ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجࣲۖ مِّنَ ٱلضَّأۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡمَعۡزِ ٱثۡنَيۡنِۗ قُلۡ ءَآلذَّكَرَيۡنِ حَرَّمَ أَمِ ٱلۡأُنثَيَيۡنِ أَمَّا ٱشۡتَمَلَتۡ عَلَيۡهِ أَرۡحَامُ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۖ نَبِّـُٔونِي بِعِلۡمٍ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
143
ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجࣲۖ مِّنَ ٱلضَّأۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَمِنَ ٱلۡمَعۡزِ ٱثۡنَيۡنِۗ قُلۡ ءَآلذَّكَرَيۡنِ حَرَّمَ أَمِ ٱلۡأُنثَيَيۡنِ أَمَّا ٱشۡتَمَلَتۡ عَلَيۡهِ أَرۡحَامُ ٱلۡأُنثَيَيۡنِۖ نَبِّـُٔونِي بِعِلۡمٍ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ
143
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ قَالَ: سَأَلَنِی بَعْضُ الْخَوَارِجِ عَنْ هَذِهِ الْآیَهًِْ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَیْنِ قُلْ آلذَّکَرَیْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَیَیْنِ وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ مَا الَّذِی أَحَلَّ اللَّهُ مِنْ ذَلِکَ وَ مَا الَّذِی حَرَّمَ فَلَمْ یَکُنْ عِنْدِی فِیهِ شَیْءٌ فَدَخَلْتُ عَلَی أَبِی‌عَبْدِاللَّهِ (علیه السلام) وَ أَنَا حَاجٌّ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا کَانَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَحَلَّ فِی الْأُضْحِیَّهًِْ بِمِنًی الضَّأْنَ وَ الْمَعْزَ الْأَهْلِیَّهًَْ وَ حَرَّمَ أَنْ یُضَحَّی بِالْجَبَلِیَّهًِْ وَ أَمَّا قَوْلُهُ وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَحَلَّ فِی الْأُضْحِیَّهًِْ الْإِبِلَ الْعِرَابَ وَ حَرَّمَ فِیهَا الْبَخَاتِیَّ وَ أَحَلَّ الْبَقَرَ الْأَهْلِیَّهًَْ أَنْ یُضَحَّی بِهَا وَ حَرَّمَ الْجَبَلِیَّهًَْ فَانْصَرَفْتُ إِلَی الرَّجُلِ فَأَخْبَرْتُهُ بِهَذَا الْجَوَابِ فَقَالَ هَذَا شَیْءٌ حَمَلَتْهُ الْإِبِلُ مِنَ الْحِجَازِ.
امام صادق (علیه السلام)- داود رقّی گوید: یکی از خوارج از من در مورد این آیه‌ها: و از شتر یک جفت، و از گاو هم یک جفت [برای شما آفرید]. (بقره/۱۴۴). پرسید که خدا از آنها چه چیزی را حلال و چه را حرام کرده است؟ من پاسخی برای آنان نداشتم. در سالی که در حج بودم، نزد امام صادق (علیه السلام) آمدم و آن مسأله را به وی گفتم. فرمود: و از شتر یک جفت، و از گاو هم یک جفت [برای شما آفرید]. (بقره/۱۴۴). خدای تعالی در هنگام قربانی‌کردن در مِنی؛ گوسفند و بز اهلی را حلال کرده است و قربانی‌کردن گوسفند و بز کوهی را حرام کرده است و امّا [درباره‌ی] این کلام خداوند عزّوجلّ: و از شتر یک جفت، و از گاو هم یک جفت [برای شما آفرید]. (بقره/۱۴۴). [باید گفت]: پس خدای تبارک‌وتعالی در هنگام قربانی‌کردن، شتران اصیل [نژاد] را حلال کرده است و امّا غیر اصیل را حرام کرده است و گاوهای اهلی را برای قربانی‌کردن حلال دانسته است و گاوهای کوهی را حرام کرده است». پس به‌طرف آن مرد راه افتادم و این پاسخ را به وی گفتم. گفت: «این چیزی [پاسخی] است که شتران از حجاز آوردند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۰۸ بحارالأنوار، ج۴۷، ص۲۲۱/ الاختصاص، ص۵۴/ مستدرک الوسایل، ج۱۰، ص۸۵/ البرهان/ نورالثقلین
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- قَالَ عَلِیُّ‌بْنُ‌إِبْرَاهِیمَ (رحمة الله علیه) فِی مَعْنَی الْآیَتَیْنِ: فَهَذِهِ الَّتِی أَحَلَّهَا اللَّهُ فِی کِتَابِهِ فِی قَوْلِهِ وَ أَنْزَلَ لَکُمْ مِنَ الْأَنْعامِ ثَمانِیَةَ أَزْواجٍ ثُمَّ فَسَّرَهَا فِی هَذِهِ الْآیَهًِْ فَقَالَ: مِنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَیْنِ، وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ. وَ قَالَ (صلی الله علیه و آله) فِی قَوْلِهِ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ: عَنَی الْأَهْلِیَّ وَ الْجَبَلِیَّ، وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَیْنِ: عَنَی الْأَهْلِیَّ وَ الْوَحْشِیَّ الْجَبَلِیَّ، وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ: یَعْنِی الْأَهْلِیَّ وَ الْوَحْشِیَّ الْجَبَلِیَّ، وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَیْنِ: یَعْنِی الْبَخَاتِیَّ وَ الْعِرَابَ فَهَذِهِ أَحَلَّهَا اللَّهُ.
علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- این حیواناتی است که خدا در کتابش در این آیه: وَ أَنزَلَ لَکُم مِّنْ الْأَنْعَامِ ثَمَانِیَةَ أَزْوَاجٍ. حلال کرده است. سپس در این آیه تفسیر کرده و چنین گفته است: و از شتر یک جفت، و از گاو هم یک جفت [برای شما آفرید]. (بقره/۱۴۴). کلام خداوند عزّوجلّ: مِّنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ؛ منظور، اهلی و کوهی است. وَ مِنَ المَعْزِ اثْنَیْن؛ منظور اهلی و وحشی کوهی است. وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ یعنی اهلی و وحشی کوهی. وَ مِنَ الإِبْلِ اثْنَیْنِ؛ یعنی غیر اصیل و اصیل. پس خدا این [گونه حیوانات] را حلال کرده است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۱۰ البرهان/ بحرالعرفان، ج۶، ص۴۹۵
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- ... فقال (صلی الله علیه و آله) مِنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ عَنَی الْأَهْلِیَّ وَ الْجَبَلِیَّ وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَیْنِ عَنَی الْأَهْلِیَّ وَ الْوَحْشِیَّ الْجَبَلِیَّ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ یَعْنِی الْأَهْلِیَ وَ الْوَحْشِیَ الْجَبَلِیَ وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَیْنِ یَعْنِی الْبَخَاتِیَ وَ الْعِرَابَ فَهَذِهِ أَحَلَّهَا اللَّهُ.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- مِنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ منظور اهلی و کوهی است. وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَیْنِ منظور اهلی و وحشی کوهی است. وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ؛ منظور اهلی و وحشی کوهی است. وَ مِنَ الإِبْلِ اثْنَیْنِ؛ منظور شتران خراسانی و عربی است. خداوند اینها را حلال کرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۱۰ القمی، ج۱، ص۲۱۹/ نورالثقلین/ مستدرک الوسایل، ج۱۶، ص۳۴۹
الصّادق (علیه السلام)- حَمَلَ نُوحٌ (علیه السلام) فِی السَّفِینَهًِْ الْأَزْوَاجَ الثَّمَانِیَهًَْ الَّتِی قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ ثَمانِیَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ فَکَانَ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ زَوْجٌ دَاجِنَهًٌْ یُرَبِّیهَا النَّاسُ وَ الزَّوْجُ الْآخَرُ الضَّأْنُ الَّتِی تَکُونُ فِی الْجِبَالِ الْوَحْشِیَّهًُْ أُحِلَّ لَهُمْ صیْدُهَا وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَیْنِ زَوْجٌ دَاجِنَهًٌْ یُرَبِّیهَا النَّاسُ وَ الزَّوْجُ الْآخَرُ الظَّبْیُ الَّتِی تَکُونُ فِی الْمَفَاوِزِ وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَیْنِ الْبَخَاتِیُّ وَ الْعِرَابُ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ زَوْجٌ دَاجِنَهًٌْ لِلنَّاسِ وَ الزَّوْجُ الْآخَرُ الْبَقَرُ الْوَحْشِیَّهًُْ وَ کُلُّ طَیْرٍ طَیِّبٍ وَحْشِیٍّ أَوْ إِنْسِیٍّ ثُمَّ غَرِقَتِ الْأَرْضُ.
امام صادق (علیه السلام)- نوح (علیه السلام) جفت های هشتگانه را که خدای عزّوجلّ درباره‌ی آن گفته است: ثَمَانِیَةَ أَزْوَاجٍ مِّنَ الضَّأْنِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ المَعْزِ اثْنَیْنِ، وَ مِنَ الإِبْلِ اثْنَیْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَیْنِ؛ در کشتی حمل کرد. از گوسفندان دو جفت برداشت: جفت اهلی که مردم آن را پرورش می‌دهند و جفت دیگر عبارت بود از گوسفندان وحشی (قوچ وحشی) که در کوه ها زندگی می‌کنند و خدا شکار آنها را حلال نموده است. از بز دو جفت برداشت: جفت اهلی که مردم پرورش می‌دهند و جفت دیگر عبارت بود از آهوان که در بیابان ها زندگی می‌کنند. از شتران دو جفت: شترهای خراسانی و عربی. از گاو دو جفت: جفت اهلی که مردم پرورش می‌دهند و جفت دیگر گاو وحشی و هر پرنده پاکیزه چه وحشی و چه اهلی. سپس زمین در آب غرق شد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۴، ص۶۱۰ الکافی، ج۸، ص۲۸۳/ بحارالأنوار، ج۱۱، ص۳۳۵/ العیاشی، ج۲، ص۱۴۷/ قصص الأنبیاءللجزایری، ص۷۹/ البرهان