّمَّهًِْ ثُمَّ نَسَخَهَا قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ قاتِلُوا الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ لا بِالْیَوْمِ الْآخِرِ وَ لا یُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا یَدِینُونَ دِینَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتابَ حَتَّی یُعْطُوا الْجِزْیَةَ عَنْ یَدٍ وَ هُمْ صاغِرُون.
امام باقر (علیه السلام) خداوند بلندمرتبه فرمود: قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً این آیه در مورد اهل ذمّه (اهل کتاب) نازل شد. سپس این آیه: با کسانی از اهل کتاب که نه به خدا، و نه به روز جزا ایمان‌دارند، و نه آنچه را خدا و رسولش تحریم کرده حرام می‌شمرند، و نه آیین حق را می‌پذیرند، پیکارکنید تا زمانی‌که با خضوع و تسلیم، جزیه را به دست خود بپردازند! (توبه/۲۹) آن آیه قبلی را نسخ‌کرد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۴ الکافی، ج۵، ص۱۰/ وسایل الشیعه، ج۱۵، ص۲۵/ مستدرک الوسایل، ج۱۱، ص۲۵/ بحارالأنوار، ج۹۷، ص۱۶/ تحف العقول، ص۲۸۸/ القمی، ج۲، ص۳۲۰/ العیاشی، ج۲، ص۸۵/ البرهان
علیّ‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه)- نَسَخَت بِقَولِهِ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ حَیْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ.
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) این آیه با نزول فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ حَیْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ نسخ گردید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۴ بحارالأنوار، ج۹، ص۱۷۹/ القمی، ج۱، ص۵۰
ابن‌عباس (رحمة الله علیه)- نُسِخَ بِقَوْلِهِ قَاتِلُوهُمْ حَتَّی یَقُولُوا لَا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ أَوْ یَقْبَلُوا الْجِزْیَهًَْ.
ابن‌عباس (رحمة الله علیه) این آیه با این کلام نسخ شد با ایشان بجنگید تا اینکه بگویند پروردگاری جز الله نیست یا اینکه جزیه بپردازند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۴ متشابه القرآن، ج۲، ص۲۲۶
العسکری (علیه السلام)- أَقِیمُوا الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ وَ أَقِیمُوا أَیْضاً الصَّلَاهًَْ عَلَی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ آلِهِ الطَّیِّبِینَ (علیهم السلام) عِنْدَ أَحْوَالِ غَضَبِکُمْ وَ رِضَاکُمْ وَ شِدَّتِکُمْ وَ رَخَاکُمْ وَ هُمُومِکُمُ الْمُعَلَّقَهًِْ لِقُلُوبِکُمْ.
امام عسکری (علیه السلام) نمازهای پنجگانه را ادا کنید و به آل محمّد (علیهم السلام) هم رحمت و درود بفرستید. در هنگام خوشحالی و یا غضب، در هنگام سختی و یا رفاه و در حالی‌که گرفتار غمی شده‌اید که قلبتان را گرفتار خود کرده است [صلوات بر آل محمّد (علیهم السلام) را فراموش نکنید].
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۴ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- أَقِیمُوا الصَّلاةَ فَهُوَ أَقِیمُوا الصَّلَاهًَْ بِتَمَامِ رُکُوعِهَا وَ سُجُودِهَا وَ {حِفْظِ} مَوَاقِیتِهَا، وَ أَدَاءِ حُقُوقِهَا الَّتِی إِذَا لَمْ تُؤَدِّ لَمْ یَتَقَبَّلْهَا رَبُّ الْخَلَائِقِ أَ تَدْرُونَ مَا تِلْکَ الْحُقُوقُ فَهِیَ اتْبَاعُهَا بِالصَّلَاهًِْ عَلَی مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ آلِهِمَا (علیهم السلام) مُنْطَوِیاً عَلَی الِاعْتِقَادِ بِأَنَّهُمْ أَفْضَلُ خِیَرَهًِْ اللَّهِ، وَ الْقُوَّامُ بِحُقُوقِ اللَّهِ، وَ النُّصَّارُ لِدِینِ اللَّه.
امام عسکری (علیه السلام) نماز را با رکوع و سجود و در اوقات آن کامل برپا دارید و حقوقش را به‌جای‌آورید؛ حقوقی که اگر ادا نشود پروردگار آفریدگان، آن نماز را نمی‌پذیرد. آیا می‌دانید آن حقوق چیست؟ این است که با درودفرستادن بر محمّد (و علی (علیه السلام) و خاندان ایشان (علیهم السلام) همراه باشد و این باور را در برگیرد که ایشان برترین برگزیدگان خدا هستند که حقوق او را برپا داشته و دین او را یاری کرده‌اند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۶ الإمام العسکری، ص۳۶۴/ بحارالأنوار، ج۶۶، ص۳۴۴/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- قَوْلُهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَ: وَ آتُوا الزَّکاةَ أَیْ مِنَ الْمَالِ وَ الْجَاهِ وَ قُوَّهًِْ الْبَدَنِ فَمِنَ الْمَالِ مُوَاسَاهًُْ إِخْوَانِکَ الْمُؤْمِنِینَ وَ مِنَ الْجَاهِ إِیصَالُهُمْ إِلَی مَا یَتَقَاعَسُونَ عَنْهُ لِضَعْفِهِمْ عَنْ حَوَائِجِهِمُ الْمُقَرَّرَهًِْ فِی صُدُورِهِمْ وَ بِالْقُوَّهًِْ مَعُونَهًُْ أَخٍ لَکَ قَدْ سَقَطَ حِمَارُهُ أَوْ جَمَلُهُ فِی صَحْرَاءَ أَوْ طَرِیقٍ وَ هُوَ یَسْتَغِیثُ فَلَا یُغَاثُ تُعِینُهُ حَتَّی یَحْمِلَ عَلَیْهِ مَتَاعَهُ وَ تُرْکِبُهُ وَ تُنْهِضُهُ حَتَّی یَلْحَقَ الْقَافِلَهًَْ وَ أَنْتَ فِی ذَلِکَ کُلِّهِ مُعْتَقِدٌ لِمُوَالاهًِْ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ آلِهِ الطَّیِّبِینَ وَ أَنَّ اللَّهَ یُزَکِّی أَعْمَالَکَ وَ یُضَاعِفُهَا بِمُوَالاتِکَ لَهُمْ وَ بَرَاءَتِکَ مِنْ أَعْدَائِهِمْ.
امام عسکری (علیه السلام) وَآتُواْ الزَّکَاةَ از مال و مقام و نیروی بدن [زکات بپرداز]؛ با مال از برادران مؤمنت دلجویی کن و با مقام خود، آنان را به رفع نیازهایی برسان که از روی ناتوانی در سینه‌هایشان بازمانده و موج می‌زند؛ و نیز با نیروی خود به برادری کمک رسان که در بیابان یا راهی، الاغ یا شترش تلف شده و کمک می‌خواهد و کسی به فریادش نمی‌رسد؛ پس او را یاری رسان، کالایش را برایش حمل‌کن، سوارش کن و دستش را بگیر تا اینکه به کاروان بپیوندد و همه‌ی این کارها را در حالی انجام بده که به ولایت محمّد (و خاندان پاکش (علیهم السلام) باور داری. پس خداوند به‌خاطر اینکه ایشان را دوست‌می‌داری و از دشمنان ایشان بیزاری می‌جویی، کردارت را پاک و دوچندان می‌سازد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۶ الإمام العسکری، ص۳۶۴/ البرهان/ بحارالأنوار، ج۷۱، ص۲۲۸
العسکری (علیه السلام)- ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ أَیُّهَا الْیَهُودُ عَنِ الْوَفَاءِ بِمَا نُقِلَ إِلَیْکُمْ مِنَ الْعَهْدِ الَّذِی أَدَّاهُ أَسْلَافُکُمْ إِلَیْکُمْ.
امام عسکری (علیه السلام) امّا شما ای یهودیان! از انجام و وفاداری به عهدی که توسّط پدرانتان به شما منتقل شده، [و به آن اطّلاع پیداکردید] سرباززدید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۶ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان/ بحارالأنوار، ج۶۶، ص۳۴۴
العسکری (علیه السلام)- یَا مَعَاشِرَ الْیَهُودِ الْمَأْخُوذَ عَلَیْکُمْ مِنْ هَذِهِ الْعُهُودِ کَمَا أُخِذَ عَلَی أَسْلَافِکُم.
امام عسکری (علیه السلام) ای گروه یهودیان که همچون اجدادتان این پیمان‌ها از شما گرفته‌شد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۶ الإمام العسکری، ص۳۶۵/ البرهان
العسکری (علیه السلام)- أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ عَنْ ذَلِکَ الْعَهْدِ تَارِکِینَ لَهُ غَافِلِینَ.
امام عسکری (علیه السلام) شما از آن عهدها اعراض نموده، آنها را ترک‌کرده‌اید و در غفلت به سر می‌برید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۶ بحارالأنوار، ج۶۸، ص۱۸۳/ الإمام العسکری، ص۳۲۶/ البرهان/ بحارالأنوار، ج۶۶، ص۳۴۴
العسکری (علیه السلام)- عَن أَمرِ اللهِ عَزَّوَجَلَّ الَّذِی فَرَضَهُ.
امام عسکری (علیه السلام) از فرمان خداوند عزّوجلّ که آن را واجب فرمود. [روی برگرداندید].
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۱، ص۵۰۶ الإمام العسکری، ص۳۶۵/ البرهان